Ik, Freke, woon in een huis dat dateert uit de Gilded Age, het tijdperk aan het begin van de twintigste eeuw toen de ongelijkheid tussen de superrijken en de rest van de Amerikanen schrikbarend was. De multimiljonairs woonden toen voornamelijk in New York. In de zomer trokken ze de stad uit. Eerst een maand naar zee, en dan in augustus, als het aan het strand te heet werd, naar de bergen van de Berkshires. In deze uithoek van zuid-westelijk Massachusetts bouwden ze landhuizen, die ze eufemistisch ‘cottages’ noemden.

Op de heuvel achter mijn huis staat zo’n cottage, nu een conservatieve denktank met, geheel in stijl, vergulde kranen in de badkamer. Ons huis, waar we deze aflevering van DoubleDutch opnemen, staat met vier andere huizen gegroepeerd rond de stallen van wat eens een uitgestrekt landgoed was. Hier woonde, is ons verteld, de koetsier.

De cottages van de Berkshires zijn nu musea of luxe spa’s. Ze zijn de tastbare herinnering aan een lang vervlogen tijdperk dat opnieuw actueel is nu de inkomens- en vermogensongelijkheid opnieuw schrikbarende proporties heeft aangenomen. Geen wonder dat deze tijd vaak de ‘nieuwe Gilded Age’ wordt genoemd.

Een procentje of wat

Wat te doen aan die ongelijkheid? Een hogere inkomstenbelasting voor de echte grootverdieners gaat het verschil niet maken in de VS. Maar de Democratische presidentskandidaten die een vermogensbelasting van een procentje of wat voor multimiljonairs bepleiten zouden daarmee wel enkele duizenden miljarden kunnen vinden voor hun ambitieuze programma’s om de ongelijkheid in deze nieuwe Gilded Age in Amerika af te vlakken.

Is zoiets politiek haalbaar? Voor een antwoord moeten we opnieuw terug in de geschiedenis, en wel naar het presidentschap van Theodore Roosevelt (1901-1909). Deze Republikeinse leider van de progressive movement wilde de macht van de robber barons – de families Mellon, Carnegie, Vanderbilt en Rockefeller – breken door regulering van het ongebreidelde kapitalisme en antitrust wetgeving tegen hun monopolies.

Amerika is zich langzaam maar gestaag gaan realiseren dat de Amerikaanse droom voor de gemiddelde Amerikaan een mythe is.

‘There can be no effective control of corporations while their political activity remains,’ zei Roosevelt meer dan honderd jaar geleden. Identieke uitspraken horen we nu van Democratische presidentskandidaten. Een politieke boodschap die, net als in de tijd van Roosevelt, populair is. Amerika is zich langzaam maar gestaag gaan realiseren dat de Amerikaanse droom voor de gemiddelde Amerikaan een mythe is. Zelfs met hard werken wordt een middenklasse Amerikaan geen miljonair.

De meeste Amerikanen ploeteren voort, vaak met dank aan assistentie van de overheid. Als de overheid, zoals de presidentskandidaten voorstellen, kan helpen met de stijgende kosten van hoger onderwijs, kinderopvang en medische zorg door de superrijken extra te belasten – dan heeft de kiezer er oren naar.

Voor de Democratische kandidaten zou het wellicht kunnen helpen als ze naar die man, Roosevelt, verwijzen. Teddy (zoals hij tot zijn ergernis werd genoemd) was ook de eerste president die van het milieu een agendapunt maakte. Aan hem heeft de Verenigde Staten de prachtige nationale parken te danken. Parken die nu bedreigd worden door de regering-Trump voor ontginning van gas en olie. Des te meer een reden voor de Democraten om zich te laten inspireren door de president die de Gilded Age een halt toeriep. Go Teddy!