Al een poos wordt de opmars van het Rassemblement National (RN) in Frankrijk als onstuitbaar beschouwd. In aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2027 is het dominante idee dat Jordan Bardella, de dertigjarige partijleider en protegé van Le Pen, de plaats van Macron in het Élysée zal innemen.

De spanning was dan ook immens rondom de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen zondag. Het doel van RN was niet mals: de partij aasde op Marseille, de tweede stad van het land. De winst is uitgebleven – de linkse, zittende burgemeester wist de RN-kandidaat achter zich te laten. Ook Parijs, Lyon en Lille (nummer één, drie en vier in het lijstje grote Franse steden) bleven trouw aan hun linkse burgemeester. In de hoofdstad maakte de nieuwe maire Emmanuel Grégoire van de socialistische partij (PS) een triomftocht op een deelfiets.

De deelfiets is er niet voor niets. Al 25 jaar is Parijs in handen van de PS. Onder leiding van de (nu nog) burgemeester Anne Hidalgo is een verstrekkende linkse en vooral groene agenda doorgevoerd. Denk aan sociale huur, parkeerplaatsen in groen veranderen, het autovrij maken van de oevers van de Seine en het helpen ontwikkelen van third places, plaatsen waar Parijzenaars kunnen samenkomen zonder (veel) geld uit te hoeven geven (sportclubs, bibliotheken en buurthuizen).

Commentatoren wijzen graag op deze (her)ontwikkelingen om te verklaren waarom RN er geen voet tussen de deur krijgt. Een groene omgeving, een sterke gemeenschap – beleid dat deze doelen nastreeft is een tegengif voor onvrede. En extremisten teren op onvrede.

Het is een regel die zich breed herhaalt. Van stedelijk tot ruraal, van groot tot klein. Recent onderzoek legde het verband tussen het verdwijnen van bar-tabacs (cafés) op het platteland en de toenemende steun voor het RN. Het is dan ook niet vreemd dat de partij haar pijlen op Noord-Frankrijk heeft gericht. Dit postindustriële gebied, waar het werk is weggetrokken en armoede welig tiert, wordt veelal gezien als vruchtbare bodem voor een stek van Le Pen. Als zij ergens moest slagen, dan is het wel dáár.

Niets is minder waar. Ja, het RN wist ook in het noorden vooruitgang te boeken en nieuwe gemeenten naar zich toe te trekken, maar niet overal. Neem Méricourt. Op papier was (en is) dit voormalige Noord-Franse mijnstadje een easy win voor Le Pen. Het pakte anders uit. Onder een sinds 1919 onafgebroken reeks communistische burgemeesters is er flink geïnvesteerd in zorg, onderwijs en huisvesting. Je kunt er gratis naar de film. Naar de bibliotheek. Naar het theater. Third places in het kwadraat.

De kandidaat van de communistische partij wist de RN-kandidaat met vijftien procentpunten verschil van zich af te schudden.

Het is en blijft spannend in Frankrijk. RN werd de grootste in onder meer Carcassonne, Ajaccio en Orange. Bardella sprak dan ook van ‘de grootste doorbraak in de geschiedenis van de partij’. In dit licht (en dat van de opmars van extreemrechts in heel Europa) is het essentieel om bewust te blijven van de parallel tussen Parijs en het Franse platteland. Preventie is beter dan verzet. Niets houdt extreemrechtse volksmenners zo goed op afstand als een bibliotheek of een buurthuis.