Robert Harris schreef De officier, de VN-Thriller van het Jaar 2014, die Roman Polanski in Polen gaat verfilmen. Nu verschijnt deel 3 in zijn Cicero-serie, Dictator. ‘De leiders van het Romeinse Rijk moesten dealen met een enorme vluchtelingencrisis.’

Eén ochtend was Robert Harris maar in Amsterdam om zijn nieuwste boek te promoten. Eergisteren België, gistermiddag alweer richting Duitsland. ‘Ik lijk wel een popzanger op tournee, maar dan zonder de groupies’, lacht de keurige, beleefde Engelsman die niets van een popster heeft.

Met Dictator, zijn derde boek over Cicero, is zijn trilogie over de Romeinse advocaat en filosoof eindelijk afgerond. Maar in Nederland dankt Harris zijn populariteit vooral aan De officier, het razend spannende boek over de Dreyfuss-affaire, dat Vrij Nederland in 2014 uitriep tot Thriller van het Jaar. ‘Het succes van dit boek in Nederland was onverwacht groot,’ zegt hij met enige verbazing. ‘In Duitsland, waar Pompeii, mijn eerste boek over Cicero vier weken in de bestseller toptien stond, is De officier helemaal niet aangeslagen. En toch kwam Dreyfuss niet uit jullie land. En dat zijn vrouw uit Antwerpen kwam, lijkt me niet zo relevant…’

Het was filmregisseur Roman Polanski die Harris het idee voor De officier aan de hand deed. Die was afgelopen week nog in het nieuws omdat de Verenigde Staten aan Polen, waar de regisseur momenteel verblijft, om zijn uitlevering had gevraagd in verband met een misbruikzaak uit 1977. Dat blijkt alles te maken te hebben met Polanski’s verfilming van De officier, waar Harris samen met hem het scenario voor heeft geschreven.

Harris: ‘Polanski was in Polen omdat hij daar wilde gaan filmen. Het boek speelt zich af in Frankrijk, maar daar was het tot voor kort vanwege de strenge vakbondseisen veel te duur om te filmen. Het scenario is al anderhalf jaar klaar, het budget is rond, er liggen zelfs al storyboards, maar de kwestie rondom de uitlevering maakt het Polanski al een jaar onmogelijk om te beginnen. De kans bestond dat hij op de eerste draaidag werd gearresteerd. Maar afgelopen vrijdag belde hij: de rechtbank heeft besloten dat hij niet uitgeleverd wordt. Dus nu kunnen er acteurs worden aangezocht, en met een beetje geluk gaat de verfilming begin volgend jaar van start.’

Dat het door de tussenkomst van De officier twaalf jaar heeft geduurd voordat zijn Cicero-trilogie klaar was, vond Harris niet erg. ‘Dat ik intussen ouder ben geworden, is het boek ten goede gekomen. Hoop ik.’ Het nieuwe boek bewijst zijn stelling dat je het heden het beste kunt beschrijven via de geschiedenis, want in de machtsstrijd van het Romeinse triumviraat waar Cicero getuige van is, zie je veel parallellen met de moeilijkheden die Europa momenteel het hoofd moet bieden. ‘Wonderlijk genoeg begint dit derde deel met een massale immigratie. De leiders van het Romeinse Rijk moeten dealen met een enorme vluchtelingencrisis. Dat doen ze dan wel weer op een Romeinse manier, met het zwaard, maar de overeenkomst met wat er nu gebeurt is opmerkelijk.’

Dictator gaat over de offers die nodig zijn om een democratie in stand te houden. ‘Wij leven in het Westen al zo lang in een democratie, dat we die als vanzelfsprekend beschouwen. Dit boek bevat een waarschuwing over de fragiliteit van de democratie, die heel makkelijk in elkaar kan storten. Ik zie geschiedenis niet als iets waarvan wij kunnen leren hoe alles beter kan: er bestaan geen oplossingen, er bestaan alleen maar problemen. Maar wat in het Romeinse Rijk gebeurde, was dat bepaalde figuren te veel macht kregen om af te rekenen met wat zij als “terroristen” zagen. En als je macht weggeeft, krijg je die niet meer zo maar terug.’

De Nederlandse vertaling van Dictator is uitgegeven door Cargo.