Het was een uitspraak in een podcast van The New York Times, die deze zomer door mijn hoofd bleef spoken. ‘There is a war on for your mind. And normal people lost it, because they didn’t know there was a war.’

De eerste zin is een citaat van de gevallen complotdenker Alex Jones, die het Amerikaanse publieke debat vanaf 1999 jarenlang vergiftigde met zijn extreemrechtse platform Infowars. Jones was een van de gangmakers van de anti-democratische beweging in de VS. Voor een miljoenenpubliek verspreidde hij complottheorieën over 9/11, vaccinaties, globalistische elites en, natuurlijk, migranten.

Jones vond zijn Waterloo toen de staat afrekende met zijn leugenfabriek: de rechter veroordeelde hem tot het betalen van een schadevergoeding van 1,4 miljard euro aan de nabestaanden van slachtoffers – jonge kinderen nog – van een schietpartij op een basisschool. De complotdenker had ten onrechte beweerd dat de schietpartij in scène was gezet om wapenbezit zwart te maken. Niet veel later werd Jones persoonlijk failliet verklaard.

Het tweede deel van het citaat verklaart waarom het redelijke midden al decennia terrein verliest aan extreemrechtse schreeuwers. Ons brein is niet goed in staat om onderscheid te maken tussen bekende en betrouwbare informatie. Wie de geesten rijp wil maken voor de ontmanteling van de democratie, hoeft niet met steekhoudende argumenten te komen. Het volstaat om wetenschappers, experts en journalisten die nog aan waarheidsvinding doen, naar de marges van het publieke debat te verdringen.

Als we onze democratie willen beschermen, zullen ook wij moeten afrekenen met de leugenfabrieken die het Nederlandse publieke debat vervuilen met schadelijke onzin. Zowel publieke als commerciële media hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid, maar die wordt vaak niet genomen. Daarom schreef presentator Natasja Gibbs een nieuw pamflet, gericht aan Hilversum en de rest van Nederland. In haar interview met Vrij Nederland vertelt ze meer over haar strijd voor persvrijheid en oproep aan journalisten om zich (onder het mom van neutraliteit) te laten gebruiken als doorgeefluik voor antidemcoratische onzin.

Een oproep die wij maar al te graag versterken.