Drone-slachtoffers proberen op meerdere manieren hun recht te halen, deze week nog in Duitsland. Wie is er verantwoordelijk als een drone een onschuldige doodt?

Stel, je woont in een klein dorpje in Jemen. Tijdens een bruiloftsfeest worden er vanuit de lucht plotseling vijf raketten afgevuurd. Een drone-aanval, gericht op Al-Qaeda leden die in het dorp verblijven. Drie van hen komen om het leven. Maar twee van je eigen familieleden, onschuldig, komen ook om. Tot wie kun je dan een aanklacht richten? En onder welk recht valt die aanklacht?

Die vraag wordt steeds belangrijker, nu drones een veelvoorkomende vorm van internationale oorlogsvoering zijn geworden. Bij aanvallen in onder meer Pakistan en Jemen vonden ook honderden burgers de dood. Familieleden van die slachtoffers proberen vaak juridische genoegdoening te krijgen. Maar dat is lastig, bovenal omdat Amerika weigert verantwoordelijkheid te erkennen. Maar ook blijft onduidelijk onder welk recht de zaken behandeld moeten worden. Gaat het om oorlogshandelingen, of om een politiehandeling en daarom om burgerlijk recht?

In Keulen dient deze week een bijzondere zaak, waarbij twee Jemenieten de Duitse staat verantwoordelijk probeerden te stellen voor de dood van hun familieleden. Zij claimen dat de aanval niet mogelijk zou zijn geweest zonder de in Duitsland gevestigde basis Rammstein. Bestuurders van de drones zaten weliswaar in Amerika, maar de verbinding met de apparaten in Jemen verliep via de Duitse luchtmachtbasis.

Na een eerste zitting wees de Duitse rechter de zaak gisteren toch af. Hoewel erkend werd dat Rammstein een cruciale rol speelt in de drone-oorlog, ligt de bal volgens de rechter uiteindelijk toch bij de Duitse politiek. De Jemenieten hebben al verklaard weer in beroep te gaan.

Over een andere drone-zaak maakte de Amerikaanse podcast Radiolab eind vorig jaar een item. Daarin staat een andere vraag centraal, namelijk hoeveel compensatiegeld een Jemeniet van de Amerikaanse overheid krijgt na de dood van zijn familielid. Ook daar leveren de drones een nieuwe casus op. Want gebeuren de drone-ongelukjes in het heetst van de strijd, of vallen ze buiten het oorlogsrecht?