Waarom er tentakelporno zit in Paul Verhoevens ‘Elle’

Waarom zit er tentakelporno in Paul Verhoevens nieuwe film Elle? Je ziet een vrouw die met grof geweld wordt verkracht door een monsterachtig wezen met tentakels – waarvan er één bloederig haar hoofd doorboort. Waarna Isabelle Huppert, die ernaar zat te kijken, zich omdraait en tegen de ontwerper zegt: ‘Die orgastische convulsies zijn veel te timide!’

Ok, het was een game. In de film. Maar toch.

Het blijft Paul Verhoeven. Ook bij zijn eerste Franse film Elle, waarmee hij voor het eerst geselecteerd werd voor de competitie van Cannes, moesten er grenzen overschreden worden. Isabelle Huppert is in Elle de baas van een videogamebedrijf en zij en Verhoeven geven het publiek wat het wil.

Tentakelporno.

Gek genoeg is het in recensies nog weinig besproken. Misschien omdat Elle zo vol zit met ándere confronterende ideeën. Of omdat mijn mederecensenten online al zoveel geseksualiseerde tentakels hebben gezien, dat ze het bij Verhoeven niet eens meer zo opvalt. Want al is het in de mainstream ongebruikelijk, op internet breidt tentakelporno zich uit als een inktvlek (onderstaande links zijn deels nsfw – not suitable for work).

Is het toeval dat in een andere film in Cannes dit jaar, Park Chan-wooks The Handmaiden, een afbeelding opduikt van de Moeder aller Tentakelerotica, bekend als De droom van de vissersvrouw uit 1814 van de Japanse meester Hokusai? Een afbeelding die onlangs ook al een ereplek verwierf in de serie Mad Men en waarvan in 1981 in Japan de making-of werd verfilmd als Edo Porn.

https://vimeo.com/144058018

Hokusai geeft historisch cachet aan deze vorm van pornografie. Maar toch komt, zoals bij veel pornografie, onvermijdelijk de vraag op: wordt deze vrouw verkracht? De gamevrouw in Elle wel – je mag in elk geval aannemen dat weinig mensen als fetisj graag hun hoofd doorboord krijgen. Maar de tekst op de achtergrond van Hokusais werk vertelt iets anders: ‘Oh, ik kom, je zuignappen… oh, je zuignappen… oh, wat doe je daarmee? Oh ja, oh ja… ik ben nog nooit zo…. aaah aaah…. door octopussen…. Mmmm….’, kreunt de vrouw, volgens de vertaling op Wikipedia.

Voor de duidelijkheid: dit is fantasie. Een echte octopus heeft een harde papegaaienbek en kan met zijn zuignappen het vlees van je botten scheuren. Aan de andere kant: de populariteit van tentakels in de kunsten (zoals onlangs weer bij James Bond) kan moeilijk los worden gezien van onze snel toenemende kennis over real-life Cephalopoda (waartoe octopussen en inktvissen behoren) – niet alleen hun flexibiliteit, kracht, omvang, camouflage– en imitatiekunst, maar vooral hun intelligentie.

In het echt én in de kunsten is de octopussy een opwindend dier. Dat vonden, naast Hokusai, ook kunstenaars als Picasso en Rodin. Bovendien lenen de Cephalopoda zich met hun stijlvol buigbare tentakels uitstekend voor design, reclame, muurschilderingen, sculpturen, tatoeages en vliegers.

Historisch spelen ze met name een grote rol in propagandabeelden, waarin de octopus als imperium , ideologie of bedrijf keer op keer zijn perfide ‘tentakels’ uitspreidt. Het weerhield de Amerikaanse inlichtingendienst National Reconnaissance Office er niet van om in 2013 een raket de ruimte in te sturen met als logo een octopus die de wereld omvat met de tekst ‘Nothing is beyond our reach’.

De belangrijkste bron voor de huidige hausse aan monsterachtige tentacle porn  vormt echter Japanse hentai (erotische animatie), een popcultuurfenomeen waarin de tentakels vaak vastzitten aan een demonisch monster – net als bij Verhoevens videogamemonster in Elle (een film waarin hij overigens ook nog kort verwijst naar een andere online fetisjgemeenschap, het merkwaardige crushing).

En die hentai gaan dan wel weer vaak over verkrachting – net als de plot van Verhoevens Elle, waarin Huppert een vrouw speelt die na een verkrachting doet alsof er niks is gebeurd. Natuurlijk is regisseur Verhoeven een man, net zoals belangrijke Japanse tentakelkunstenaars als ‘tentacle master’ Toshio Maede, Masami Teraoka, Hajime Sawatari, Yuji Moriguchi, Toshio Saeki en Daikichi Amano. Wat de verkrachtingsfantasie voor sommigen extra ongemakkelijk zal maken.

Maar ook vrouwen ontfermen zich over de tentakelerotiek. Kijk naar het werk van de Britse Martha Anne, de Mexicaanse Chiara Bautista, de Roemeense Anir Brokenear, de Amerikaanse Monica Cook en Audrey Kawasaki, de Spaanse Luci Gutiérrez en Mercè Lopez of de Nederlandse Marjolein Caljouw en beantwoord dan de vraag: is dat seksistisch? bevrijdend? erotisch? geil?

Dus: verwarrende seksualiteit, politieke propaganda, popcultuur en onderschatte intelligentie – daarom zit er tentakelporno in Elle. Want dat zijn de steekwoorden van het oeuvre van Paul Verhoeven.