Van Piketty tot powersnack

1) Lichtgevende en energie-opwekkende fietspaden
Het glow-in-the-dark-fietspad van Daan Roosegaarde en bouwbedrijf Heijmans tussen twee Brabantse watermolens was al zo’n mooi idee, vooruitlopend op het Van Goghjaar. Daan citeerde Vincents sterrenhemel en je fietst over een kunstwerk dat zich alleen in de nacht voor je ontrolt. Op dezelfde dag werd ergens tussen Krommenie en Wormerveer het misschien nog wel Hollandser SolaRoad-fietspad geopend, dat zonlicht op het wegdek omzet in elektriciteit en juist alleen werkt als de zon schijnt.

2) The Ocean Cleanup
Eindelijk was er een oplossing voor die smerige ‘plastic soup’ in de Stille Oceaan: leg twee kilometerslange drijvende barrières in een V-vorm, laat het afval er tegenaan klotsen en haal de troep met een schubbandsysteem uit het water. De bedenker van dit briljante idee? Geen prestigieus onderzoeksinstituut vol hyperbegaafde oudere mannen met geodriehoeken achter hun oor, maar de negentienjarige Delftse student Boyan Slat. Voor zijn initiatief, The Ocean Cleanup, mocht hij inmiddels de VN-milieuprijs ontvangen. Via crowdfunding haalde hij meer dan twee miljoen dollar op om een pilot mee te starten.

3) De Occulus Rift
Stap in de achtbaan zonder je luie stoel te verlaten met deze uber-nerderige XXXL-kikvorsenbril die zo uit Blade Runner lijkt te komen. De levensechtheid van 360 graden virtual reality kwam treffend in beeld tijdens de Nederlandse tv-primeur toen Matthijs van Nieuwkerk wegens hoogtevrees ‘als een gedrogeerd lammetje door zijn knietjes ging’.

En verder:
– Een Australisch ontwerpbureau bedacht Walking Shelter: sneakers met een ingebouwde tent. Ideaal voor een festival of als je onverwachts zonder een cent op zak door je geliefde op straat wordt gezet.
– De vrouw met de baard, het klonk als een versleten kermisact – geheel in de traditie van het Eurovisie Songfestival. Maar Conchita Wurst bleek een subliem antwoord op homohaat en Poetin. Overigens: goed getrimd ook, die baard.
– We kenden de drone al als radiografisch moordspeelgoed, maar nu is er ook de ambulance-drone van ontwerper Alec Momont: een minivliegtuigje dat waar nodig razendsnel een defibrillator kan afleveren.
– Die priemende domineevingers, die zaaddodende ogen, die pogingen tot humor, die niks-en-niemendalvragen… wat een uitstekend idee van Knevel & Van den Brink om ermee te stoppen.

1) De wereld volgens Piketty
Altijd als er in de politiek over het verschil tussen arm en rijk werd gepraat, zwaaide men ter rechterzijde graag met het werk van Nobelprijswinnaar Simon Kuznets. Daarin stond dat de kloof vanzelf kleiner zou worden naarmate een economie volwassener werd. Kuznets zelf beweerde dat hij het nooit zo letterlijk bedoeld had, maar dat deerde niemand. En toen verscheen opeens Thomas Piketty ten tonele, die met een vuistdikke pil korte metten maakte met het rechtse wensdenken. 
Gevolg: de vermogensongelijkheid kwam eindelijk écht op agenda en Piketty werd onthaald als ware hij de Pharrell Williams van de economische wetenschap.

2) Zwarte Piet is racisme
Weet je wat we doen? We laten elk jaar honderden blanke Nederlanders zich zwart schminken en uitdossen met grote gouden oorringen, en dan sturen we ze als knecht van een blanke heerser de straat op om zich zo onnozel mogelijk te gedragen. Wat zeg je? Roept dat voor sommige medelanders wellicht onprettige associaties op met een zekere zwarte bladzijde in onze geschiedenis? Hoezo?

3) De methode-Van Gaal
Eerder voor de hand liggend dan geniaal: heb je vier matige verdedigers, zet je er nog eentje bij. Louis van Gaal haalde er de kwartfinale mee tegen Costa Rica, ’s werelds nummer 28. Nadat de defensie 121 minuten de nul hield, was het tijd voor zijn meesterzet: de keeperswissel. Cillessen stopte nog nooit een penalty, Tim Krul was nauwelijks beter, maar dat wisten die Costaricanen niet. En, zoals zelfs Van Gaals aartsvijand Johan Cruijff toegaf: ‘Na twee uur voetbal zijn spelers gevoeliger voor psychologische trucjes.’

En verder:
– We hadden het maar te accepteren: wie ooit verkozen was tot ‘Meest Sexy Vegetariër’ zou dankzij het olifantengeheugen van Google nooit meer een fijne baan bij een hamburgerketen kunnen bemachtigen. Gelukkig is er nu het recht om vergeten te worden en kun je met één verzoekmailtje je online-verleden laten wissen.
– De eerste generatie die zelf alles kon en mocht, verhoogt nu de alcoholleeftijd naar 18 jaar. Alleen de Volkskrant kopte gelukkig ouderwets: ‘Alcohol en pubers: twijfel aan schade’.

1) Crowdsource-begroting
De verzamelde burgers in een gemeente zijn doorgaans slimmer dan het lokale ploegje grijze ambtenaren. Maar hoe krijg je ze zover dat ze hun wijsheid met je delen? De gemeente Utrechtse Heuvelrug presenteerde afgelopen najaar de eerste crowdsource-begroting. Bewoners konden op internet stemmen over door de gemeente ingediende voorstellen en – veel belangrijker – zelf alternatieve plannen voor bezuinigingen aandragen. De gemeente hoopte op circa acht ideeën. Er kwamen er honderd. Direct ingeboekte besparing: acht ton.

2) NSA-vrije kabel
In zijn onvermoeibare jacht op terroristen heeft de NSA ook bevriende politici afgeluisterd, onder wie de Duitse bondskanselier 
Angela Merkel en de Braziliaanse president Dilma Rousseff. De Brazilianen zijn daar zo boos over dat ze nu een geheel NSA-vrije glasvezelkabel willen aanleggen van Brazilië naar Portugal. Dat doet dubbel pijn in de VS: de NSA kan niet meer meeluisteren én Amerikaanse bedrijven zijn expliciet uitgesloten van deelname aan het 185 miljoen dollar kostende project.

3) Nieuwe aandacht voor 
literaire klassiekers
Misschien was het te danken aan het kassucces van Stoner, maar wat was het vaak raak bij het literaire wrakvissen in de oceaan waarin de klassiekers verzonken lagen. Uitgeverij 
Lebowski introduceert nu zelfs een Book of 
the Month-reeks, waarin klassiekers uitkomen die alleen bij de betere boekhandel te koop zullen zijn. Papieren boeken die je bij echte mensen kunt aanschaffen. Dé tegenreactie op het vigerende gebrek aan inhoud, de hypes, en de praatshows op tv waar BN’ers hun povere niemendalletjes mogen aanprijzen.

En verder:
– Bij een pubervoorstelling over napraten en nadoen deelde toneelregisseur Jetse Batelaan pagers uit onder zijn jonge toeschouwers. Met de opdracht: als het ding trilt, herhaal je hardop wat er op het toneel wordt gezegd. Zei een actrice bijvoorbeeld trots dat ze een neus­piercing ging laten zetten, dan klonk er uit twintig kelen in de zaal: ‘Ik ook!’, ‘Ik ook!’
Een doeltreffende manier om het voor pubers 
allesbepalende begrip ‘originaliteit’ stevig te relativeren.

1) De 3D-printer
Ook altijd al voor God willen spelen? Koop dan een 3D-printer! Dit jaar kreeg een jonge vrouw in het UMC Utrecht een volledig nieuwe schedel geïmplanteerd. De hersenpan werd exact op maat gemaakt met een 3D-printer. Maar ja, net zo eenvoudig fabriceert het apparaat een werkend pistool, zoals een Amerikaanse student aantoonde. De 3D-printer: leven en dood rollen zo uit je machine.

2) De zorgrobot
Ineens waren ze daar: zorgrobots met rolbevestigende vrouwennamen als Rose, Zora of Alice. Samen met ’therapeutische knuffelzeehond’ Paro vormen ze een nieuw legertje aan geautomatiseerde ouderenverzorgers. Ze zingen, spreken, doen oefeningen en maken sommen. Dolblij was mevrouw Smetsers (79) uit Vught in het AD. ‘We lachen wat af!’ Dat zal best. Maar ondertussen hebben kinderen en kleinkinderen er mooi nog een reden bij gekregen om nooit meer bij oma op de thee te gaan.

3) De Ice Bucket Challenge
Giet een emmer ijswater over je hoofd en/of doe een donatie ten behoeve van ALS-patiënten. Deze infantiele propositie veroverde afgelopen zomer de hele wereld. George Bush deed het, Doutzen Kroes deed het, en niet te vergeten het legertje aan B-celebrities dat zichzelf zo handig in de kijker probeerde te spelen. De craze bracht meer dan honderd miljoen euro op. Maar ook tientallen gewonden door vallende emmers en twee doden door respectievelijk een hartinfarct en een elektrocutie.

En verder:
– Blendle: een uitkomst voor lezers die losse artikelen uit kranten en tijdschriften willen kopen. Maar wat moet de hoofdredacteur van een keurig opinieweekblad als blijkt dat het profiel van Dikke Dennis het best verkochte artikel van het jaar is?
– De Amsterdamse politie waarschuwde toeristen met lichtborden dat er levensgevaarlijke witte heroïne op straat werd verkocht als cocaïne. Okay, dus al die andere coke en die bolletjes bruin konden we nog wel zorgeloos kopen?

1) De speech van Frans 
Timmermans
Wat waren we ondersteboven van de emotionele speech van Frans Timmermans in de VN-veiligheidsraad. Maar waarom speculeerde hij eigenlijk over de laatste momenten van de slachtoffers (‘Did they look each other in the eyes, one final time in a wordless goodbye?’), terwijl de nabestaanden was verteld dat hun familieleden niets van de aanslag hadden gemerkt? Toen Timmermans daarover bij Pauw werd bevraagd, probeerde hij zijn gezicht te redden met een ontboezeming die niet eens in het onderzoeksrapport stond: er was één lichaam gevonden met een zuurstofkapje voor het gezicht. Gevolg: nabestaanden onthutst, en excuses van Timmermans. Waar waren de nietszeggende ministers als je ze nodig had?

2) Uber en AirBnB
In de voorgaande jaren bejubeld als dé exponenten van de share-economie, die met een simpel idee en een gelikte app eventjes de gehele taxi- en hotelmarkt op hun kop zetten. Inmiddels ontpoppen de mensen achter Uber en AirBnB zich als ouderwetse graaikapitalisten die vooral bezig zijn belasting en regulering te ontwijken. Bij Uber overwogen ze zelfs privé-informatie van kritische journalisten te publiceren. Nee, dan liever gewoon worden genaaid door zo’n ouderwetse taxichauffeur.

3) De Correspondent
Bij de lancering van het journalistieke platform in 2013 in De Wereld Draait Door werden potentiële abonnees lekker gemaakt met 
grote namen als Joris Luyendijk, Jelle Brandt Corstius, Jeroen Smit, Alexander Klöpping en Femke Halsema. Nou, daar hadden we wel zestig euro voor over! Inmiddels blijkt dat oppercorrespondent Rob Wijnberg ons een beetje voor het lapje heeft gehouden, want van al die giganten hebben we weinig tot helemaal niets meer vernomen.

En verder:
Wow, wat stoer van de Amsterdamse wethouder Pieter Hilhorst dat hij in de tram twee donkere vrouwen beschermde tegen een racistische idioot, en daarbij nog een ‘knal voor mijn kop’ op de koop toe nam ook. Okay, dat hij daarover meteen begon te twitteren was misschien wat opzichtig, zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen, maar toch: heldhaftig! Jammer alleen dat iemand een filmpje had gemaakt van het voorval. Wat bleek? Die ‘knal’ was in werkelijkheid niet meer dan een priemende vinger tegen het gezicht.

1) Het basisinkomen
Toen D66 in de jaren tachtig een basisinkomen bepleitte, werd het afgedaan als naïeve borrelpraat. Nu Rutger Bregman erover begint, is het opeens een frisse gedachte. Kwestie van timing, of van jeugdig elan? Helaas wegen de voordelen – vereenvoudiging van het stelsel, waardigheid voor werklozen – niet op tegen de nadelen: een gat van 30 miljard in de begroting en het gezond verstand dat koppig blijft zeggen: je moet nu eenmaal werken voor je geld.

2) Meedenken over onderwijs
Waar anders dan in De Wereld Draait Door kondigde onderwijsstaatsecretaris Sander Dekker aan dat het hele land een jaar lang mee mag denken over onderwijs. Dat lijkt, ironisch genoeg, niet zo verstandig. De laatste keer dat we een volksraadpleging hielden, was voor het Koningslied en we weten allemaal hoe dat is afgelopen. Je kunt dus al bijna voorspellen wat di­t gaat opleveren: de iPad-les die je wist dat zou komen.

1) Met passagiers boven oorlogsgebied vliegen
De ramp werd veroorzaakt door rebellen met materiaal van het Russische leger, weet iedereen behalve Poetin. Maar er zijn méér fouten gemaakt. MH17 vloog een kilometer lager dan gepland. En Eurocontrol waarschuwde Oekraïne kort voor de ramp: sluit het luchtruim daar voor passagiersvluchten. Kreeg Malaysia Airlines die waarschuwing ook? Benno Baksteen bepleitte een ‘oplossing’: laat passagiers kort voor het opstijgen weten welk risico wordt genomen. Dan kunnen ze last minute afzien van hun vlucht over oorlogsgebied.

2) Een interview censureren
Even leek het misschien een wijs besluit: het AD besloot bij het interview met Joop van Rijn, over de schrijnende omstandigheden waarin zijn dementerende vrouw verkeerde, onvermeld te laten dat de krasse senior de vader is van niemand minder dan Martin van Rijn. Immers: wat had de familie van de staatssecretaris te maken met diens verzorgingstehuizenbeleid? Maar wat was het naïef te denken dat zoiets geheim zou kunnen blijven! Bovendien lekte al snel uit dat Van Rijns ambtenaren hoogstpersoonlijk de typex hadden aangedragen. Gevolg: het ministerie werd beticht van censuur en het AD van slappe knieën. En Martin was alsnog de harteloze zoon.

3) De methode-Hiddink
Tja.

En verder:
– Kent u die mop van die minister van Financiën die naar Brussel ging? Nou, die ging niet. Jeroen Dijsselbloem noemde Luxemburger Jean-Claude Juncker op tv ‘een verstokte drinker’. Een grapje, maar wel eentje waardoor hij een hoge post in de Europese Commissie op zijn buik kon schrijven. Want laat diezelfde Juncker, bepaald not amused, daar nou een paar maanden later voorzitter van worden! PvdA’ers en humor, een gelukkige combinatie is het nooit geweest.
– Je bent het partijbestuur van 50Plus en je wilt ‘de continuïteit van de fractie waarborgen.’ Dus wat doe je? Je haalt Henk ‘vestzak-broekzak’ Krol terug naar de Tweede Kamer.
– Ondertussen in het Holland Heineken House: ‘Hééé Vladimir…biertje!?’
– ‘Nee sorry, er kan écht geen vertegenwoordiger van de homobeweging mee naar Sotsji. Waarom niet? Uh… veiligheidsredenen. En zo.’
– Tuurlijk, we twitteren allemaal wel eens dat de Islamitische Staat een zionistisch complot is. Minder verstandig is het om zo’n tweet vervolgens te verwijderen, en dan niet omdat je inmiddels bij zinnen bent, maar wegens het besef van ‘de politieke gevoeligheid in relatie tot mijn werk’ als ambtenaar op het ministerie van Justitie en Veiligheid.
– Vanaf zijn vakantieadres liet burgemeester Van Aartsen deze zomer een pro-Isis-demonstratie doorgaan, inclusief banieren en ‘dood aan de Joden’-geschreeuw. In Den Haag, stad van vrede en recht. We vermoeden een zonnesteekje.

1) Systeem Risico Indicatie
Het kabinet voerde dit jaar geruisloos Systeem Risico Indicatie (SyRi) in, een systeem dat door het koppelen van talloze overheidsbestanden fraude kan opsporen. Het is één groot sleepnet waarin iedere burger een potentiële verdachte is. Een van de geestelijk vaders van dit onzalige plan: Lodewijk Asscher. Precies, diezelfde Lodewijk Asscher die als jurist nog promoveerde op het onderwerp privacy en jurylid was van de Big Brother Awards. Dit jaar werd de minister van Sociale Zaken zélf genomineerd voor die twijfelachtige onderscheiding. Het leven kan raar lopen als je eenmaal op het pluche zit.

2) Leenstelsel voor studenten
Nee, die basisbeurs mocht er absoluut niet komen, eind jaren tachtig. Boze studenten trapten de minister van Onderwijs in zijn buik en wierpen mest naar zijn hoofd. Kinderen van arme ouders zouden de dupe worden van de basisbeurs. Student Maarten van Poelgeest, later GroenLinkser, leidde het protest. Hij zag meer in een ‘academicibelasting’. Het nieuwe, al dan niet sociale, leenstelsel geeft studenten maar liefst vijfendertig jaar om hun – hogere – schuld naar draagkracht terug te betalen. Knap hoe het minister Bussemaker nu eens een keer lukt om vooruit te kijken naar 2050 en verder. Benieuwd of GroenLinks straks voor afschaffing van de basisbeurs stemt in de Eerste Kamer.

3) De selfie-stick
Dus als je straks 75 bent, en je maakt toch maar een album van al je omzwervingen op deze planeet, op een digitaal device waarvan wij ons nu nog geen voorstelling kunnen maken, wordt het zicht op al dat fraais je ontnomen door je eigen kop, en die van je (toenmalige?) geliefde. En dan dus he-le-maal perfect ingekaderd, dankzij de in dit jaar razend populair geworden ‘selfie-stick’. ‘Kijk, lieve kleindochter, dit is dus de Taj Mahal.’ ‘Huh?’ ‘Nou daar, naast het pootje van opa’s zonnebril, dat halve koepeltje. Mooi hè¨?’

En verder:
– Veroordeeld door de rechtbank? Als het aan minister Opstelten ligt, draai je meteen de bak in, al staat de schuld nog niet onherroepelijk vast. De belastingbetaler draait op voor geklungel door politie en justitie: het aantal toegekende schadevergoedingen aan vrijgesproken verdachten is in tien jaar verdrievoudigd tot ruim elf miljoen per jaar.
– Firma De Vries Snacks – die we al eeuwig dankbaar mochten zijn voor de Frikadel (1954) en de Mexicano (1984) – introduceerde de Booster. Het betrof hier een zogenaamde ‘powersnack’ met guarana en taurine – de basisingredienten voor energydrankjes. Die vierkante kip-rundstaaf smaakte dus naar, jawel, Red Bull. De producent hoopte hiermee ‘de doelgroep weer de cafetaria in te trekken’. Dat de familie De Vries dat ding maar moge steken waar de zon nooit schijnt.
– ‘Min-der! Min-der. Min-der.’

Met medewerking van: Harm Botje, Joel Broekaert, 
Thijs Broer, Mischa Cohen, Sander Donkers, Frits van Exter, Tim de Gier, Robert van de Griend, 
Carolina Lo Galbo, Martin Hendriksma, Michiel Hulshof, Marijn van der Jagt, Bart de Koning, 
Annemiek Leclaire, Tatiana Scheltema, Marjolein van Trigt, Jeroen Vullings