Buitenland

Nog geen vijf minuten na de aankondiging dat de in het gevang gegooide intellectueel Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, gingen de nieuwsuitzendingen van CNN en BBC in heel China op zwart. Tien minuten later was het niet meer mogelijk om ‘Liu Xiaobo’ als zoekterm op internet in te voeren. Wie dat deed, verloor tijdelijk zijn internetverbinding. Ook bleken sms’jes met de naam van Liu op mysterieuze wijze in de ether te verdwijnen.

Staatspersbureau Xinhua en CCTV deden het nieuws af met een ultrakorte maar ziedende verklaring van het ministerie van Buitenlandse Zaken, dat de prijs ‘een obsceniteit’ noemde en Liu ‘een veroordeelde misdadiger’ die een gevangenisstraf van elf jaar uitzit. De ochtendkranten van zaterdag durfden daar weinig meer aan toe te voegen.

Het overgrote deel van de Chinese bevolking verkeert nog altijd in onwetendheid. En dus zoeken Chinese voorvechters van democratie hun toevlucht tot het enige medium dat nog tot hun beschikking staat: onafhankelijke blogs. Publicist Ran Yunfei uit de West-Chinese stad Chengdu noemde de poging nieuws stil te houden ‘hopeloos stompzinnig gedrag’ in het tijdperk van internet. Zijn blog werd prompt geblokkeerd.

De website van China’s enfant terrible Ai Weiwei is voor Chinezen al langer verboden terrein. De kunstenaar en activist, die momenteel exposeert in de Londense Tate Gallery, gebruikte Twitter om het nieuws over zijn vriend Liu wereldkundig te maken. De service is in China alleen bereikbaar met speciale software waarmee je ‘The Great Firewall’ kunt omzeilen, maar toch heeft hij opvallend veel Chinese volgers.

Inwoners van het vrijere Hong Kong probeerden het via het populaire forum Tianya.cn. ‘Ik wil graag weten hoe de inwoners van het vasteland het vinden dat hun landgenoot een prijs heeft gewonnen,’ vroeg er een. Een van de antwoorden: ‘Als voorzitter Mao nog had geleefd, zou die vent doodgemarteld zijn, dus er is veel vooruitgang.’

De populaire autocoureur en schrijver Han Han, volgens Time een van de honderd meest invloedrijke personen ter wereld, wist de censuur op sublieme wijze te omzeilen. Onder de titel ‘8 oktober 2010’ blogde hij niet meer dan twee aanhalingstekens met een spatie ertussen: ” “. De meer dan achtduizend commentaren binnen twee dagen lezen als een verfrissende discussie over Liu Xiaobo. ‘Mandela zat zevenentwintig jaar gevangen voordat hij de Nobelprijs kreeg. Hij was de eerste gekozen president van het volk. Lech Walesa zat gevangen voordat hij de prijs kreeg. Ook hij was de eerste gekozen president van het volk. Zal Liu onze eerste president worden?’ Tegenstanders roeren zich eveneens, al vormden ze een minderheid. ‘Hebben jullie het over die man die met steun van Amerika de Chinese overheid omver wil werpen?’ Een ander: ‘Daar geloof ik niets van. Hoe kan iemand steeds doorgaan, ook al wordt hij keer op keer gearresteerd? Als hij niet echt in zijn strijd gelooft, dan kan hij dit niet doen.’

Het is precies de discussie die de Chinese autoriteiten wilden voorkomen. Nu lukt het nog om hem te beperken tot een relatief kleine groep. Maar het wordt steeds lastiger. Dat hebben de Noorse juryleden in elk geval bereikt.