Schaduwgevechten in Istanbul

Op de foto bij Opsporing Verzocht ziet hij er uit als een gevierd zakenman. Strak in het donkere pak, met stropdas en een modieuze bril boven een goed verzorgd ringbaartje. Okan Fidan leek in niets op het cliché van een zware crimineel. Toch werd de 44-jarige Turk op 31 december koelbloedig vermoord, terwijl hij in Amsterdam-Noord achter het stuur van zijn Volvo XC90 zat. Eerder al had de breedgeschouderde Fidan een aanslag overleefd: in 2010 ontplofte er een bom onder zijn gepantserde auto. De staalplaat in het frame redde zijn leven.

Een week eerder was de Turkse Nederlander Ali Akgün gestorven. Hij werd op 24 december 2014 in Istanbul met kogels doorzeefd, rijdend in zijn Bentley. De 40-jarige Akgün was een van de hoofdverdachten in het langlopende liquidatieproces. Hij zou volgens het Openbaar Ministerie opdrachtgever zijn van meerdere moorden, zoals die op hasjhandelaar Thomas van der Bijl (2006) en de in drugs handelende voetbalmecenas Nedim Imaç (2007). Maar Akgün was in eerste aanleg door de rechtbank vrijgesproken. Hij wachtte zijn hoger beroep in vrijheid af. Lange tijd zat hij in Dubai, kort voor zijn dood was hij naar Istanbul gekomen.

Hebben deze twee recente liquidaties iets met elkaar te maken? Wie de Turkse onderwereld in Nederland gemakshalve in twee kampen verdeelt, zou tot die conclusie kunnen komen. Die tweedeling lijkt in ieder geval het uitgangspunt voor het Openbaar Ministerie. Volgens het OM worden de afzonderlijke kampen geleid door rivaliserende baba’s, de Turkse variant op de Italiaanse godfather. Aan de ene kant staat Ramazan ‘Hidir’ Özarslan, aan de andere Atilla Önder. In het verhaal van justitie hoorden Nedim Imaç en de in 2005 vermoorde crimineel Kees Houtman tot het kamp van Önder. Aan de andere kant zouden Ali Akgün en Willem Holleeder staan in deze dodelijke vete.

Waar of niet, het is in ieder geval lekker overzichtelijk. Maar wat heeft de op oudejaarsdag vermoorde Okan Fikan daarmee te maken? Fikan was ooit de bodyguard van de Turkse drugshandelaar Aydin R. In 2007 ontsnapte deze Aydin ternauwernood aan de dood. Hij werd neergeschoten in de Amsterdamse Eosstraat. Aydin wees met de beschuldigende vinger naar zijn veiligheidsman Fikan. Die werd aangehouden, maar zijn betrokkenheid kon nooit worden bewezen. De twee voormalige partners in crime hadden ruzie gekregen over geld en waren daarna gebrouilleerd geraakt.

In het onderzoek naar de aanslag uit 2007 dook een pikant detail op. Volgens politiemensen deed het tweetal volop zaken met de drugshandelaren Özarslan en Önder, zonder dat de twee leiders dat van elkaar wisten. In 2008 zegt CIE-chef zegt Peter van Brenk echter bij de rechter-commissaris: ‘Als zakelijke vijanden van Önder kan ik onder meer noemen: [..] Akgün en Aydin R.’ Hadden Aydin en in zijn kielzog Okan Fikan inderdaad het kamp van Hidir gekozen en waren ze daarmee de vijand van Önder geworden? Lag daar wellicht een motief voor het gewelddadige einde van Fikan?
Het zijn slechts speculaties. Maar een ding komt duidelijk naar voren uit verschillende strafdossiers: of ze nu Ali, Atilla, Nedim, Senol, Okan of Aydin heten, ze lijken elkaar allemaal te kennen. Via de voetbalvereniging, de coffeeshop of de nachtclub, hier in Nederland of daar in Turkije. Maar dat is niet strafbaar.

Om bevestigd te krijgen dat ze elkaar ook naar het leven staan, vroeg het OM eind 2007 aan het Ministerie van Justitie in Ankara om onderzoek naar de vetes. De Turkse politie ging vervolgens op bezoek bij onder meer Atilla Önder een Ramazan Özarslan, die op dat moment beiden vastzaten in Turkije. In dit onderzoek dat ‘Son Nokta’ heet, wilde Özarslan niets zeggen. Maar Önder zou hebben bekend dat hij is afgeperst door de groep rond Ali Akgün. Daarbij hadden zijn belagers de moord op Nedim Imaç als afschrikwekkend voorbeeld gebruik om Önder onder druk te zetten. Een doorbraak voor het OM. Maar gek was het wel, want in eerdere verhoren in Nederland had diezelfde Önder tegengesproken dat hij door Akgün werd afgeperst. Akgüns advocaat Nico Meijering wist waarom: de politie had zo lopen stoken dat Önder van de weeromstuit zelf was geloven dat Akgün achter hem aanzat.

Nu is Akgün dood. Meijering stond vandaag tijdens de zitting van het liquidatieproces stil bij zijn vermoorde cliënt. ‘Twee dagen vóór zijn dood is hij in Turkije gewaarschuwd voor liquidatiedreiging die direct voortkwam uit de omgeving van een der personen die op de tenlastelegging als slachtoffers en potentiële slachtoffers voorkomen,’ zei de raadsman tegen de raadsheren van het hof.

En de advocaat had ook wel een idee waarom er mensen waren die Akgün dood wilden: ‘Vanwege de niet aflatende beschuldigingen van de zijde van het OM, gebaseerd op kroongetuigen waarmee het OM per se in zee wilde en krankzinnige speculaties in de media.’ Zou het kunnen? Dat mensen rond Nedim Imaç, Kees Houtman of Atilla Önder door anderen zo zijn gevoed met het idee van Ali Akgün als moordenaar, dat zij uit wraak hebben toegeslagen? Het is een boude stelling, die zich niet gemakkelijk zal laten bewijzen.

Meijering deed vandaag ook een uitzonderlijk verzoek: hij vroeg het hof om een oordeel te vellen over zijn dode cliënt, die eerder werd vrijgesproken. Nu liggen er nieuwe beschuldigingen van een nieuwe kroongetuige, Fred Ros, eerder door Akgün ‘kroonleugenaar’ genoemd. Door de dood van de Turkse verdachte dreigt het gevaar dat die beschuldigingen nooit worden weersproken. Vandaar het verzoek van de raadsman. Als ondersteunend argument las hij een brief voor van Claudia, de vriendin van Akgün. Ze schreef onder meer: ‘Ik hoop dat het hof een oordeel wil geven aan het einde van dit hoger beroep over Ali als dat kan. U begrijpt dat mijn kinderen op een dag ook gaan weten hoe hun vader is overleden en in welk proces hun vader terecht is gekomen.’