Het ‘Plan-Samsom’ moet een oplossing gaan bieden voor de vluchtelingencrisis. Het lijkt zinnig, maar hoe groot is de kans dat een plotselinge brainwave van een partijleider in een klein land ineens de complexe Europese werkelijkheid kan keren?

De kans is ‘reëel’ dat er dit voorjaar een ommezwaai zal plaatsvinden in het Europese asielbeleid. Dat zei PvdA-leider Diederik Samsom vanochtend in de Volkskrant bij de presentatie van zijn Europese plan om de asielstroom beheersbaar te maken. Een staaltje van ‘politieke moed’, zo klonk het commentaar in diezelfde krant.

Dat laatste is zeker waar. Samsom maakt duidelijk dat we iets moeten ondernemen tegen de ongecontroleerde vluchtelingenstromen die een steeds grotere druk op onze samenleving zetten. Dat combineert hij met een georganiseerd welkom voor de echte vluchtelingen die door oorlog van haard en huis zijn verdreven.

De maatregelen lijken zinnig: levensgevaarlijke overtochten in gammele bootjes naar Griekenland (vandaag verdronken er weer 24 in de Egeïsche Zee) worden onaantrekkelijk doordat vluchtelingen met ‘kerende veerboot’ naar Turkije teruggaan. Daar krijgt zo’n kwart miljoen ontheemden een status voor Europa, waarna ze worden verdeeld over een ‘kopgroep’ van landen die voor opvang zorgen. EU-landen die daar niet aan meewerken doen hun asociale best maar, ze betalen wel mee. Toch kwam er vandaag uit diverse hoeken meteen kritiek los: je kunt niet iedereen terugsturen, Turkije is voor velen niet veilig.

Ook kun je vraagtekens plaatsen bij de presentatie van het initiatief. In de Volkskrant vertelt Samsom dat hij in december meeging met grenspatrouilles rond het Turkse Cesme, pal tegenover het Griekse eiland Chios. Vluchtelingen ‘betrapten’ ze niet, maar later bleek dat er die nacht van dat strand toch 20 boten waren vertrokken en twee kindjes verdronken. Met andere woorden: zo krijg je die grenzen niet dicht. Terug in Nederland stapte Samsom naar eigen zeggen naar premier Rutte en zei dat het anders moest. Rutte doopte de ideeën meteen het ‘plan-Samsom’ en heeft dat plan nu als tijdelijk Europees voorzitter onder de arm in de gesprekken met andere regeringsleiders.

Je vraagt je af of de werkelijkheid inderdaad zo simpel is. Alsof een plotselinge brainwave van een partijleider in een klein land na een werkbezoekje ineens de complexe Europese werkelijkheid kan keren. Eerder lanceerde de VVD al een ‘Plan-Azmani’ dat door de PvdA werd afgefakkeld maar waarvan nu diverse elementen worden overgenomen. Samsom sprak evenmin over Eurocommissaris Frans Timmermans. Die maakte vorige week de sociaaldemocratische geesten al rijp maakte met zijn opmerking dat zestig procent van de vluchtelingen momenteel uit het ‘veilige’ Noord-Afrika afkomstig is.

Samsom noemde het ‘heel slim’ dat Rutte de ideeën meteen het ‘plan-Samsom’ doopte. ‘Op die manier committeren wij elkaar.’ Maar je kunt het beter ‘sluw’ noemen. De PvdA-leider mag wel uitkijken dat hij niet in de val van de premier trapt. Een eventuele mislukking heeft immers ook meteen een naam. En als het gaat om naamgeving heeft de PvdA niet een heel gelukkige geschiedenis. De Melkertbanen gingen nog, maar wat is er gescholden op ‘het kwartje van Kok’, en dan hebben we het nog niet eens over de ‘Vogelaarwijken’.