Soepele leenvoorwaarden: daar weten handige studenten wel raad mee, blijkt vandaag. Maar een studielening is misschien dan een fiscale truc voor de een, voor de ander is het een blok aan het been.

Soms, heel soms, komt politiek wensdenken uit. Geef mij maar je angst, zei de minister van Onderwijs, ik geef je er hoop voor terug. Studenten van hun zogeheten ‘loonangst’ afhelpen was zelfs een van de prioriteiten van Jet Bussemaker. Want die was nergens voor nodig. Als we hen die niet meer zouden aanpraten: dan kwam het wel goed met dat nieuwe leenstelsel.

Zie daar de krantenkoppen van vandaag: studenten lenen ‘met gemak’ en ‘omdat het kan’. Weg lijken al hun zorgen: de moderne student leent alvast voor na de studie. Misschien gaat ie er eerst nog wel even van op vakantie. En daarna? Een huis, wellicht. Of anders een ander appeltje voor de dorst.

En nu luidt het Nibud dus weer de noodklok. Want zo onbevreesd wilden we de student nou ook weer niet. Het risico is, aldus het Nibud, dat studenten het geld aan leukere dingen gaan uitgeven.

Leukere dingen dan studeren, that is. Het zijn dus net mensen, die studenten. Als je het doodeenvoudig en goedkoop maakt om gratis geld te innen, tja: dan willen ze wel. Alle tieners zeggen ja tegen pecunia. Al is het maar omdat een deel van die studenten het handig lenen met de paplepel kreeg ingegoten. Achter al die maximale leningen gaan namelijk heel wat ouderlijke financiële masterplannen schuil.

Een risico, noemt het Nibud dat nieuwe leengedrag. En als er gesproken wordt over risico’s, dan kun je erop wachten tot de politiek zich ermee gaat bemoeien. Dat was natuurlijk ook weer niet de bedoeling. Zijn die leenvoorwaarden niet veel te gunstig?

Misschien zijn ze dat wel. Alleen niet voor iedereen. Het gemopper op de luxe levende student laat onverlet dat het voor een ander deel van de studenten helemaal niet zo’n vetpot is. Zoals overal, geldt ook hier: je hebt lenen en lenen. Uit bittere noodzaak, in afwachting van betere tijden. Of door van die mensen die luidop klagen dat ze nu toch écht een huis móéten kopen, omdat dat fiscaal zó aantrekkelijk is.

Zo werkt het naderende leenstelsel de kloof tussen die groepen eigenlijk in de hand. Handige harries weten er nu al profijt uit te trekken en eindigen hun studie misschien wel met meer euro’s dan voorheen. Terwijl anderen juist met een gigantische schuld aan hun loopbaan kunnen beginnen. Zie dan nog maar eens een hypotheek te krijgen. Een investering in jezelf, moest het zijn. Maar zo wordt het lenen dus een fiscale truc voor de een en een blok aan het been voor de ander.

Bizar ideetje: misschien zou je juist onder een bepaald ouderlijk inkomensniveau moet zitten om te mogen lenen. Misschien zou je voor die groep leners de voorwaarden nog wat soepeler moeten maken. Misschien zouden die studenten gewoon hun beurs moeten krijgen, zonder dat iedereen gestimuleerd wordt zich suf te lenen.