Het gesprek van de dag volgens de redactie, met vandaag: de Panama Papers, een lek om van te smullen en bij te stampvoeten.

Als miljoenen mensen zich aan juridische administratie verlustigen, weet je: hier is iets bijzonders aan de hand. Het is dan ook het grootste lek uit de wereldgeschiedenis: de Panama Papers.

Je verzint het niet: dat juist Panama, traditioneel de sluis tussen de oceanen, en de verbinding tussen noord en zuid, nu centraal staat als scharnier in de wereldwijde belastingontduiking. Cartoonisten: kom er maar in!

Na dagenlang tromgeroffel en verschillende teasers, kwam de zaak gisteren naar buiten. Circa 11,5 miljoen documenten aan interne administratie van het Panamese juridische advieskantoor Mossack Fonseca zijn doorgespeeld aan de Duitse krant Süddeutsche Zeitung, die met verschillende media, waaronder ook in Nederland Trouw en het Financieele Dagblad, een jaar lang onderzoek naar de documenten deed.

Ze bieden een ontluisterend beeld van hoe de rich, famous maar vooral powerful van de wereld miljarden belastingvrij wegsluizen. Zoals de Russische president Poetin, wiens entourage meer dan twee miljard dollar heeft gestald in verschillende belastingparadijzen. Of nota bene een vooraanstaand lid van de ethische commissie van de FIFA, die schimmige banden heeft met de corrupte bestuurders die hij juist moet controleren.

Het is kortom smullen. Scrollend, bladerend of zappend door de documenten treedt vanzelf een soort Stendhalsyndroom op: je wordt volledig overrompeld door de overdaad aan onthullingen, een beetje misselijk van het schransen van teveel giftige feiten. De komende dagen staat ons bovendien nog meer te wachten, hebben de betrokken media aangekondigd. Het bingewatchen kan beginnen.

Maar is het meer dan smullen? Dat belastingontduiking op grote schaal gebeurt en ook politici zich ermee inlaten: stiekem was het natuurlijk allang een publiek geheim. Belasting betalen is iets voor de have-nots geworden, voor hen die de middelen niet hebben een stel Panamese juristen in te huren. Ironisch: op de dag dat zoveel Nederlanders het zonnige terrasje moesten laten wachten om zich zwoegend aan de belastingaangifte te zetten (eerste deadline: vandaag), is het uitlekken van dit netwerk op z’n zachtst gezegd ontnuchterend.

Op korte termijn zal het lek overigens vooral gevolgen hebben voor de IJslandse premier, die grote belangen blijkt te hebben in de banken die door hemzelf werden gered. En ook de Braziliaanse president Dilma Rousseff mag vrezen voor haar politieke leven.

In de week van het Oekraïne-referendum gaat de aandacht in Nederland bovendien natuurlijk direct naar de Oekraïense president Petro Porosjenko, die eveneens talloze bedrijven in belastingparadijzen heeft verzwegen. Koren op de molen van het Nee-kamp. Maar tegelijkertijd speelt ook de vader van de Britse premier Cameron in de documenten een glansrol en is Nederland de stralende spil in het doorsluizen van geld. Het rot, kortom, zit overal. Ook met een referendum is het helaas niet buiten de deur te houden. En hoe graag je je bij zoveel misdadigheid ook achter de belastingdijken wilt terugtrekken: de enige hoop op beterschap is juist internationale samenwerking, regelgeving en vervolging.

Over vervolging gesproken: in het licht van de miljarden documenten valt het een beetje weg, maar ook in de zaak van Neerlands bekendste crimineel kwam gisteren een lek naar buiten. In uitgelekte verhoren beschuldigt Willem Holleeder zijn zussen van strafbare feiten en schept hij flink op over zijn goede contacten in de onderwereld.

Een heel netwerk van criminele handel, handjeklap en beleggingen: waar zagen we dat nog meer?