Han Han – China’s invloedrijkste blogger

Een spatie. Dat was in oktober vorig jaar de enige reactie van Han Han op het nieuws dat de Nobelprijs voor de Vrede werd toegekend aan Liu Xiaobo, de Chinese hoogleraar die een gevangenisstraf van elf jaar uitzit wegens zijn oproep tot meer democratie in zijn land. Het was een gedurfde spatie. In een land waar autoriteiten internetpagina’s onmiddellijk op zwart draaien als ze onwelgevallige informatie bevatten, tartte de blogger de apparatsjiks die hem hadden gesommeerd ‘met geen woord’ te reppen over de Nobelprijs. Hij volgde de oekaze nauwgezet op. Onder de kop ‘8 oktober 2010’, blogde hij simpelweg: ” “

Binnen een uur hadden meer dan duizend Chinese internetters gereageerd, na een dag achtduizend. Een half jaar nadat Han Han zijn spatie de digitale wereld in slingerde, heeft zijn ultrakorte blog ruim achtentwintigduizend reacties opgeleverd die lezen als één lange steunbetuiging aan de hervormingsagenda van Liu Xiaobo, zonder dat de mensenrechtenactivist ooit bij naam wordt genoemd.

Kampioen rallyracen

Han Han (28) is een van de bekendste jeugdidolen van China. Hij is jong, spitsvondig, brutaal en mateloos populair. Hij is het brein achter ’s werelds best gelezen persoonlijke blog, met bijna vijfhonderd miljoen hits. Hij is ook de auteur van veertien bestsellers en een niet onverdienstelijk zanger. Zijn officiële beroep: autocoureur. In 2007 won hij de nationale titel bij de toerwagens op het circuit, twee jaar later werd hij Chinees kampioen rallyracen op de weg.

Het Zuid-Chinese weekblad Southern Weekend prees ‘de jonge meester’ begin dit jaar in een overweldigende loftuiting. Achter zijn blog huist volgens het blad ‘een frisse humanist die een golf van vrijheid verspreidt’.

Ook de grote internationale media hebben het fenomeen Han Han ontdekt. De Britse krant The Guardian riep hem uit tot ‘misschien wel de coolste man’ van China. En het Amerikaanse Time Magazine plaatste ‘China’s literaire bad boy’ in 2010 op de tweede plek in zijn top-100 van meest invloedrijke personen ter wereld. Han Han reageerde op zijn uitverkiezing in zijn kenmerkende cynische stijl. ‘Ik hoorde het nieuws toen ik bamboescheuten stond uit te graven in het dorp van mijn familie,’ schreef hij op zijn blog. ‘Dus ik besteedde er niet veel aandacht aan.’ Pas toen hij werd belaagd door sms’jes en telefoontjes van journalisten, reageerde hij uitgebreider. ‘In de eerste plaats zuchtte ik en voelde me teleurgesteld. Waarom hebben anderen zulke nieuwsmedia? Time Magazine creëert beroering tot ver over de grenzen als ze een lijst van invloedrijke personen publiceert. Hoe graag zou ik willen dat China zulke media had – die aandacht krijgen van de hele wereld als ze mensen selecteren voor een lijst.’ Om te vervolgen: ‘Dat wil niet zeggen dat onze journalisten niet zo goed zijn als journalisten elders, het komt door… iedereen weet wat de redenen zijn. Ik laat het hierbij. Als ik er meer over zeg, ben ik dood, en mijn dode lijf zal worden gegeseld.’

Han Han drukte zijn lezers op het hart zich niet al te veel voor te stellen van zijn ‘zogenaamde invloedrijkheid’. ‘Ik ben gewoon iemand met een pen,’ schreef hij. ‘Misschien dat mensen door mijn schrijfsels het gevoel hebben dat ze een deel van hun woede of wrok kwijtraken. Maar wat heb je daaraan?’

De macht in China lag volgens hem volledig bij ‘degenen die wolken in regen kunnen veranderen’ – een verwijzing naar de gewoonte van Chinese autoriteiten om tijdens grote internationale evenementen of langdurige droogte regenwolken uit de lucht te schieten met zilverjodide. ‘Zij bezitten het theater. Elk moment kunnen ze het gordijn laten zakken, de lichten doven, de deuren sluiten en de honden loslaten. Even later verdwijnen de honden en gaan de lichten weer aan; geen spoor meer van wat er zojuist is gebeurd. Wij moeten ons best doen om alle hoge muren en spotlights langzaam te slopen. We moeten zonneschijn toelaten. Wanneer dat gebeurt, kan niemand het licht nog doven.’

Propagandatoeter

Han Han werd geboren op 23 september 1982 in een voorstad van Shanghai, waar hij een voor Chinese begrippen vrije opvoeding genoot.Zijn moeder werkte voor de sociale dienst en bracht hem ‘waardering voor de underdog’ bij, vertelde Han Han in een interview. Die betrokkenheid is een terugkerend thema in zijn opiniestukken. Toen het Taiwanese bedrijf Foxconn in het nieuws kwam vanwege een aantal zelfmoorden onder zijn personeel, blogde hij over het uitzichtloze leven van Chinese arbeiders. ‘Ze hebben nauwelijks genoeg geld om iets anders te doen dan zich te voeden en te kleden. En dan nog blaast de overheid voluit op haar propagandatoeter. Ze staan direct klaar om je een of andere antieke statistiek of een foto uit de ijstijd toe te werpen om te bewijzen dat je de staat dankbaar moet zijn dat je überhaupt genoeg te eten hebt.’

Via zijn vader, journalist bij een lokale partijkrant, leerde Han Han de Chinese precommunistische literatuur kennen. ‘Hij zorgde ervoor dat alle slecht geschreven boeken van na de stichting van de Volksrepubliek op de hoogste plank stonden, zodat ik er als achtjarige niet bij kon.’ Vanaf zijn twaalfde jaar legde hij zich toe op zijn grote passie: schrijven. Op zijn dertiende publiceerde een landelijk jongerenblad voor het eerst een artikel van zijn hand.

Op school deed Han Han het ronduit slecht. Niet omdat hij niet slim was, het interesseerde hem gewoon niet. Hoewel hij uitblonk in Chinese taal, kwam hij niet mee bij de andere vakken. De enige reden dat hij toch werd toegelaten op het exclusieve Songjiang-internaat in Shanghai was dat hij een alternatieve toegang wist te vinden. In de maanden voor zijn eindexamen legde hij zich ineens toe op hardlopen en won prompt een gouden medaille op de 3000 meter bij de kampioenschappen in zijn stadsdistrict Jinshan. Net als in de Verenigde Staten profileren Chinese scholen zich graag op sportief gebied en trekken daarvoor specifiek talenten aan. Han Han mocht alsnog naar zijn favoriete middelbare school. Naar eigen zeggen had hij alle moeite alleen maar gedaan om dicht bij zijn jeugdliefde te kunnen blijven.

Schoolklassement

Zijn achterblijvende schoolresultaten, en zijn complete minachting daarvoor, zouden hem uiteindelijk doen uitgroeien tot nationale beroemdheid. Het Chinese onderwijssysteem was, en is nog altijd, sterk gericht op het uit het hoofd leren van informatie en het toewerken naar landelijke examens. Creativiteit, eigen initiatief en zelfstandig denken, worden niet alleen ontmoedigd maar keihard de kop ingedrukt. Al van jongs af aan zetten Chinese ouders alles op alles om hun enig kind zo hoog mogelijk te laten eindigen in het schoolklassement: elke avond tot laat huiswerk maken, gedwongen bijles en nauwelijks vrije tijd – tijgermoeder Amy Chua is in China geen uitzondering. Het idee is dat je in China zonder scholing altijd arm en berooid zult blijven.

Met zijn laisser faire-houding zou Han Han aantonen dat het ook anders kan, niet in de laatste plaats aan zijn leeftijdgenoten en hun ouders, van wie velen persoonlijk misschien wel twijfels hadden over het door de autoriteiten zo geprezen rigide Chinese scholingssysteem dat kinderen opleidt tot een soort gehoorzame robots, maar die daar nooit iets over hadden durven zeggen.

Zhao Changtian is hoofdredacteur van Mengya, ‘China’s eerste literatuurmagazine voor jongeren’. Eind jaren negentig was hij een van de belangrijkste aanjagers van het debat. De inmiddels drieënzestigjarige Zhao is een slanke man met een indringende oogopslag en een innemende manier van spreken. Hij bestiert nog altijd de burelen van het magazine, dat zich bevindt op de tweede verdieping van een prachtige jarendertigvilla in het hart van de voormalige Franse wijk van Shanghai.

‘Ik heb het altijd belangrijk gevonden dat jonge mensen leren hoe ze zich zelfstandig en vrijelijk kunnen uitdrukken,’ zegt Zhao in zijn werkkamer waarvan alle wanden zijn bedekt met boekenkasten. ‘Het Chinese onderwijs richt zich daar niet op.’ Zhao had niet de illusie dat hij het systeem kon veranderen. Hij nam zich daarom voor Chinese leerlingen te ondersteunen ‘op een krachtige, herkenbare manier die scholen niet konden negeren’.

In 1998 wist hij een coalitie te smeden van de belangrijkste universiteiten en beroemdste schrijvers van China. Samen bedachten ze een landelijke verhalenwedstrijd voor scholieren in het hele land. De winnaars zouden niet alleen voorpaginanieuws zijn en zo publieke erkenning krijgen, ook mochten ze zonder toelatingsexamen beginnen aan een van de dertien deelnemende topuniversiteiten.

Het was Han Han die in 1999 de eerste editie van de verhalenwedstrijd won. ‘Ik herinner me zijn inzending nog goed,’ zegt Zhao. ‘Zijn stuk was niet alleen rijk aan details, het toonde ook een grote kennis van de klassieke Chinese literatuur. Het belangrijkste was misschien wel zijn intelligente humor, een zeldzaamheid in China.’

Het essay was zelfs zo goed dat de jury vermoedde dat het niet door de scholier zelf geschreven kon zijn. Bij wijze van tweede ronde moest hij onder toezicht van een jurylid opnieuw een verhaal produceren. Toen Zhao hem feliciteerde met de eerste prijs, bleek de scholier zelf ook een verrassing in petto te hebben. Hij vertelde dat hij zijn lesuren wiskunde, natuurkunde en scheikunde op het internaat had gebruikt voor het schrijven van zijn eerste roman.

Buitengewoon student

Met het behalen van de eerste prijs in de prestigieuze competitie raakte de zestienjarige zittenblijver in China een gevoelige snaar. Hij werd uitgenodigd voor talloze televisieprogramma’s die hem presenteerden als bewijs voor het haperende onderwijssysteem: hoe kon iemand die zo slim was en die zo goed kon schrijven toch falen op school?

Zhao: ‘Ik zag Han Han vaak in die tijd. We gingen samen naar televisieopnames. De discussie laaide soms hoog op. Han Han zei dat hij erover dacht om van school te gaan, omdat hij er toch niets leerde. Ik heb hem nog proberen te overtuigen het niet te doen, maar dat had geen zin.’ Uiteindelijk verliet de jonge auteur na de publicatie van zijn roman San Chongmen (in het Engels vertaald als: Triple Gate) zonder diploma zijn school.

Zijn vader Han Renjun steunde hem publiekelijk. In de biografie ‘Mijn zoon Han Han’ schrijft hij dat ‘mijn zoon misschien wel iets beters te doen heeft in de tijd dat zijn vrienden naar school gaan. Als je alleen naar school gaat voor een diploma, een stukje papier, dan betekent dat niets.’ Ook het aanbod van de Fudan-universiteit in Shanghai om als ‘buitengewoon student’ onderwijs te komen volgen, sloeg Han Han af – een ongehoorde reactie die gretig door de media werd opgepikt.

In zijn werkkamer slaat hoofdredacteur Zhao Changtian zijn benen over elkaar. ‘Ik ben het werk van Han Han altijd blijven volgen,’ zegt hij. ‘Ik denk dat zijn talent vooral naar voren komt in zijn essays en blogs. Hij heeft een sterke opinie, hij is grappig en hij is kritisch over de maatschappij. In zijn romans moet hij nog duidelijk groeien. Je moet weten dat Han Han zijn tijd maar deels aan schrijven besteedt. Dat is niet erg. Hij is nog jong en heeft nu al een uitstekende basis om uit te groeien tot een groot schrijver.’

De meeste critici omschrijven de twintiger tegenwoordig als ‘de opinieleider van de generatie tachtig’, verwijzend naar de eerste groep Chinezen die in een niet-maoïstisch China opgroeiden. Zhao is het niet met die titel eens.

‘Ik ken talloze mensen van middelbare leeftijd die enorm van zijn stukken houden,’ zegt hij. ‘Han Han is uniek. Ik zou hem liever omschrijven als opinieleider van de toekomst.’

Hoewel zijn leraren op het internaat nog smakelijk moesten lachen toen Han Han vertelde dat hij wilde leven van de royalty’s van Triple Gate, werd zijn roman een razend succes onder tieners in heel China, die in de rebellerende leeftijdgenoot een verfrissend en onconventioneel idool zagen met een boodschap die haaks stond op wat hun docenten en hun ouders ze vertelden. De roman volgt een semi-autobiografisch plot over een slecht presterende scholier die verliefd is op een klasgenote, maar haar dreigt te verliezen als de eindexamens naderen. Hoofdpersoon Lin Yuxiang verzucht ergens: ‘Het schoolsysteem is behoorlijk wreed. Je leest dode boeken, leest die boeken met dodelijke ernst en gaat al boeken lezend dood. Geen wonder dat het aantal zelfmoorden wegens liefdesverdriet is gedaald. Degenen met een zwakke psychologische gesteldheid zijn allang omgekomen tijdens de schoolexamens.’

Citroën

In de documentaire I Wish I Knew over Shanghai van regisseur Jia Zhangke vertelt Han Han hoe het succes van zijn boek de weg naar een carrière als autocoureur opende. ‘Mijn roman had dertigduizend stuks verkocht en ik ging naar Beijing om de royalty’s op te halen. Ik kreeg dertigduizend yuan (ongeveer drieduizend euro, MH). Dat was in die tijd bijna genoeg om een auto van te kopen.’

In een mum van tijd steeg de oplage van zijn roman verder naar tweehonderdduizend. Met het hele bedrag van tweehonderdduizend yuan (twintigduizend euro) in een tas begaf Han Han zich naar de autodealer van het Chinese merk Beijing Jeep. ‘Het was altijd al mijn droom om een auto te hebben. Ik had zo mijn best gedaan. Nu was ik in de showroom en ik vroeg gespannen hoe duur de Beijing Jeep was. Ze noemden een prijs van veertigduizend yuan. Ik heb hem niet gekocht. Het was te weinig. Als ze me hadden verteld dat hij honderdnegentigduizend kostte, had ik hem meteen meegenomen.’ Uiteindelijk kocht hij een Citroën.

Vanaf 2003 begon Han Han met autoracen als amateur in Beijing. Een jaar later maakte hij de overstap naar een team in de zuidwestelijke provincie Yunnan, waar hij steeds betere resultaten boekte. Het Shanghai Volkswagen 333 Racing Team haalde hem in 2005 binnen, vooral vanwege zijn bekende naam en gezicht. ‘Ze verwachtten niet dat ik iets zou winnen.’

De vraag of hij zichzelf primair als autocoureur of als schrijver ziet, beantwoordt Han Han in interviews steeds op dezelfde manier. Als hij genoeg grote prijzen heeft gewonnen met racen, zegt hij, en iedereen hem kent als coureur, wil hij aankondigen dat hij eigenlijk een schrijver is.

Ernstige koppijn

Het succes van Han Han is onlosmakelijk verbonden met de opkomst van internet in China. Parallel aan zijn professionele racecarrière begon hij in 2005 met een blog op de populaire website sina.com. Opnieuw experimenteerde hij met de heersende conventies. Vrijwel alle bekende Chinezen schreven op internet over hun dagelijkse beslommeringen. Han Han sloeg een andere weg in door zijn aandacht te vestigen op maatschappelijke problemen zoals corruptie, censuur, de kloof tussen rijk en arm, en het functioneren van de overheid. Hij zag dat het medium tot verandering zou kunnen leiden. ‘Oorspronkelijk dachten Chinese bestuurders dat internet zoiets zou zijn als de krant of televisie – gewoon een andere manier om hun standpunt uit te dragen,’ zei hij in een interview. ‘Wat ze zich niet hebben gerealiseerd, is dat mensen kunnen typen en terugpraten. Dat geeft ze ernstige koppijn.’

Hij ontwikkelde een herkenbare stijl, die op een losse, onderhoudende manier speelt met de grenzen van het toelaatbare. In tegenstelling tot een oudere generatie overheidscritici, kiest Han Han vrijwel nooit voor de frontale aanval op de macht van de communistische partij. Op een slimme manier zet hij ironie en sarcasme in om zijn boodschap over te brengen.

In maart vorig jaar publiceerde hij een blog getiteld ‘Han Feng is een goed kaderlid’ over het op internet uitgelekte dagboek van een tabaksbureauchef uit de provincie Guangxi waarin deze terloops zijn seksescapades met vrouwelijke ondergeschikten en omkooppraktijken registreerde. Het dagboek leidde tot veel ophef. Ten onrechte, meende Han Han. ‘Als de directeur eerlijk is geweest in zijn dagboek, durf ik te stellen dat hij een goed kaderlid is. In zes maanden tijd heeft hij slechts zestigduizend yuan (zesduizend euro) aan steekpenningen aangenomen. Dit is de eerste keer sinds jaren dat ik na het woord “steekpenning” een nummer met vier nullen heb zien staan. Waar vind je tegenwoordig nog zo’n voorbeeldige bureauchef?’ – een verwijzing naar de enorme omkoopsommen die in China gebruikelijk zijn.

Han Han voerde een lange lijst andere redenen aan op basis van de dagboekfragmenten (‘Zelfs al had Han Feng behoorlijk wat vriendinnen, hij ging toch nog vijfentwintig keer wandelen met zijn eigen vrouw’), om te eindigen met de dodelijke oproep ‘deze man en al zijn vrouwen met rust te laten en hem zijn positie te laten behouden. Hij is niet kenmerkend voor de echte criminelen in de Partij.’

Op dezelfde manier weet Han Han kleine voorvallen te veralgemeniseren en zo ongestraft behoorlijk pittige uitspraken te doen. Nadat de lokale overheid in Taizhou geprobeerd had het nieuws te censureren over een man die achtentwintig kinderen had neergestoken op een kleuterschool, blogde hij: ‘Het is hun gebruikelijke aanpak: eten, drinken, en de hele nacht vrolijk zijn totdat er iets gebeurt, dan verstoppen, isoleren, verwijderen uit de media, verbieden, persberichten versturen, compensatie betalen, de lichamen cremeren – en opnieuw eten en drinken. Hun manier van aanpak is niet veel beschaafder dan die van een moordenaar,’ daarbij in het midden latend of hij enkel doelde op de bestuurders in Taizhou, of partij-officials in heel China.

‘Hij durft opinies te verkondigen die je nauwelijks tegenkomt op andere plekken,’ zegt Wang Fan. De vlotte vijfentwintigjarige jongen beheerde jarenlang China’s grootste fanforum over Han Han, dat dagelijks kon rekenen op meer dan honderdduizend bezoekers. Wang volgt Han al sinds hij scholier was en publiceerde twee jaar geleden de biografie Han H File over diens beginnende racecarrière. Sinds kort werkt Wang met zijn jeugdidool voor het Volkswagen 333 Racing Team.

‘Han Han geeft Chinese jongeren zelfvertrouwen,’ meent hij. ‘Ze weten dat hun land ernstige problemen kent. Nu staat er eindelijk iemand op die er iets van zegt.’ De oudere generatie leest Hans columns met ingehouden adem, zegt Wang. ‘Mijn ouders denken dat het behoorlijk gevaarlijk is wat hij doet. Maar ja, zij hebben de Culturele Revolutie meegemaakt.’

Bravoure

Miljoenen lezers krijgen via de populaire blog van Han Han een beeld van hun land voorgespiegeld dat concurreert met de dagelijkse dosis overheidspropaganda uit de staatskranten of het nieuws van staatszender CCTV. ‘CCTV heeft geen journalistieke standaard of moraal,’ blogde Han Han.

De enkele keer dat hij de Chinese overheid rechtstreeks aanspreekt, doet hij dat met veel theatraal bravoure. ‘Leiders, leraren en studenten: gegroet!’ begon hij een toespraak op de universiteit van Xiamen. ‘Weten jullie waarom China geen culturele grootmacht is? Omdat de meeste toespraken beginnen met “leiders”, en onze leiders hebben geen cultuur. Sterker nog: ze zijn bang voor cultuur en het is hun baan cultuur te censureren. Hoe worden we zo ooit een culturele grootmacht? Leiders, wat hebben jullie daarop te zeggen?’ Om even later nog wat heilige huisjes omver te trappen: ‘We kunnen in het buitenland toch niet steeds maar blijven aankomen met de Vier Klassieke Romans of de Analecten van Confucius? Het is alsof een nieuwe vlam je vraagt hoe je er financieel voor staat en je antwoordt dat je familie een paar generaties geleden heel rijk was. Tamelijk kansloos.’

Het benoemen wat iedereen weet maar niet durft te zeggen, vormt misschien wel zijn belangrijkste aantrekkingskracht. Het levert hem ook kritiek op. De Chinese hoogleraar Xu Ben van de universiteit van Californië beschreef zijn schrijfstijl in een opiniestuk in de Nanfeng Daily als ‘een woordenspel’, dat ‘snel, verrassend, maar niet noodzakelijkerwijs goed doordacht’ is. ‘Zo’n spel kan alleen bestaan in een maatschappij vol leugens. Vanwege het risico en de onderdrukking is het spannend. Het publiek van Han Han zoekt naar spanning, maar niet naar nieuwe kennis of diepgaande ideeën.’

Wellicht ligt het aan deze typisch Chinese schrijfstijl dat Han Han vooralsnog een voornamelijk binnenlands fenomeen is gebleven. Met vier miljoen verkochte exemplaren is Triple Gate in China het best verkochte boek van de laatste twintig jaar. Directeur Lu Jinbao van zijn uitgever Wangrong: ‘En dan rekenen we minstens tien miljoen illegale kopieën niet eens mee.’ De roman is vertaald in het Frans, Koreaans, Vietnamees en Spaans, maar werd vooralsnog nergens in het buitenland een succes. In september komt de Italiaanse versie van Le tre porte op de markt. Maar er is meer. Uitgever Lu: ‘We zijn benaderd door Simon & Schuster. Ze willen volgend jaar de vertaling van zijn nieuwste roman 1988 publiceren, tegelijkertijd met zijn essaybundel Youth.’

Jasmijnbloemen

Uit angst dat de Arabische Lente zou overslaan naar de Chinese Jasmijnrevolutie, legde de Chinese overheid begin dit jaar de verkoop van jasmijnbloemen stil en ontketende een arrestatiegolf. Talloze activisten, kunstenaars, bloggers en gelovigen werden opgepakt of ‘verdwenen’.

Onder hen de beroemde kunstenaar en activist Ai Weiwei, die uiteindelijk pas drie maanden later weer werd vrijgelaten. Al snel na Ai’s verdwijning publiceerden verschillende websites een opiniestuk dat aan Han Han werd toegeschreven en waarin de schrijver zich afvraagt ‘wie van ons voor Ai Weiwei zal spreken nu hij dat zelf niet meer kan’. Op zijn officiële blog repte Han Han met geen woord over de arrestatie van zijn kennis Ai die hem ooit publiekelijk prees als ‘dapper, helder denkend, dynamisch en grappig’ en hem betitelde als ‘grafdelver’ voor de oude generatie activisten.

Tot nog toe lieten de autoriteiten Han Han met rust. Deels komt dat door zijn mateloze populariteit, maar ook omdat hij steeds nét binnen de grenzen weet te blijven van wat Beijing als gevaarlijk en staatsondermijnend gedrag bestempelt.

De jonge opinieleider is niet bang, maar wel voorzichtig. In de gespannen sfeer van de laatste maanden koos hij ervoor geen interviews aan buitenlandse media meer te geven. Eerder had hij al eens opgemerkt dat vragen van buitenlandse journalisten soms ‘zo direct zijn dat je ze onmogelijk kunt beantwoorden. Als je dat wel zou doen, kan je in de toekomst alleen nog maar vragen van buitenlandse media beantwoorden. Zo’n vraag beantwoorden betekent een te hoge prijs, en op dit moment is dat een onnodige prijs om te betalen. Ik wil ook niet liegen dus dan houd ik liever mijn mond.’

Het wil niet zeggen dat Han Han nooit zijn hand overspeelt.

In 2010 startte hij een nieuw project: een eigen literair magazine. Op zijn website riep hij lezers op tot het insturen van artikelen. Hij stelde ze een aantrekkelijke beloning in het vooruitzicht: de schrijvers voor zijn nieuwe blad kregen meer dan tien keer de heersende standaardtarieven betaald. Ook vroeg hij om inzendingen voor de rubriek ‘Hersendood’, waarin hij steeds twee of drie artikelen zou publiceren van de allerlaagste kwaliteit of met standpunten waar de redactie het absoluut niet mee eens was. Deze stukken mochten dom zijn, zich tegen de menselijkheid keren, de vrijheid vertrappen of ingaan tegen het rechtvaardigheidsgevoel.

De reacties uit de schrijverswereld waren laaiend enthousiast. Binnen vijf dagen had Han Han meer dan tienduizend inzendingen binnen.

China’s censuurregels staken een stokje voor het plan. Eerst werd de voorgenomen titel ‘Renaissance of Literature and Art’ verboden en veranderd in Party. Het eerste nummer verscheen met maanden vertraging in juli 2010. Met anderhalf miljoen verkochte exemplaren was het een commercieel succes, maar een inhoudelijke teleurstelling. Zeventig procent van de oorspronkelijke inhoud was in de censuur gesneuveld.

In de maanden daarna bezocht Han Han talloze uitgevers op zoek naar iemand die de tweede editie op de markt wilde brengen. Hij kreeg overal nul op het rekest. Eind december ontmantelde hij de redactie en in maart dit jaar hield hij het definitief voor gezien. ‘Vorige week ging ik met mijn uitgever en vriend Shen Haobo naar een papiermolen in de provincie Shandong om meer dan een half miljoen exemplaren te vernietigen van de afgeronde tweede editie van Party,’ blogde hij eind maart. ‘Driehonderd ton papier en industrieel afval verdwenen in de pulpmolen.’

Het lijkt een kwestie van tijd voordat Han Han weer terugkomt met een nieuw plan dat China op zijn grondvesten moet laten schudden. Sommige vrienden hebben hem aangeraden een poging te wagen om in het Nationale Volkscongres te komen, schreef hij eerder dit jaar. Een slecht idee, vond Han Han. ‘Afgezien van mogelijke affaires met vrouwelijke partijleden,’ beloofde hij, ‘zal ik geen enkele relatie met welke politieke partij dan ook aangaan. Mijn ongedisciplineerde karakter past niet in de politiek. Hoe de tijden ook mogen veranderen, ik blijf gewoon een publicist.’

Websites:

– Han Han’s blog: blog.sina.com.cn/twocold

– Website die regelmatig blogs van Han Han vertaalt in het Engels: www.hanhandigest.com

– chinadigitaltimes.net/china/han-han

Meer informatie:

– Documentaire ‘I Wish I Knew’ van Jia Zhangke (2010): http://www.imdb.com/title/tt1646103/

– CNN Talk Asia met Han Han: http://www.youtube.com/watch?v=l6tBbbsMOVM