Het Openbaar Ministerie was in 2009 wel degelijk op de hoogte van een Amerikaanse infiltratieoperatie in een Nederlandse drugszaak. Daarbij werden de verdachten uitgelokt door een criminele burgerinfiltrant. Dat blijkt uit nieuwe stukken in de zaak Vista, die vandaag diende bij het Amsterdamse Hof. Minister Opstelten van justitie ontkende eerder dat er sprake was van een Amerikaanse undercoveroperatie in Nederland.

De zes verdachten (vier Nederlanders, een Surinamer en een Colombiaan) werden in 2012 veroordeeld voor onder meer de import van zeventig kilo cocaïne uit Polen. Bij de rechtbank werd toen al duidelijk dat de drugslijn onder auspiciën van de Amerikaanse overheid was opgezet met behulp van een criminele burgerinfiltrant die opereerde onder de geheimzinnige naam ‘mister Mono’. Een dergelijke opsporingsmethode is in Nederland verboden. Het OM hield tijdens de rechtszitting echter bij hoog en laag vol niets te weten van de Amerikaanse strapatsen.

Op de hoogte
Nu blijkt dat politie en het OM op de hoogte werden gehouden door de in Nederland gestationeerde liaison van de Amerikaanse Drugs Enforcement Agency (DEA). Dat staat te lezen in de werkjournaals en notulen van de politie. Die werden onlangs op last van het Amsterdamse hof toegevoegd aan het dossier. Vrij Nederland beschikt over deze documenten.

Daarin staat dat de Nederlandse zaaksofficier Marina Beun al in februari 2009 sprak met Joe Moses, de country attaché van de DEA. Beun zegt in het journaal dat ‘uiteraard geldt dat een groot gedeelte “nice to know” is en kan natuurlijk niet uitgebreid rond gebazuind worden.’ Er staat ook dat het team afwacht ‘wat de DEA gaat doen’.

Op 20 februari krijgen de Nederlanders zo’n beetje door wat er gaande is. ‘DEA is een onderzoek gestart in Amerika,’ staat er in het werkjournaal. ‘waarbij zicht werd gekregen op een partij coke die vanuit Colombia naar Europa ging. Dat werd uiteindelijk Polen. Vervolgens is er kennelijk controle gekomen op die partij en werden er in Europa allerlei mensen in stelling gebracht op die partij of delen van die partij aan afnemers te verkopen.’

Daar zit geen woord Frans bij: de Amerikanen hebben de controle over een partij coke en willen die ‘honingpot’ gebruiken om boeven te lokken. Ze willen de drugs, het geld en de afnemers tijdens een gecoördineerde actie ineens binnenhalen.

Roet in het eten
Echter, eind februari gooit justitie in Polen roet in het eten. Ze krijgt lucht van de – door de Amerikanen gecontroleerde – stash op het vliegveld van Warschau en arresteert enkele ‘kijkers’; criminelen die in de drugs zijn geïnteresseerd. Dat doen de Polen zonder de DEA hierover in te lichten.

Ondanks de onverwachte Poolse actie gaan de Nederlandse – en Amerikaanse – onderzoeken gewoon door. Als de Nederlandse opsporingsinstanties overleggen over een bezoek aan Polen staat er in de notulen van de vergadering te lezen dat ‘de DEA heeft aangegeven graag mee te willen naar Polen, omdat zij ook nog zitten te wachten op informatie’. Opvallend is ook het zinnetje dat zaaksofficier Marina Beun zal afreizen naar Polen om ‘daar mondeling toe te lichten en duidelijk te maken wat wij wel en absoluut niet willen hebben uit Polen’.

Pas na aandringen van de verdediging zijn bovenstaande gegevens boven tafel gekomen. Andere vermeende informatie, zoals journaals van het Openbaar Ministerie, zijn nog steeds niet toegevoegd. Volgens het Landelijk Parket zijn dergelijke journaals in deze zaak niet bijgehouden. Dat is vreemd, omdat betrokken officieren van justitie eerder hebben gemeld dat ze ‘mutaties’ hebben gemaakt in het OM-journaal.

Tijdens de regiezitting van vandaag hebben de raadslieden van de verdachten gevraagd om niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie, ‘vanwege de leugenachtige opstelling van het OM en het misleiden van de rechters’. De advocaat-generaal zei namens het OM dat de zaak grondig moet worden uitgezocht. Op 18 december doet het hof uitspraak in de verzoeken van de advocaten.