Nieuwe Europese miljardeninvesteringen in gas zijn overbodig, als efficiënter wordt samengewerkt en sterker wordt ingezet op duurzame energie.

De meeste van de nieuwe, nog aan te leggen gaspijplijnen in Europa zullen overbodig zijn. Dat constateren prominente energieanalisten in een vandaag gepresenteerd rapport. Met een efficiënter energiebeleid en door snelle veranderingen in de markt zijn Europese miljardeninvesteringen in een nieuwe gasinfrastructuur nutteloos en zelfs risicovol.

Zeker na de klimaattop Parijs hebben regeringsleiders de mond vol van duurzame energie. Tegelijkertijd worden echter nog steeds miljarden geïnvesteerd in nieuwe gaslijnen, zoals de nieuwe Nord Stream-lijn die Rusland met de Duitse oostkust moet verbinden. Vanwege energiezekerheid, of: om de transitie soepel te laten verlopen. Maar, zo tonen de onderzoekers in het vandaag gepresenteerde rapport aan: veel van de nieuwe gasinfrastructuur zal overbodig worden en dus zijn de investeringen geldverspilling.

Het onderzoek, een samenwerking van onder meer het WNF en Europe Climate Foundation, vergeleek verschillende energiescenario’s met de huidige en de geplande gascapaciteit. De conclusie: de meeste van de nieuwe pijplijnen die op de planning staan zijn niet nodig.

Wat op dit moment nog aangelegd moet worden, zal vaak meer dan veertig jaar moeten meegaan om lucratief te zijn. In Parijs zijn echter afspraken gemaakt over het terugdringen van broeikasgassen, waardoor de uitstoot tegen die tijd al drastisch moet zijn afgenomen. De huidige gaslijnen hebben dus ruim voldoende capaciteit en grootschalige nieuwe gasprojecten leveren dus grote financiële risico’s op.

In Brussel presenteerde de Europese Commissie twee weken geleden al een plan de energiezekerheid binnen Europa te vergroten en minder afhankelijk te worden van Russisch gas. Dit nieuwe rapport onderstreept het belang van gezamenlijke politiek, maar gaat verder. Slimmer en efficiënter samenwerken is niet alleen goed om geopolitieke redenen, maar ook om nieuwe investeringen in gas stop te kunnen zetten en zo de uitstoot terug te dringen.

Huiswerk voor Brussel, noemt Rebecca Collyer, hoofd van het energieprogramma van het ECF, het rapport in een toelichting. ‘Zelfs als we uitgaan van de meest extreme voorspellingen waarin de Europese gasbehoefte groeit, dan nog zijn veel van de geplande projecten overtollig. Het geld dat hiermee bespaart kan worden is echt aanzienlijk. Dat moet toch een goede aansporing zijn voor Europa om in actie te komen.’

Ook Bert Metz, fellow bij het European Climate Foundation, benadrukt het gezamenlijk belang dat Europese landen hebben bij integratie van de energiemarkt. ‘Dit is echt iets waarbij het zeer zinvol is samen te werken. Er staat veel geld op het spel. Hierbij heeft verdere Europese integratie écht zin.’

Nederland kan haar invloed daarvoor ook aanwenden, hoewel we in december nog vóór de nieuwe Nord Stream 2 stemden. Onlangs pleitte de PvdA er in de Tweede Kamer al voor om Gronings gas voortaan niet meer te exporteren, maar slechts nog in beperkte mate zelf te gebruiken als achtervang tijdens de transitie naar de groene energiemarkt. Hoognodig, noemde hoogleraar energiesysteemanalyse André Faaij die maatregel in de Volkskrant, ‘om veel sneller dan tot nu toe de transitie naar volledig duurzame energievoorziening in te zetten.’

Duidelijk lijkt in elk geval dat voor een efficiënter energiegebruik meer Europese integratie moet komen. Dat is in het huidige Europa misschien geen populaire boodschap, maar voor een duurzame toekomst wel een onvermijdelijke.