Mededirecteur KlimaatNeutraalGroep

De laatste maanden is de interesse van de media en het bedrijfsleven voor het milieu ontzettend toegenomen. Nee, dat komt niet door Al Gore, dat komt doordat mensen de klimaatverandering nu zíén: dat maakt het urgent. Gore kwam op een moment dat ongeveer alle warmterecords in een jaar al waren gebroken, en dat gaat alleen maar zo door. Klimaatverandering was lange tijd een wat theoretische discussie, maar het is nu de warmste januari ooit geweest, warmer dan de gemiddelde maart. Als mensen in de Alpen ineens niet meer op sneeuw, maar op groene weide staan, dan raakt ze dat. Als ze in Frankrijk op vakantie zijn en het is gewoon veel te heet, dan merken ze dat. Dát is wat er nu gebeurt: mensen realiseren zich aan den lijve dat de wereld verandert.

Mijn vader werkte eind jaren tachtig voor Heineken in Kuala Lumpur. Ik zat in Singa­pore op het United World College, een internationale school voor kinderen van expats. Ik vloog vaak van Singapore terug naar huis, over de wouden van west-Maleisië. Toen al zag ik overal de bruine gaten van de houtkap, met name voor de aanleg van palmolieplantages en ik besefte dat we niet zorgvuldig met onze wereld omgingen. Ik deed toen niet veel, ik heb het alleen geregistreerd. Terug in Ne­derland ben ik bedrijfskunde gaan studeren in Rotterdam en daarna heb ik zeven jaar als product- en marketingmanager bij Unilever gewerkt. Ik heb altijd veel lol gehad in mijn werk, maar op een gegeven moment had ik het idee dat ik het alleen maar deed voor de portemonnee van de aandeelhouder. Ik had de behoefte om iets maatschappelijks toe te voegen. Ik zat erg veel in vliegtuigen en dat begon te knagen. In 2003 liep ik tegen Cool Flying aan, een organisatie die mensen de mogelijkheid bood de CO2-uitstoot van hun vliegreizen te compenseren. Ik werd klant en raakte meer en meer betrokken bij het bedrijf. Ik dacht dat ik vanuit mijn achtergrond iets kon toevoegen; ik ben plannen gaan maken en gaan helpen. Op een gegeven moment ging ik een dag minder werken vanwege mijn bezigheden voor Cool Flying. Toen het allemaal echt ging rollen, besloot ik mijn baan op te zeggen. Sindsdien ben ik directeur van GreenSeat, de opvolger van Cool Flying.

Unilever doet heel veel in maatschappelijke zin, paradoxaal genoeg. Daar heb ik ook over in dubio gezeten. Je merkt dat zo’n bedrijf, áls het ergens een verbeteringsslag maakt, een enorme impact heeft. Maar het is het verschil tussen met een hele grote massa één stapje vooruit zetten, of zelf iets doen dat je heel vér vooruit helpt. Ik besloot dat ik honderd procent van mijn tijd aan iets goeds en maatschappelijks wil besteden en niet vijf procent aan iets wat uiteindelijk misschien wel een grote invloed heeft. Dat is misschien egocentrisch. Maar het geeft mij meer voldoening om te werken aan iets dat ik echt belangrijk vind, dan om voornamelijk naar winstcijfers toe te werken. In mijn omgeving werden grappen gemaakt over dat ik activist was geworden. Mensen waren verrast: ik ben nooit actief Greenpeace-lid geweest of iets dergelijks. Ze dachten: wat is hij in godsnaam aan het doen, wat een raar idee. Vluchten vrijwillig compenseren, dat gaat toch niemand doen?

GreenSeat rekent uit wat de uitstoot is van broeikasgassen van een vliegreis en geeft mensen de mogelijkheid om die uitstoot te compenseren. Dat gebeurt door reductie van de uitstoot op een andere plaats. Wij compenseren voor broeikasgasuitstoot bijvoorbeeld door het planten en beheren van bossen: bomen nemen CO2 op uit de atmosfeer. Die bosprojecten worden georganiseerd in goed overleg met de lokale overheden en gemeenschappen: de mensen aldaar moeten ook sociale voordelen uit onze projecten kunnen halen, zoals werkgelegenheid en ecotoerisme. Maar we financieren ook duurzame energieprojecten, zoals wind- en zonne-energie en biomassa. Hier haal je uiteindelijk meer, en veel sneller, resultaten. Bomen moeten groeien voordat ze een substantiële hoeveelheid CO2 opnemen en landruimte is schaars; er kan niet oneindig geplant worden. Op dit moment bestaat vijftig procent van onze bezigheden dus uit energieprojecten en dat zal alleen maar toenemen.

Onze klanten zijn rijk en arm, jong en oud, hoog of laag opgeleid, particulieren en organisaties. Onze zakelijke klantenkring reikt van het ministerie van OC&W tot TNT. Door de fusie met KlimaatNeutraalgroep is het mogelijk om te compenseren voor de gehele ecologische footprint van een bedrijf. Wij adviseren altijd om in eerste instantie zelf de uitstoot te reduceren. Dat betekent gewoon: minder vliegen en het licht uitdoen. Ik reken bedrijven altijd voor: compensatie van CO2-uitstoot is gemiddeld twee procent van het reisbudget van je organisatie. Als een op de vijftig mensen besluit om een vlucht over te slaan, heb je het al terugverdiend. De uitstoot die na je eigen reductieprogramma’s overblijft, kan door ons worden gecompenseerd. Zo hebben we bijvoorbeeld PPGM volledig klimaatneutraal gemaakt.

De luchtvaartmaatregelen van het nieuwe kabinet vallen me tegen. Er is een belastingheffing op vliegen, maar die wordt in het regeerakkoord gepresenteerd als een belastingmaatregel, geen beleidsmaatregel. De verwachte 350 miljoen aan inkomsten vloeien naar de kas van minister Bos. Nergens staat dat de CO2-uitstoot wordt gecompenseerd. En mensen gaan er echt niet minder van vliegen: het kwartje van Kok heeft mensen ook niet minder doen rijden. Het lijkt wel alsof het toekomstige kabinet de sentimenten van nu gebruikt om geld te verdienen. Wij bepleiten juist dat mensen geïnformeerd worden over de CO2-uitstoot van vliegen, als een leerproces. Dat leidt tot een mentaliteitsverandering, maar deze maatregelen zullen dat alleen maar tegenwerken. Ik hoop dat hier debat over gevoerd gaat worden en dat bijvoorbeeld GroenLinks hier een kritische rol in aanneemt. Het is symbool­politiek. En een gemiste kans.

We moeten af van het idee dat “iets aan het milieu doen” een goed doel is. Het moet gewoon binnen de context van onze economie vallen. We vinden het heel normaal om meer te betalen voor een sportschoen die gegarandeerd door volwassenen is gemaakt. Dan is het ook heel logisch dat je meer betaalt voor een vliegreis om CO2 te compenseren. Grondstoffen worden niet belast. Arbeid wel. Dat is eigenlijk heel gek. Arbeid is namelijk oneindig; er is altijd arbeid en er is een enorm arbeidspotentieel. Grondstoffen zijn eindig. Waarom belasten we grondstoffen niet en maken we arbeid onbelast? Dan wordt het interessanter om een televisie te laten repareren dan om een nieuwe te kopen. Dat is duurzaamheid.

“Moet een bedrijf maatschappelijke verantwoordelijkheden nemen?” vind ik een lege vraag. Als je het omdraait en de vraag stelt of wij het acceptabel vinden als een bedrijf onverantwoordelijk opereert, dan zeggen we: nee, natuurlijk niet. Wij mogen toch als maatschappij verwachten dat zowel mensen als organisaties verantwoordelijk handelen? Waarom zou je iets negatiefs achter moeten laten op deze wereld? Als we daar naartoe gaan, dan ben je als economie pas echt verder. Dan put je de wereld niet meer uit, dan is alles duurzaam. Er is geen andere weg. Ik hoop alleen dat het gebeurt voordat de wal het schip keert. Als je leert duiken, wordt je verteld: maak het koraal niet kapot, leave nothing but your bubbles. Zo zouden wij het leven ook moeten zien.

Niels Korthals Altes

1972 Geboren te Bunnik

1987-1991 Woonachtig in Kuala Lumpur en Singapore (vader werkte voor Heineken)

1991-1997 Studie Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam

1999-2005 Verschillende marketingfuncties bij Unilever (o.a. Conimex, Iglo)

2005 Directeur GreenSeat

2007 Mededirecteur KlimaatNeutraalGroep