Ook sociale huurders moeten kunnen profiteren van Airbnb, vindt Eberhard van der Laan. Maar uitgangspunt van de deeleconomie is nou eenmaal de luxe van overschot.

Vooropgesteld: het was slechts een gedachtegang. Eberhard van der Laan legde er dinsdagavond nog even extra nadruk op, tijdens een interview in de Openbare Bibliotheek. En dus nee, zijn idee om in de toekomst ook sociale huurders de kans te geven van Airbnb te profiteren is nog geenszins in lood gegoten. Misschien zouden we het niet eens een idee mogen noemen, laat staan een voorstel. Goed: een gedachtegang dus.

Van der Laan deed zijn uitspraken in een gesprek over de eerlijke stad. De opbrengsten van toerisme komen vooral terecht in een bepaalde hoek, erkende Van der Laan. Ook voor Airbnb geldt dat. Want alleen als je je huis bezit, of een bijzonder coulante huurbaas in de vrije sector hebt, kun je woonruimte aanbieden voor vakantieverhuur. ‘Het zou niet gek zijn sociale huurders ook te laten profiteren van Airbnb,’ opperde Van der Laan.

Er zit wat in. Het is geen geheim dat van de zogenaamde deeleconomie op dit moment vooral de ‘haves’ profiteren. Deeleconomie zorgt voor ongelijkheid, stelde ook hoogleraar innovatiestudies Koen Frenken onlangs in zijn oratie. Alleen als je iets bezit, kun je het immers delen. Of het nou een auto, fiets, kettingzaag of huis is: enkel als je al het geld had om het te kopen en de gelegenheid hebt het uit te lenen kun je er mee verdienen. En als je een duur huis kon kopen, kun je daar dus nóg meer geld mee verdienen. Dat Airbnb in een stad de ongelijkheid kan vergroten is al haast onomstreden.

Het wordt dus wel vaker gezegd: laat sociale huurders ook meeprofiteren. Laat iedereen aan toerisme verdienen en niet alleen de rijken. Maar zou het helpen? Dat is maar de vraag. Aanhaken bij de deeleconomie (lees: online verhuur) gaat niet alleen om een goedkeuring: alleen als je de luxe van overschot hebt kun je meedoen. In het voorbeeld van Airbnb: daarvan kun je slechts profiteren als je het geld hebt er een extra optrekje op na te houden, of regelmatig op vakantie te gaan. En bovendien zijn de huizen waarmee je op Airbnb goed kunt cashen ook niet direct wat de meeste sociale huurders kunnen bieden. Delen doe je met gelijkgestemden, het liefst met mensen die er hetzelfde uitzien en hetzelfde leuk of mooi vinden. Dat niet iedereen van toerisme en ‘delen’ profiteert gaat ook daarom: dat niet iedereen aansluiting kan of wil vinden bij diezelfde, mondiale lifestyle.

Dus ik geloof Van der Laan best, als hij zegt dat hij de opbrengsten van toerisme eerlijker wil verdelen. Het punt is alleen dat hoe mooi delen ook klinkt, het inherent al uitgaat van verdienen aan overtollig bezit. Het is een breder probleem van de deeleconomie dat het rendement op vermogen door te ‘delen’ (verhuren) vooral nog eens extra groeit, en dat de deeleconomie dus per definitie alleen loont voor de haves en niet de have nots. En dat delen gaat ook nog om een vertrouwen dat alleen binnen dezelfde sociaaleconomische klasse lijkt te bestaan. Dat los je allemaal niet alleen op door nog méér mensen te stimuleren mee te gaan doen.

Dit nog los van het feit of het een leuke stad oplevert als nóg meer mensen Airbnb’en (persoonlijke gok: nee).

‘Heel gereguleerd, waardoor het handhaafbaar is,’ voegde Van der Laan aan zijn gedachtegang toe. Wie weet. Misschien kan hij er nog eens op doordenken. Vooral naar hoe hij het kernprobleem van het ongelijk delen wil oplossen ben ik erg benieuwd.