Naarmate de eindstreep meer in zicht komt, begint Barack Obama aardig op stoom te komen. Er is nog één hoofdpijndossier dat hij dicht wil slaan: de sluiting van Guantánamo Bay. Daarbij kan Nederland hem helpen. Waarom treuzelt het zo?

Het was toch een beetje gênant dat, toen koning Willem-Alexander en zijn vrouw op 31 mei op de koffie kwamen, de president van de VS voor de zoveelste keer moest beamen dat het toch wel heel fijn zou zijn als Nederland twee (!) gevangenen zou willen overnemen. Voordat onze koning een ruimhartig gebaar kon maken, haastte minister Koenders zich de staande bezweringsformule uit te spreken: de Nederlandse regering heeft het verzoek in overweging. Ja, dat wisten ze al in Washington.

Het probleem is dat er in de Tweede Kamer geen meerderheid is om de vurige wens van Obama in vervulling te laten gaan. De ene volksvertegenwoordiger hanteert het eigen-schuld-dikke-bultbeginsel, de ander is bang dat dit de sluizen openzet voor een vloed aan terroristen op Nederlandse bodem, de derde haalt er het wetboek bij waarin niets staat over deze unieke situatie.

Het zijn geen sterke argumenten. Natuurlijk hebben de Amerikanen het zichzelf op de hals gehaald door na 11 september 2001 honderden vermeende terroristen te dumpen in een juridische niemandsland (Guantánamo ligt eigenlijk op Cuba, Amerika heeft het sinds 1903 in concessie). Maar, om onze eigen Ko Colijn te citeren, het is ‘onbegrijpelijk’ dat Nederland Obama niet te hulp schiet. Mochten humanitaire overwegingen niet zwaarwegend genoeg zijn, dan zou er tenminste pragmatisch gekeken kunnen worden of er een nette tegenprestatie van de grote bondgenoot inzit.

Inmiddels hebben ruim vijftig landen, waaronder Duitsland, België, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Letland en Bulgarije, wel mensen opgevangen. Er zitten nu nog 116 mensen vast op de basis. Washington wil in ieder geval 52 Yemenieten elders zien onder te brengen. Zij worden nergens (meer) van verdacht, maar kunnen niet terug naar hun vaderland waar een burgeroorlog woedt.

De kans dat Obama voor zijn vertrek Guantánamo kan sluiten wordt kleiner, meldt vandaag The New York Times. De meerderheid van het Congres blijft tegen voorstellen om gevangenen, die in de ogen van de veiligheidsdiensten het grootste risico vormen, naar Amerikaans grondgebied te halen. Sommigen zouden daar berecht kunnen worden, anderen zouden voorlopig als krijgsgevangenen achter de tralies moeten blijven. Bovendien worstelt de minister van Defensie met zijn specifieke verantwoordelijkheid: hij moet van het Congres bij elke overdracht van een gevangene naar een derde land er persoonlijk garant voor staan dat diegene geen terreurdaden pleegt. Daarvan krijgt hij angstzweet, tot chagrijn van Obama.

Misschien bieden de herstelde betrekkingen met Cuba nog een nieuwe kans: Havana zou de huur gewoon moeten opzeggen en de Amerikanen, inclusief hun gevangenen, op straat moeten zetten.