Een kaart met asielzoekerscentra veroorzaakte in Duitsland grote ophef. Is Google Maps een neutraal platform, of heeft het bedrijf verantwoordelijkheid voor de inhoud?

Een punaise bij je favoriete restaurants, je vakantiebestemmingen of je oude klasgenoten. Een persoonlijke kaart is op Google Maps zo gemaakt. Maar wat als de markeringen staan voor minder onschuldige locaties?

Asielzoekerscentra bijvoorbeeld. In Duitsland ontstond deze week ophef over een met Google gemaakte kaart waarop alle centra van heel het land nauwkeurig stonden aangegeven. Bij de meeste stond ook het precieze adres vermeld, net als het geschatte aantal bewoners. Wie de illusie koesterde dat de makers nieuwe vluchtelingen graag de weg wezen, hoefde alleen naar de titel te kijken. Kein Asylantenheim in meiner Nachbarschaft.

Asylkarte Google

In de legenda werden sympathisanten bovendien opgeroepen zelf plaatsen toe te voegen. Het wekte afschuw bij linkse activisten en vluchtelingenwerkers. Nazi-crowdsourcing, werd het al genoemd. De oproep aan Google om de ‘bruine kaart’ offline te halen werd steeds luider. Vanochtend maakte het bedrijf bekend dat inmiddels gedaan te hebben. Een woordvoerder noemde Maps weliswaar een neutraal platform en benadrukte dat Google de vrijheid van meningsuiting hoog in het vaandel heeft. Maar ‘illegale inhoud en inhoud die schade of haat kan veroorzaken’: daar treden ze tegenop.

Dus is de kaart inmiddels offline. Maar een tikje vreemd is dat ook. De informatie op de kaart is met een beetje moeite ook zelf wel te achterhalen. Vergelijkbare kaarten zijn bovendien al regelmatig in Duitse kranten verschenen. Censuur, roepen daarom de makers van de kaart. Anders dan aanzetten tot haat, zeggen zij alleen de groei van het aantal centra en Asylmisbrauch te willen aankaarten.

Haast nobel, zo’n initiatief. Maar de angst van activisten komt allerminst uit het niets. Afgelopen jaar is het aantal rechts-extremistische aanslagen op asielzoekerscentra verdrievoudigd. Wekelijks vinden er in Duitsland aanslagen plaats. In de nacht van woensdag op donderdag nog, toen in Beieren een gepland vluchtelingencentrum in brand werd gestoken. Demonstraties, soms ’s nachts in zwarte kleding en met fakkels, worden eveneens regelmatig bij de centra georganiseerd.

Maar stimuleert zo’n kaart dat nu? Dat is in elk geval een interessante discussie. Want heeft Google een verantwoordelijkheid voor het eindproduct dat met haar software gemaakt wordt? En dus over de kaarten die met Google Maps ontstaan? Als het gaat om huisadressen van politici of opiniemakers lijkt het duidelijk: niet doen. Maar hoe gaan we om met een Google Map met alle moskeeën of alle synagogen? Onschuldige overzichtskaarten voor de een, een potentiële handleiding voor de ander. Vooral het crowdsourcen dat Google Maps mogelijk maakt is cruciaal. Daarmee krijgt op zichzelf onschuldige informatie bij elkaar opgeteld wel een andere lading. Neutraal is het platform dan allerminst.

Of het verwijderen van de kaart in dit geval zin heeft? ‘Ik had ‘m al opgeslagen,’ werd vanochtend al triomfantelijk getwitterd. Je kunt erop wachten dat de kaart binnenkort elders opduikt. Zonder verantwoordelijkheid van Google, dat wel.