Stripgrootmeester Chris Ware vindt ‘Here’ van Richard McGuire een meesterwerk. Terecht.

‘Een boek als dit verschijnt één keer per decennium, zo niet per eeuw,’ schreef de Amerikaanse stripmeester Chris Ware in The Guardian over Here van zijn landgenoot Richard McGuire. Want dit is ‘de eerste succesvolle poging om de matrix van geheugen en het menselijk tijdsbesef te verbeelden’. Dat is niet niks. Met Here heeft McGuire, volgens Ware, voor het beeldverhaal gedaan wat Cézanne deed voor de schilderkunst, Stravinski voor de muziek en Joyce voor de literatuur.

Zo. Die zit. Of: die zat, want die laatste vergelijking schreef Ware al in 2006, over de eerste versie van Here: zes nog wat krakkemikkig getekende zwart-witpagina’s die in 1989 waren verschenen in het legendarische blad Raw van Art Spiegelman (de maker van Maus).

Als je die zes pagina’s leest, waarin een kamer steeds vanuit dezelfde hoek is getekend op telkens andere momenten in de tijd, momenten die, geïnspireerd door het piepjonge Microsoft Windows, deels zijn opgebroken tot kaders-in-kaders, dan snap je waar Chris Ware de mosterd vandaan haalde voor zijn eigen meesterwerk Building Stories – dat dus niet volstrekt origineel is. En Ware geeft dan ook alle eer aan zijn inspirator, die 25 jaar later met een prachtig geschilderde, genuanceerd ingekleurde en veel verder uitgewerkte versie van Here komt. Vandaag verschijnt de Nederlandse vertaling.

McGuire doorbrak een schijnbaar onwrikbare regel van de sequential art: dat de lezer zich van plaatje naar plaatje door de tijd beweegt. In Here spring je van 2014 naar 1957 naar 1623 naar, krijg nou wat, 8000 voor Christus, steeds vanuit hetzelfde gezichtspunt. Waar eerst dinosaurussen lopen, staat later een televisie. Waar twee Indianen de liefde bedrijven, vindt in 2111 een overstroming plaats.

Je gaat onvermijdelijk heen en weer bladeren, om de tijd in elkaar te puzzelen, op een manier die in films en boeken nauwelijks mogelijk is maar in stripboeken juist heel gemakkelijk.

Het is een intellectuele benadering van het medium, die al snel een emotionele laag blijkt te hebben. ‘Als mijn boek over iets gaat’, zoals McGuire zei tegen The New York Times, ‘dan over vergankelijkheid.’

 

Hier van Richard McGuire verschijnt 1 juni bij uitgeverij Oog & Blik. 304 blz, gebonden.

Er is ook een Engelstalige ebook-versie met extra interactieve mogelijkheden.