Met wat kennis van machine learning kun je aardig voorspellen welke berichten viral gaan en welke alleen door je moeder worden gelezen. Maar de voorspellende algoritmen zijn er nog lang niet.

Er is een opmerkelijk kat- en muisspel gaande tussen mensen die proberen hun posts viral te krijgen op Facebook, en de censoren die alleen ’oprechte’ berichten willen verspreiden. De leuke persoonlijke filmpjes en het échte nieuws, over boerkini’s bijvoorbeeld. En oh ja, natuurlijk mag er nooit een blote vrouw in beeld.

De laatste maanden is de strijd heftiger geworden, omdat je in Amerika op de Facebookpagina rechtsboven in beeld kan zien welke berichten veel gedeeld en geliked worden. Net als bij Twitter. In Nederland zal deze trending-dienst ook wel snel komen.

Aangezien Facebook inmiddels wereldwijd de grootste distributeur van nieuws is, is de nieuwe dienst een machtig wapen. Overheidsdiensten, politieke partijen en grote bedrijven zijn buitengewoon geïnteresseerd. De trending topics van Facebook vertegenwoordigen veel geld en macht. En zeker nu in verkiezingstijd, hebben ze zelfs mogelijk veel invloed op de verkiezingsuitkomst.

De verontwaardiging was dan ook groot toen bleek dat een handjevol redacteuren de trending topics bepaalden en niet een ’objectief’ algoritme. De Facebookmedewerkers konden naar eigen inzicht trending topics toevoegen en weghalen. Een voormalige redacteur van Facebook vertelde in een interview met Gizmodo dat de voornamelijk liberale facebookredacteuren nieuws afkomstig van conservatieve nieuwsbronnen uit de lijst haalden. Senator John Thune stuurde een boze brief naar Zuckerberg en dreigde met een officieel onderzoek.

Afgelopen vrijdag kondigde Facebook aan dat ze alle redacteuren ontslagen had. Vanaf nu zijn het de kunstmatig intelligente algoritmes die de trending topics bepalen. En daarbij gaat het niet alleen om het tellen van hoe vaak een bepaald bericht gedeeld wordt, maar ook om ervoor te zorgen dat valse geruchten en obsceniteiten – zoals bijvoorbeeld een moeder die borstvoeding geeft – de lijst niet halen.

Reken maar dat er op dit moment algoritmen van Facebook terug naar de studiebanken zijn gestuurd en vieze plaatjes zitten te bekijken.

Zo is er een situatie dat kunstmatig intelligente ’bots’ het opnemen tegen andere kunstmatig intelligente ’bots’. Slimme algoritmen proberen berichten trending te krijgen. Andere algoritmen proberen deze berichten op te ruimen. De New York Times heeft een machine learning ’tool’ die leert te voorspellen of een bericht viraal gaat of niet en die redacteuren helpt te beslissen welke berichten ze online extra aandacht geven en welke niet. Facebook heeft op zijn beurt sinds kort een algoritme lopen dat ’click bait’ eruit leert te filteren. Bij spam zie je het ook. Er zijn algoritmes die spam verzenden en er zijn er die dezelfde spam er weer uitfilteren. Er komt geen mens meer aan te pas. De computers staan gewoon tegen elkaar aan te ratelen. En dit zal steeds erger worden.

Maar er is nog steeds hoop voor de mensheid. Afgelopen weekend – na het ontslaan van de Facebookredacteuren – werd weer eens duidelijk dat machine learning met een klein beetje creativiteit soms opvallend makkelijk te misleiden is. Afgelopen weekend ging het woord ’McChicken’ viral. De reden was dat er een filmpje rondging van een man die masturbeerde met een broodje kip met mayonaise. Met de combinatie McChicken en een heel smerig filmpje had het algoritme duidelijk nog weinig ervaring.

Als je een machine learning algoritme met een miljoen plaatjes van vogels traint om vogels te herkennen, dan krijg je een perfecte vogelaars-app, maar je moet deze app geen foto van Mart Smeets laten zien. De app zal hem proberen te categoriseren als een soort uil. Een hele rare uitgestorven vogel. Zoiets heeft het algoritme nog nooit eerder gezien!

Waarschijnlijk had het algoritme het filmpje gezien als een ambachtelijk vleesverwerkingsfilmpje.

‘We’ zijn dus nog lang niet verslagen, door de machines. Maar achteroverleunen kunnen we niet. Reken maar dat er op dit moment een paar algoritmen van Facebook terug naar de studiebanken zijn gestuurd en hele vieze plaatjes zitten te bekijken. En wij moeten nog weer creatiever worden in onze vunzigheid. Maar dat gaat ons vast nog wel een jaartje of twintig lukken.