Het klinkt misschien niet voor de hand liggend op dit moment, een telefonische hulplijn voor pedofielen. Na de demonstratie van een woedende meute langs het huis van een bestuurslid van pedofielenvereniging Martijn in Hengelo begin deze maand en de handtekeningenactie van Henk Bres, Hagenees, vrije jongen en voormalig eigenaar van een seksclub, om de Vereniging Martijn zo snel mogelijk te verbieden, lijkt de burger meer te zien in levenslange opsluiting van pedofielen dan in welke vorm van behandeling dan ook.
Toch wil De Waag, een instelling voor forensische psychiatrie, samen met het Meldpunt Kinderporno zo snel mogelijk met een telefonische hulplijn beginnen. Directeur en psycholoog Jules Mulder was dat al een tijdje van plan, en de radicale sfeer van de laatste tijd heeft hem gesterkt in het idee dat telefonische ondersteuning kan voorkomen dat pedofielen die zich door de overspannen sfeer in het nauw gedreven voelen en gekke dingen gaan doen.
Was er in de jaren zeventig nog volop begrip voor de pedofiel als iemand die van kinderen hield, na Dutroux, zwemleraar Benno L., het misbruik in de katholieke kerk en Robert M. is die houding totaal omgeslagen. En dat werkt averechts. De maatschappelijke lynchsfeer houdt het proces van zelfinzicht alleen maar tegen, constateert Mulder. &#8216;&#8221;Misschien ben ik uit liefde voor dat jongetje te ver gegaan,&#8221; zeggen pedofielen, &#8220;maar waarom word ik meteen aan de hoogste boom opgehangen?&#8221; Ze zien zichzelf als slachtoffer en dat belemmert de behandeling.&#8217;
Jules Mulder en zijn collega&#8217;s krijgen veel mannen doorverwezen die een voorwaardelijke straf opgelegd kregen. Ze worden niet opgesloten als ze zich bij De Waag laten behandelen. Twintig jaar geleden werden deze pedofielen alleen behandeld als ze al in een tbs-kliniek zaten, en dat was eigenlijk te laat. Mulder stelde justitie voor om de mannen bij die eerste, kleinere overtreding in ambulante behandeling te nemen. Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn, is zijn motto. Die aanpak blijkt goed te werken, het recidivecijfer was achttien procent en is gedaald naar tien procent. &#8216;Pedoseksuelen schrikken zich wezenloos als ze zijn opgepakt,&#8217; weet Mulder, &#8216;het overgrote deel kijkt wel uit om zich nog een keer aan een kind te vergrijpen.&#8217;
Levende masturbatieobjecten
De incidenten van de afgelopen jaren hebben grote invloed gehad op de strafmaat. Mulder: &#8216;Vroeger werd er niet vervolgd als de ouders van een kind van twaalf er geen probleem van maakten. Nu beseffen we dat een kind van die leeftijd niet overziet waar hij of zij ja tegen zegt. En tot een jaar of vijf geleden werd het bezit van porno met een werkstraf afgedaan, dat is nu ondenkbaar.&#8217;
Tussen de mannen die zich aan kinderen vergrijpen, zijn volgens Mulder grote verschillen. &#8216;Je hebt mannen die zich nog steeds kind voelen en die naar vriendjes zoeken. Daar horen ook seksuele spelletjes bij, dus er is wel seks, maar het is ook belangrijk om jongen onder de jongens te zijn. Er zijn er ook die zeggen: ik ben niet fout maar de maatschappij is bekrompen, een beetje zoals de leden van Martijn. En bij een vader die incest met zijn dochter pleegt, wordt van het meisje vaak een kleine volwassene gemaakt: hij gaat met haar om alsof ze zijn partner is. Hij neemt haar mee uit eten, hij praat over zijn problemen en hij gaat met haar naar bed.&#8217;
De misdaden die Robert M. heeft gepleegd, legt Mulder uit, hebben eigenlijk weinig met pedofilie te maken omdat pedofielen juist graag een relatie met hun slachtoffer hebben. &#8216;Bij baby&#8217;s en heel kleine kinderen kan dat natuurlijk niet, dat zijn meer levende masturbatieobjecten.&#8217; Robert M. is volgens Mulder eerder een psychopaat dan een pedofiel, maar de burger zal dat onderscheid niet snel maken.
Dankzij de petitie van Henk Bres, die vierenzestigduizend handtekeningen verzamelde, debatteert de Tweede Kamer eind augustus over het voortbestaan van Martijn.
Aan een eventueel verbod kleven voor- en nadelen volgens Mulder: &#8216;Een vereniging heeft leden die je in de gaten kunt houden. Dat wordt moeilijker na een verbod, dan zullen ze wel ondergronds gaan. Aan de andere kant is er zeker wat voor te zeggen om Martijn te verbieden. Ik maak mee dat mannen in de spreekkamer niet begrijpen dat ze iets verkeerd hebben gedaan. &#8220;Er is toch ook een vereniging,&#8221; roepen ze dan. Het bestaan van Martijn legitimeert hun gedrag, ook de twijfelaars kunnen zo over de streep worden getrokken.&#8217;
Vroeger konden mannen terecht bij het COC of bij de Rutgerstichting voor vragen over hun seksuele voorkeur, nu is er niets meer. Zo&#8217;n telefonische hulplijn moet heel concreet vragen beantwoorden. Mulder: &#8216;Vaak willen ze weten wat die aantrekkingskracht van kinderen is, en wat ze ermee aan moeten. Maar ik kan me ook voorstellen dat iemand belt omdat hij moeite heeft met de sterke gevoelens die hij voor zijn buurmeisje voelt. In zo&#8217;n geval zullen we vragen of hij met onze specialist wil komen praten. Je wilt met zo iemand graag contact houden. In Duitsland en Engeland bestaan al langer zulke projecten, daar hebben ze goede ervaringen mee.&#8217;
Twee keer klikken
Degenen die in therapie gaan, moeten leren inzien dat ze een kind schade berokkenen en dat er sprake is van een ongelijkwaardige relatie. Mulder vertelt over een cliënt die hij in de gevangenis ontmoette. Hij had als voetbaltrainer vierentwintig jongens tussen de twaalf en zestien misbruikt. Omdat hij zijn daden bagatelliseerde &#8211; via via kwam het uit &#8211; kreeg hij een flinke straf. De meeste jongens steunden hem, ze kwamen hem zelfs opzoeken in de gevangenis. Mulder legde hem de vraag voor of er van die vierentwintig niet eentje ongelukkig was geworden door zijn seksuele opdringerigheid. De man dacht na en zei: &#8216;Ja, je hebt gelijk.&#8217; Een was er aan de drugs gegaan, een ander had zijn school voortijdig verlaten en de derde was aan lager wal geraakt. &#8216;Het drong eindelijk tot hem door dat hij een aandeel had gehad in de neergang van deze kwetsbare jongens. &#8220;Ik moet stoppen,&#8221; zei hij. &#8220;Want ik weet niet wie wel en wie geen schade oploopt en ik geef om deze jongens.&#8221;&#8216;
Mulder wil de rol van internet niet onderschatten. Kinderporno is zo veel toegankelijker geworden. &#8216;Mensen zitten uren op internet, ze vervelen zich en hebben zin in iets spannends. Porno is verschrikkelijk populair. Die sites lokken je ook echt, van volwassen vrouwen leiden ze je naar jonge meisjes en voor je het weet zit je kinderporno te kijken; sommige van die sites trekken honderdduizend bezoekers per dag. De drempel is zo laag, je klikt twee keer. Mannen die verslaafd zijn aan kinderporno &#8211; geregeld zijn ze dik in de vijftig en wonen ze nog bij hun moeder &#8211; denken nooit betrapt te zullen worden. Ze houden het bij plaatjes kijken, want aanraken kan schadelijk zijn en dat willen ze niet. Als de politie bij ze aan de deur komt, is dat een enorme schok. De politie kan dit werk ook moeilijk aan omdat er veel meldingen zijn en het tijdrovend is om een computer helemaal leeg te halen.&#8217;
Terwijl het aantal ambulante behandelingen bij De Waag de afgelopen jaren enorm is toegenomen en het belang daarvan niet wordt betwist, is er een financieel probleem ontstaan. De meeste cliënten komen via justitie en de hulp wordt daar ook door betaald. Maar omdat de wachttijd tussen arrestatie en behandeling van de zaak wel een jaar kan duren, raadt de politie de zedendelinquent vaak aan vast in therapie te gaan bij De Waag. Tot nu werden de gesprekken met Mulder en zijn collega&#8217;s vóór de rechtszaak door de zorgverzekeraar betaald en na een veroordeling door justitie overgenomen. Maar de zorgverzekeraars moeten bezuinigen en hebben laten weten niet langer voor deze kosten te kunnen opdraaien. Dat moet worden opgelost, vindt Mulder, want de therapieën moeten doorgaan: &#8216;Anders heb je kans dat er behoorlijk gestoorde en gevaarlijke types gewoon vrij rondlopen zonder dat iemand ze in het oog houdt.&#8217;

Margalith Kleijwegt

‘Je wilt contact houden’

Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips