In Parijs: we zijn er nog lang niet

Hoe nerveus moeten de onderhandelaren geweest zijn, om het akkoord gisteren aan de ministers te presenteren. Even leek het er deze week op dat de conferentie in Parijs een déjà vu zou gaan worden van Kopenhagen: de extra dag verlenging, de vele punten van onenigheid en de arme landen die hun hakken in het zand zetten.

Er stond nogal wat op het spel: het zou het eerste klimaatverdrag worden waarmee alle landen in de wereld zich verplichten de klimaatproblematiek aan te pakken. Tot nu toe waren er altijd een paar dwarsliggers geweest waardoor de conferentie mislukte. Gisteren was het eindelijk wel echt zo ver.

Maar met wat kwamen de onderhandelaars naar buiten? Het enige concrete in het verdrag is de beperking van de opwarming van de aarde tot beneden de 2 graden. De kleine eilandstaten vinden dat het 1.5 graad moet zijn; logisch natuurlijk als het water je al tot de lippen staat. Maar verder staat het verdrag vol vaagheden waar landen zich toe verplichten, met termen zoals ‘zich ervan bewust zijn’ en ‘doen wat in hun vermogen ligt’ . Gelukkig is het nu bindend vastgelegd dat partijen moeten stoppen met het uitstoten van broeikasgassen. Maar dat de armere landen hier langer over mogen doen dan de rijkere zou ervoor kunnen zorgen dat we alsnog boven de 2 graden opwarming komen. En nogmaals: dat in het verdrag staat dat landen moeten ‘doen wat in hun vermogen ligt om de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken’ klinkt nog steeds een beetje als ‘a license to pollute’.

Ieder jaar moet er 100 mijard dollar op tafel worden gelegd door de rijke landen. De arme landen, die door klimaatverandering extra economische lijden, worden hiermee gecompenseerd. Deze veplichting gaat over vijf jaar in werking en loopt in ieder geval tot de volgende grote klimaattop van 2025. Tegen die tijd zal ook zeker de definitie van arme landen en rijke landen weer opnieuw worden besproken.

Conferentievoorzitter Laurent Fabius bekrachtigde het akkoord gisteravond met de hamerslag en een minuut lang applaus en gejuich. Hollande sprak van een historisch akkoord en riep dat dit het keerpunt is in het gebruik van fossiele brandstoffen als olie, gas en steenkool. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry had het over ‘een overwinning voor de hele planeet en toekomstige generaties.’ En Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, deed er nog een schepje bovenop: ‘De wereld van vandaag heeft een reddingslijn toegeworpen gekregen.’

Zowel bedrijven als overheden moeten geleidelijk overschakelen op alternatieve energiebronnen. Maar dan moet er wel een prijskaartje aan komen te hangen aan de verdere uitstoot van broeikasgassen. Alleen zo kunnen de duurzame vormen van ernergie een kans krijgen om op eerlijke wijze te concurreren.