In Congo

Che Guevara

Adam Curtis/BBC
In 1965 trok Che Guevara van Cuba naar de Democratische Republiek Congo, schoor zijn baard en snor af en reisde naar Oost-Congo. Vanuit daar wilde de revolutionair het land omtoveren in een socialistische heilstaat. Hasta la Victoria Siempre? Nee, niet bepaald. Guevara vergistte zich in het geloof onder de Congolese rebellen in ‘Dawa’, magie, en slaagde er niet in hen te transformeren tot de ‘nieuwe mannen’ die samen met hem de revolutie moesten ontketenen. Guevara droop af en vestigde zich in Bolivia, voor de volgende poging. Journalist Adam Curtis geeft in zijn blog op de site van de BBC een bloemlezing van deze en andere curieuze pogingen van niet-Congolezen om de loop van de geschiedenis van het land te beïnvloeden. Wie deze beelden ziet en de verhalen leest – van westerse huursoldaten tot Dian Fossey (Gorillas in the Mist) – begrijpt beter waarom zelfs Che het land niet naar zijn hand wist te zetten.

Standdaardwerken

The New York Review of Books
Voor de doorbijters: in The New York Review of Books besprak oud-journalist en Afrika-expert Howard French in 2009 een aantal standaardwerken over Congo. In het lijvige artikel probeert French de strijd die daar al jaren woedt, ‘een van de meest destructieve oorlogen van de moderne geschiedenis’ die ‘vreemd genoeg genegeerd is in de westerse pers’ te duiden en van een historische context te voorzien. Dat lukt, alleen eist hij wel enige concentratie van zijn lezers. Het artikel laat duidelijk zien welke rol de etnische groepen spelen, wat het belang is van de grondstoffen die Oost-Congo herbergt en wat de invloed is van buurland Rwanda op het conflict. French trekt aan het eind van zijn stuk van vierduizend woorden een weinig optimistische conclusie: ‘Where contending ethnic groups want to get hold of the region’s spoils, it will be impossible to end this catastrophe.’

Van Reybrouck

Vrij Nederland
David Van Reybrouck schreef in 2010 een nieuw standaardwerk over het land: Congo. Een geschiedenis en ontving daar onder andere de AKO-literatuurprijs voor. In een interview met Vrij Nederland in juni 2010 vertelt de schrijver over het Belgische kolonialistische verleden en zijn persoonlijke fascinatie met het land. En hij geeft aan waarom conflicten in het gebied zo goed als onvermijdelijk zijn. ‘Bij de jonge generatie in Oost-Congo is geweld doodgewoon, net zoals geluk dat ooit bij ons was.’

Kuifje in Afrika

Vice
Het Amerikaanse online magazine Vice maakte een vijfdelige videoreportage over Congo. Centraal staat de zoektocht naar coltan, het mineraal dat essentieel is voor mobiele telefoons en computers. Het verslag doet erg Amerikaans aan en de verslaggever behandelt zijn publiek zoals Kuifje in Afrika met een camera zou doen, maar toch maken de opnamen uit de Congoleze jungle indruk.

A rape of a nation

Mediastorm
Fotograaf Marcus Bleasdale vertelt het verhaal van de ‘vloek’ van Congo: de aanwezigheid van grote hoeveelheden goud en diamant. Volgens Bleasdale is het gevecht om deze bronnen de oorzaak van de oorlog, de armoede en het seksuele geweld. Dat illustreert hij met rauwe zwart-witfotografie.

Nationaal Park

Vrij Nederland
Midden in het strijdtoneel van Oost-Congo ligt het wonderschone Nationaal Park Virunga, door Unesco aangewezen als beschermd werelderfgoed. Tweehonderdvijftig van de laatste achthonderd berggorilla’s ter wereld leven hier. Maar de dichte jungle van Virunga is ook een geliefde schuilplaats voor gewapende milities. Bovendien azen energiebedrijven op de olie die er in de grond zit. De Belgische parkdirecteur Emmanuel de Merode probeert het park met man en macht te beschermen tegen dreigende olieboringen, stropers en oprukkende rebellen. Al tientallen rangers kwamen daarbij om. Een jaar geleden was Vrij Nederland in het park. De Merode en zijn team hoopten dat het park in de zomer van 2012 weer open zou zijn voor toeristen, de inkomstenbron waarop het management de hoop heeft gevestigd. Maar de afgelopen maanden werd rondom het hoofdkwartier en de net gebouwde lodge zwaar gevochten. Toerisme in Virunga lijkt voorlopig heel ver weg.

Dicht informatienetwerk

Gorillacd.org
De Merode en zijn team houden vrijwel dagelijks een blog met veel fotomateriaal bij over de ontwikkelingen in het park en de nabije omgeving. De door de rebellen ingenomen stad Goma ligt op zo’n veertig kilometer van het hoofdkwartier in Rumangabo, de parkwachters hebben een dicht informatienetwerk in de streek. Zo ziet oorlog in Congo eruit, onderkoeld beschreven door de ogen van een team internationale natuurbeschermers: ‘Balemba and about 30 rangers hid in the offices, crouched on the floor during the worst of the fighting with mortars and tanks firing at each other just meters away.’ De Merode, nadat de communicatieapparatuur in een gevecht werd vernield: ‘Unfortunately, but the morale remains in tact.’ De afgelopen dagen is het blog minder up to date omdat de internetverbinding traag is. In plaats daarvan post het team berichten op Facebook.

Heart of Darkness

Project Gutenberg
De klassieker uit 1899 van Joseph Conrad is in zijn geheel gratis te downloaden én te lezen op de site van Project Gutenberg. Over de zoektocht per stoomboot over de rivier de Congo naar Mr. Kurtz. ‘The Horror! The Horror!’

Volgen

En tot slot een aantal blogs en sites die u kunt volgen om op de hoogte te blijven over Congo. Onder andere het Twitteraccount van Volkskrant– en NOS-verslaggever Kees Broere, die op 24 november meldde: ‘A young mother near #Goma told us the name of her one week’s old daughter. Esperance: Hope. If not hope, then at least let’s keep Hope alive.’

En verder raden wij u aan: https://www.congoresources.org/ en
https://congosiasa.blogspot.nl/