Hoe Donald Trump Amerikaanse echtparen uit elkaar drijft

Lee en Jamie, Amerikaanse vijftigers en mijn vroegere buren in New York, zijn meer dan vijfendertig jaar samen. Jamie is fysiotherapeut, Lee geeft gymnastiekles op een school voor moeilijk lerende kinderen. Hun eerste ontmoeting was op een cursus sportmassage. Ze vonden elkaar meteen leuk; twee afspraakjes en het was aan. Na vijf jaar trouwden ze. Tien jaar later, met als aanleiding de plotselinge dood van een gezamenlijke vriend en hun uiteenlopende reacties daarop, gingen ze in relatietherapie. Daar zitten ze nog steeds in, zo goed beviel het. Lee ziet het als een doorlopende apk-keuring. Jamie is gaan waarderen dat het soms makkelijker is conflicten uit te spreken in het bijzijn van iemand die verstand heeft van ruziënde stellen.

In het begin zaten ze elke week op de sofa van de therapeut met een doos tissues tussen hen in. De laatste jaren vinden ze een maandelijkse sessie van anderhalf uur voldoende, soms wat vaker als ze tegen een heikel punt aanlopen. Lee neemt dan meestal het initiatief om de frequentie wat op te voeren. Zo ook deze keer. En heikeler zal het niet snel worden, volgens haar. Het zit namelijk zo: Jamie is als een blok gevallen voor Donald Trump en dat vindt Lee echt verschrikkelijk. Ze zag het ook totaal niet aankomen, zegt ze. Dat is niet zo gek, want Lee en Jamie waren altijd eensgezind in hun zelfbetiteling als ‘liberals’. Ze zijn atheïst, voorstander van het homohuwelijk, abortus, de Affordable Care Act en de legalisering van marihuana en ze gruwen van George W. Bush. Zowel in 2008 als in 2012 gingen ze gezellig samen naar het stemlokaal om Barack Obama in het Witte Huis te krijgen/houden, en daarna koffiedrinken.

Mannen krijgen een waas voor de ogen als hun partner zich gedraagt als de politiek correcte media. Dat kopje koffie staat nu hevig op de tocht. Als Donald Trump de Republikeinse kandidaat wordt en Jamie voet bij stuk houdt in zijn steun, wil Lee haar man op 8 november niet eens zien. ‘Hij gaat maar naar een hotel,’ zegt ze aan de telefoon (Jamie wil niet aan het woord komen in dit artikel). In het, volgens Lee, onwaarschijnlijke geval dat The Donald uit de bus komt als de 45ste president van de Verenigde Staten, weet ze niet of hun huwelijk stand zal houden. Dreigt ze daar ook mee? Lee lacht besmuikt. ‘I sure do. I know it’s not pretty but desperate measures are called for at this point. Vier jaar is een lange tijd voor politieke controverse van dit kaliber.’

De enige eikel

Er zijn veel meer Amerikanen die net als Lee en Jamie worstelen met Donald Trump als keihard en onsmakelijk lachende derde in hun relatie. De Wall Street Journal ruimde een maand geleden twee pagina’s in voor een artikel onder de titel Till death – or Donald – do us part, met daarin verscheidene slachtoffers. In probleemrubrieken van tijdschriften staan steeds vaker brieven van lezers (altijd vrouwen) die hulp zoeken bij het leren omgaan met hun Trump adorerende partners (meestal mannen). CNN maakte onlangs een item over hoe politieke verschillen uit de slaapkamer te houden, met als kern: negeren. En Ronica Cleary, politieke verslaggever voor Fox News, hield haar eigen Twitter-peiling rond de vraag of een koppel kan overleven als de een Trump aanhangt en de ander niet. Nu stelt Cleary haar paar duizend volgers wel vaker vragen, bijvoorbeeld wie van hen het klokhuis van een appel opeet, maar de uitkomst was dit keer toch wel interessant. Bijna de helft schatte ‘Trump-issues’ in als onoverkomelijk tussen geliefden.
De Wall Street Journal en televisiezender NBC gooiden er in dit kader ook een opiniepeiling tegenaan. Daaruit zou blijken dat Donald Trump veel hogere ‘hou-van-hem-of-haat-hem-kwalificaties’ heeft dan alle andere kandidaten, Democraat of Republikein. Elf procent van de geregistreerde kiezers heeft uitzonderlijk positieve gevoelens over Trump terwijl 49 procent aangeeft hem te verafschuwen. Zijn woordvoerder reageerde hierop met de opmerking: ‘The media is blaming us for breaking up marriages now?’

De meeste stellen die in Amerikaanse media aan het woord komen, hebben met elkaar gemeen dat ze in het tijdperk voor Trump zelden hoogoplopende heibel hadden over politieke meningsverschillen, terwijl ze ook toen lang niet altijd dezelfde kandidaat het beste vonden. Anti-Trump echtgenotes kunnen niet verkroppen dat zelfs de meest extreem vrouwonvriendelijke opmerkingen van Donald Trump, en dat zijn er veel, hun man er niet van weerhouden hem te zien als een godsgeschenk aan Washington. Mannen daarentegen krijgen een waas voor de ogen als ze het idee krijgen dat hun partner zich gedraagt als de politiek correcte media: alles wat Trump zegt ontleden in een negatief daglicht. Zoals Lee zegt: ‘Hoe feller ik, mét goede argumenten, van leer trek tegen de kwaadaardige kolder van die ellendige narcist, hoe meer Jamie hem in bescherming neemt, met een soort gekmakende “Ik weet dat hij een eikel is, maar wel de enige eikel die de gevestigde orde eens flink kan en zal opschudden”-houding. Ik vind het zo ongelooflijk kinderachtig.’

Afknapper

Amerikaanse echtparen voor wie Trump een serieuze bedreiging vormt, proberen ruzie te voorkomen door niet meer samen naar nieuwsuitzendingen op televisie te kijken. In een verkiezingsjaar is dat in de VS net zo makkelijk als stoppen met ademen. Als ze toch hun best blijven doen om in elkaars gezelschap naar Meet The Press te kijken, maar bij het eerste Trump-item het huwelijksservies alweer door de kamer vliegt, zappen de meeste stellen direct door naar National Geographic. Een slimme zet: over de schattigheid van babyolifantjes valt niet te twisten.

Wat ook opvalt, is dat de slaapkamer vaak ter sprake komt. Soms in figuurlijke zin met de slaapkamer als beeldspraak voor de relatie, soms letterlijk, als in: Donald moet buiten ons seksleven blijven, want anders komen we echt in de buurt van het echtscheidingspad.

Niet toevallig zijn seks/liefde en politieke verschillen dit jaar ook het onderwerp van de jaarlijkse enquête van online dating service Match.com onder 5500 Amerikaanse singles tussen de achttien en de zeventig jaar oud. Zelfs met de nodige korrels zout in het achterhoofd zijn de uitkomsten intrigerend. Singles die gepassioneerd zijn over politiek beleven dertien procent meer orgasmes, en hebben zelfs 32 procent meer kans op meervoudige orgasmes dan niet politiek geïnteresseerden. Dit geldt zowel voor Democraten als Republikeinen. Politieke apathie daarentegen is een afknapper. Een kwart van de ondervraagden geeft aan niet te willen daten met iemand die niet als kiezer geregistreerd staat en 35 procent zegt geen zin te hebben in iemand zonder mening over belangrijke kwesties. Slechts zes procent van de singles zegt het echter noodzakelijk te vinden dat een date dezelfde politieke overtuigingen heeft.

Deze tolerantie gaat kennelijk voorbij zodra de periode van verleiding overgaat in een serieuze relatie. En al helemaal als Donald Trump vervolgens de slaapkamerdeur intrapt. ‘Er is iets aan Mr. Trump dat het moeilijk maakt voor mensen die van hem houden en voor mensen die hem haten om van elkaar te houden,’ is de conclusie van de Wall Street Journal. Lee is het daar hardgrondig mee eens: ‘Voor het eerst in vijfendertig jaar kijk ik naar Jamie met de gedachte: who is this guy I married?’