Meerdere Israëlische steden blokkeerden de vertoning van een Nederlandse documentaire. Kritische culturele uitingen zijn in Israël vaker taboe.

Geert van Kesteren zucht diep. ‘Dit had ik niet verwacht, ‘ zei hij. ‘Wat een gedoe. Mijn film gaat over het verwerken van trauma’s, het woord Israël valt niet één keer. Er wordt geen geweld, oorlog of vernietiging getoond, en toch mag ‘ie niet vertoond worden. De politiek is er mee aan de haal gegaan.’

Van Kesteren volgt in zijn documentaire Shivering in Gaza de Nederlandse trauma-expert Jan Andreae die Palestijnse hulpverleners begeleidde na de zeven weken durende Israëlische aanvallen op Gaza in de zomer van vorig jaar. Bij deze operatie ‘Protective Edge‘ kwamen 2100 mensen om het leven, vooral Palestijnen, en werd een groot deel van Gaza verwoest.

De Israëlische afdeling van Amnesty International organiseerde drie avonden waarop de film zou worden vertoond; in Tel Aviv en in Gaza-stad gingen de bijeenkomsten gewoon door en gingen gingen Van Kesteren en Andrae na afloop in discussie met het publiek.

Maar toen rechtse activisten lucht kregen van de vertoning in Tel Aviv, startten ze op social media een actie om de vertoning in de zuidelijke stad Sderot te voorkomen. Sinds 2001 zijn op deze stad op de grens met Gaza talloze door Hamas afgevuurde raketten neergekomen. Op Facebook werd het persoonlijke telefoonnummer van burgemeester Alon Davidi geplaatst met de oproep hem te bellen. En met succes. Davidi noemde Van Kesteren’s film in de krant Ha’aretz ‘een anti-zionistische, anti-Israëlische film, gekleurd en eenzijdig’. Hij vond het meer dan ongepast om juist in zijn stad een film als deze te vertonen. ‘De gevoelens van de bewoners en kinderen worden met voeten getreden en dat laat ik niet gebeuren,’ zei hij. En daarom zette hij de directeur van de plaatselijke bioscoop onder druk de film niet te vertonen. Die ging door de knieën, ook al vond hij dat het Israëlische leger in de film op geen enkele manier werd bekritiseerd.

De organisatoren wilden daarop uitwijken naar het eveneens zuidelijke Be’er Sheva, maar opnieuw begonnen activisten een bel-de-burgemeester-actie, waarna de vertoning ook hier niet door ging.

De censuur van Van Kesteren’s film komt een maand nadat de nieuwe Israëlische minister van Cultuur Miri Regev felle kritiek leverde op de Arabisch-Israëlische acteur Norman Issa, die weigerde op te treden in een nederzetting op de Westelijke Jordaanoever.  Ze dreigde de subsidie in te trekken van het theater voor Joodse en Palestijnse tieners dat hij in Jaffa runt met zijn Joodse vrouw. Vijftienhonderd Israëlische kunstenaars tekenden protest aan tegen de in hun ogen ondemocratische gang van zaken.

Van Kesteren: ‘Het is bijzonder cynisch om mee te maken hoe Israëlische politici de film kapen. Het erkennen van elkaars trauma zou juist een opening van een gesprek kunnen zijn.’