Vandaag beleven we de officiële coming out van zowel D66 en GroenLinks als voorstanders van een ja-stem bij het Oekraïne-referendum. Op de achtergrond speelt een verbeten strijd om de ‘verlichte’ Nederlandse kiezer.

Of het nu toeval is of gepland, vandaag presenteerde zowel D66 als GroenLinks zich in de Volkskrant als hartstochtelijke voorstander van een ‘ja’ bij het Oekraïne-referendum begin april. Een verslaggever van de krant mocht met de fractievoorzitter van D66 meereizen naar het land en schreef een reportage onder de kop ‘Staatsman Pechtold bezoekt Kiev’. Vele pagina’s verder schreef fractieleider Jesse Klaver van GroenLinks, samen met Europarlementariër Bas Eickhout, een opiniestuk waarin hij met ferme pen zijn steun betuigde voor het ja-kamp.

Voorstanders van het associatieverdrag met Oekraïne waar het allemaal om draait, kunnen ook een andere keuze maken: wegblijven van de stembus. De Europese Unie heeft associatieverdragen met tientallen landen, dus een referendum over dit specifieke verdrag is onzin. Het zijn de tegenstanders van de Unie die het middel van de volksraadpleging misbruiken. En een opkomst onder de dertig procent laat het verdrag ook intact. Zo ongeveer luidt het standpunt van de DWARS, de jongerenorganisatie van GroenLinks.

Jesse Klaver doet als leider van de volwassen GroenLinksers niet mee met dergelijke tactische manoeuvres. Hij schrijft dat hij vierkant achter Europa staat ‘als symbool voor vrijheid, democratie en mensenrechten’. Het akkoord met de Oekraïne noemt hij een ‘overwinning voor de redelijkheid van de dialoog’. Pechtold is met een privévliegtuig naar Kiev gevlogen ‘om te proeven, te ruiken, te voelen wat er speelt’. Ook D66 schaart zich onverbloemd achter het akkoord. Volgens de partij is het verdrag goed voor de handel, de economische en politieke stabiliteit aan de Europese buitengrenzen, en de Oekraïners zelf die nogal te lijden hebben van corruptie en mensenrechtenschendingen.

Pechtold en Klaver zijn fervente Europeanen, dus is hun positie niet echt verrassend. Maar op de achtergrond sluimert er tussen beide heren ook altijd een pittige concurrentiestrijd. D66 en GroenLinks vissen volgens Binnenhof-watchers in dezelfde vijver en zijn al maanden in een stevig gevecht gewikkeld om de ‘verlichte’ kiezer in Nederland. Tot begin vorig jaar had Pechtold het hoogste woord als leider van de ‘constructieve oppositie’ die vele concessies gedaan kreeg bij het kabinet. Na de Eerste Kamerverkiezingen en het aantreden van Klaver als aanvoerder van GroenLinks begonnen de krachtsverhoudingen te verschuiven. D66 zakt langzaam weg in de peilingen en volgens Maurice de Hond heeft Jesse Klaver met 16 zetels Alexander Pechtold inmiddels voorbijgestreefd.

Pechtold voert al sinds begin van deze maand stevig persoonlijk campagne voor een ja. Het wordt interessant om te zien of Klaver er nu ook een schepje bovenop gaat gooien.