‘Goedemorgen, Budget Advies Almere, waar kan ik u mee helpen?’ De montere stem aan de andere kant van de lijn luistert geduldig naar mijn fictieve schulden. Ik leg uit dat het om ongeveer tienduizend euro gaat, verdeeld over mijn achterstallige huur, de Belastingdienst en twee creditcardmaatschappijen. Ik kan diezelfde week nog terecht voor het eerste intakegesprek à 75 euro. Die kan ik ook eventueel op een later moment betalen. Daarna zal hun hulp mij, afhankelijk van mijn capaciteit, ongeveer 80 euro per maand gaan kosten. In ruil voor dat bedrag zal Budget Advies Almere (BAA) mijn administratie ordenen, kijken waarop ik kan besparen en contact opnemen met mijn schuldeisers. Tot slot verzekert de dame mij nog dat ze al veel mensen zoals ik hebben geholpen.

Dat klopt. Maar het mag niet: schuldhulpverlening tegen betaling is verboden. Nóg verboden, want als het aan minister van Economische Zaken Henk Kamp ligt, treedt binnenkort het Vrijstellingsbesluit schuldbemiddelaars in werking, waarbij schuldhulpverlening tegen betaling onder bepaalde voorwaarden wel wordt toegestaan. Met het risico dat het aantal malafide schuldhulpbureaus fors zal toenemen. En dat mensen die toch al in de schulden zitten, daar het slachtoffer van zullen worden.

Onder het huidige verbod op schuldhulpverlening tegen betaling heeft de eigenaresse van BAA in februari van dit jaar een veroordeling van de rechter gekregen voor verboden commerciële schuldhulpverlening en valsheid in geschrifte. Het idee achter het huidige verbod op commerciële schuldhulpverlening is dat iemand met schulden beschermd moet worden tegen verdere verslechtering van zijn positie. Een logische gedachte. Toch is er sinds het begin van de crisis in 2008 een wildgroei aan schuldhulpverleningsbureaus die mensen met schulden laten betalen voor hulp. Een deel daarvan biedt hulp aan die ernstig tekortschiet en mensen dieper in de schulden brengt. Ze brengen vaak bedragen in rekening die niet in verhouding staan tot de verrichte werkzaamheden. Naar schatting zijn er tussen de honderd en tweehonderd van dit soort soort malafide bureaus actief. Ze kunnen vissen in een grote vijver: ruim zevenhonderdduizend Nederlanders hebben zogeheten problematische schulden. Nog eens een miljoen mensen dreigen in die situatie terecht te komen. ‘Je bent niet alleen!’ kopt de overheidswebsite www.zelfjeschuldenregelen.nl dan ook terecht. Maar al doen de lachende modellen (druk bladerend in keurig opgeruimde mappen) anders vermoeden, zelf je schulden regelen bij problematische schulden is nagenoeg onmogelijk. Niet alleen doordat schulden snel stijgen door rentes, aanmaningen en deurwaarderskosten, maar vooral doordat schuldeisers moeilijk te bewegen zijn tot een betalingsregeling met iemand die in de schulden zit. De eisers willen zaken doen met een professional, omdat mensen met schulden hun eigen situatie vaak niet goed kunnen overzien en een vertekend beeld geven. En dus gaan mensen op zoek naar hulp.

De rest van de reportage staat op Blendle. U leest het artikel daar voor €0.79.