Het gesprek van de dag volgens de redactie van Vrij Nederland. Vandaag: het blijft moeilijk, wanneer zeg je nou iets, wanneer hou je je mond. Pijbes, Van der Steur en Dijkhoff kunnen erover meepraten. Of zwijgen.

Had hij z’n mond maar gehouden, die Pijbes, dan hadden we nu spijkers met koppen kunnen slaan in de muren van het Rijksmuseum. ‘Was het hele proces maar binnenskamers gebleven,’ zei minister Bussemaker gisteren. ‘Als private sponsors maar in stilte waren gevonden.’

Hij kon het niet laten. Het was eruit voor-ie er erg in had. Op 24 augustus liet Pijbes weten dat hij bezig was met het bijeenharken van de gevraagde 160 miljoen euro voor het felbegeerde paar Rembrandts. Een paar weken later ‘lekte uit’ dat zeven fractievoorzitters meeharkten: het kabinet gaf toe 80 miljoen euro bij te willen dragen.

In zijn enthousiasme had de museumdirecteur zijn mond voorbij gepraat, vervolgde Bussemaker. De mediastorm die de ‘loslippige’ aankondiging teweegbracht liet ‘de druk op mijn Franse collega toenemen’. Deze collega, minister van Cultuur Fleur Pellerin, maakte haast en sloeg haar slag.

Het ministerie van Veiligheid en Justitie houdt wel zijn mond. Volgens drie nieuwsorganisaties zit het ministerie op documenten met informatie over de afwikkeling van de ramp met de MH17. De Volkskrant, NOS en RTL stappen dan ook naar de rechter. Volgens Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws, is het van groot belang, cruciaal zelfs, dat de documenten in hun volledigheid worden vrijgegeven. Niet alleen om op ongepaste geheimhouding te wijzen, niet alleen omdat ze het simpelweg niet kunnen hebben dat het ministerie iets weet wat zij niet weten: ‘Het gaat niet alleen om de nabestaanden, maar ook om het optreden van de Nederlandse regering en de politieke verhoudingen in Europa.’

Zonder de informatie uit de achtergehouden documenten is een volledige reconstructie simpelweg onmogelijk. In de documenten die wel werden vrijgegeven waren delen zwart gemaakt. Terecht, vindt nationaal terrorismecoördinator Dick Schoof.  ‘Dat gaat om informatie waarbij de openbaarmaking niet opweegt tegen het voorkomen
van onevenredige bevoordeling of benadeling van hierbij betrokken personen’.

De rechter zal het ministerie de bek open moeten breken.

In het Drentse dorpje Oranje – waar 135 mensen wonen – had staatssecretaris Dijkhoff gisteren een rotavond. In de auto, op weg naar het bureau waarachter hij de dorpsbewoners zou uitleggen waarom hij ze niet eerder had verteld van 700 extra asielzoekers in het vakantiepark verderop, werd hij aangevallen. De auto kwam tot stilstand, iemand rukte een spiegel van de kar, een ander kreeg een deur open en trapte richting de staatssecretaris. Er sprong een vrouw voor de auto, om Dijkhoffs route in haar eentje te blokkeren. Ze slaakte een schril gilletje en werd aan de kant geschoven.

Hij had het heus eerder willen vertellen, maar het kwam er niet van. In een brief aan de Tweede Kamer schreef Dijkhoff dat er ‘door de hoge nood steeds minder tijd is voor bestuurlijke besluitvorming’. Asielzoekers kunnen simpelweg niet wachten tot na de vergadering. ‘Emoties mogen’, twitterde vice-premier Lodewijk Asscher gisterenavond. ‘Maar mensen die hun werk doen, laat je met rust.’

Aan tafel bij Jeroen Pauw zaten twee dames. Hun oranje haren kleurden bij hun woonplaats. Even waren ze boos. ‘Hij wil ons gewoon van de kaart vegen.’ Toen vooral beteuterd. ‘We werden overvallen door het nieuws. Toen we een brief kregen, waren de asielzoekers al onderweg.’

Had-ie nou maar gewoon wat gezegd.