GIF-etiquette, door een GIF-snob

De curatoren van GIF Weekender, de Amsterdamse Daniel Samama en Vincent Seeber, kozen een aantal GIF’s (van Graphic Interchange Format) uit hun collectie. Ze weten wel wat ze doen: we zijn met z’n allen gek op gifjes, tegenwoordig. Zeker reactie-gifjes.

Het wordt ons ook verdomde gemakkelijk gemaakt: op Facebook kun je ze eindelijk in-comment afspelen, op Twitter kun je ze bij je tweets voegen door de geïmplementeerde gif-zoekmachine te gebruiken, in Telegram zit die machine al jaren, op Instagram noem je ze Bumble en gebruik je ze incognito, en op je iPhone kun je de camera al op GIF-mode zetten (als je, net als ik, je telefoon op knullig Nederlands hebt staan, heet dat ’tijdsverloop’).

Maar dat het kán, betekent nog niet dat het móét.

Dat we meer en meer geneigd zijn beeld boven woord te verkiezen lijkt een gegeven. Het wordt aan de lopende band benoemd: Twitter loopt leeg, Snapchat blijft groeien, Instagram deint rustig mee op de golven van een zee aan kinderkopjes. Als je mij vraagt hoe het met me gaat, is de kans groot dat je wordt opgescheept met een foto. Als je het mijn jongere zusje vraagt is een antwoord in beeldvorm vanzelfsprekend. Geen gepuzzel, geen ‘is aan het typen’, geen twijfel over het wel of niet gebruiken van leestekens. Zó gaat het met me. Het is met geen pen te beschrijven, kijk maar.

De immense populariteit van (reactie)gifjes is dan ook goed te begrijpen. Ik bedoel, filters zat op Snapchat, maar je eigen kop is niet altijd toereikend. Met een GIF kun je praktisch elk gevoel uitdrukken. Je leent gewoon even de mimiek (of het huisdier) van een ander.

Maar dat dát kan, betekent nog niet dat het lúkt.

Zodra mensen overstappen op een andere taalvorm, worden ze vaak slordig. In het geval van het massale gifjesgebruik zelfs ui-ter-ma-te slordig. Dat gaat zomaar niet. ‘Het meisje die’, een dt-fout, het woord ‘awesome’ uit de mond van iemand ouder dan 21 en een korrelig kattengifje uit 2010 bezorgen mij hetzelfde kippenvel. Ik leen voor de gelegenheid even de woorden van een Vrij Nederland-collega: ‘Je zegt toch ook niet tegen iedereen ‘yo.” En zo is het.

Hier, op de webredactie van Vrij Nederland, is het mijn werk taalfouten van mijzelf en mijn collega’s bij hun lurven te pakken. Dat lukt vaak wel en soms niet, maar ik schrijf zo secuur als ik kan en neuk kolonies mieren tussen de regels door. Het geschreven woord kan (online) rekenen op een leger aan activisten. Maar waar het om gifjes gaat, laten de taalcuratoren werk liggen. Zonde.

Ik verzamel al jaren gifjes. Lastig, bij Vrij Nederland en op een site waarbij gifjes absoluut niet tot hun recht komen (je ziet, ik kan hier zonder in de code te hoeven rommelen alleen webvideo’s gebruiken; slappe aftreksels van GIF’s. Dat lukt een stuk beter op Twitter.) Dagelijks ploeg ik door subreddits om het kaf van het koren te leren scheiden. Ik schrijf diegenen af die de kunst niet voldoende beheersen, harteloos en smerig arrogant. No mercy. Hoog tijd voor wat geschreven regels. Tien geboden, alsjeblieft. Lang leve de GIF-etiquette.

1. Gebruik alleen een gifje als dat nodig is. Als je ‘Ik ben zo blij!’ opschrijft, begrijpen we dat wel. Een juichende Oprah voegt daar weinig aan toe.
2. Geen gifjes om de gifjes. Het kost bloed, zweet en tranen om écht gedegen gif-munitie aan te leggen.
3. Gebruik geen gifjes van films of series die je niet hebt gezien. Die gifjes betekenen vaak nét iets anders dan dat wat jij ermee wilt zeggen.
4. Probeer niet al te opvallend gifjes te lenen en te jatten. Dat maakt het leven voor je publiek zo ontzettend saai.
5. Neem even de tijd. Kom op, doe er wat moeite voor. Het eerste zoekresultaat voor ‘yo’ is nog niet per se het beste.
6. Deze taalvorm is niet overal op z’n plaats. In de woorden van een tweede collega: ‘Niet iederéén zegt “yo”.’ De VVD niet, bijvoorbeeld. Alsjeblieft niet.
7. Ga niet de discussie aan over de uitspraak van ‘GIF’. Zeg het op z’n Nederlands. We zijn gezegend met een harde én een zachte G. Pluk daar de vruchten van. GGGGIF, snap je? Gif.
8. Niet de zoveelste kat. Niet de zoveelste ’that escalated quickly.’ Niet de zoveelste Jennifer Lawrence. Geen Friends. Blijf een beetje bij. Vul je collectie aan.
9. Wat dat betreft: ken je klassiekers. Ze kunnen verrassen, soms, maar alleen bij diegenen die even GIF-geletterd zijn als jij.
10. Let op de kwaliteit. Korrelige gifjes of foute links vervuilen de timeline van je vrienden. Zonde, want mán, wat kunnen gifjes mooi zijn.
    

Gelukkig zijn de de curatoren van de tentoonstelling in het Volkshotel GIF-veteranen. ‘Geen grappige stukjes film of headbangende bananen, zoals je die nog kent van Hyves. Maar kunst’, stellen ze tentoon. ‘Korte loopjes waar je lang naar kan blijven kijken zonder dat je door hebt dat je steeds dezelfde 4 seconden ziet.’ Keurig.