Vroeger keken we in de lachspiegel, tegenwoordig doen we een faceswap. Want laten we eerlijk zijn: echt iedereen vindt een gek gezicht lachen.
Geef een kleuter een lepel en je hebt even geen kind aan hem. Dat is me lachen, de wereld op z’n kop, of plotseling een opgeblazen gezicht. Minuten plezier gegarandeerd.
Je ziet: het eenvoudigste, klassiekste vermaak blijkt steeds het effectiefst. We grinniken van jongs af aan naar lepels, bezoeken al eeuwen schaterlachend het spiegelpaleis. Ik ben een kerstbal, zongen Bert en Ernie, en elke december hangen we allemaal weer boven de boom. De geboorte van het fenomeen lachspiegel is lastig te reconstrueren, maar dat het en universele vorm van amusement is staat vast.
En nu is er dus de faceswap. Na enkele jaren van bescheiden populariteit is het virtueel gezichtje wisselen inmiddels overal doorgebroken. We doen het tijdens een ingezakt verjaardagsfeestje, in de tram of tijdens de lunchpauze. Deze week werd bekend dat Facebook de populaire app Masquerade heeft gekocht, wat betekent dat het faceswappen nu definitief mainstream is geworden. Binnenkort kunnen we ook op Facebook erop los gaan ruilen.
Toch nog maar even een uitleg: bij een face swap wissel je virtueel van gezicht met vriend, collega of tafelgenoot. Of met een beroemdheid als Obama, Beyoncé, of, voor de echte lolbroeken, iemand als Henk Krol. Zie je twee of meer personen gierend van de lach gekke bekken trekken voor een smartphone, dan weet je nu: hier wordt gefaceswapt. Of nou ja, zo simpel ligt het ook weer niet, want er zijn steeds meer apps die een surrealistische selfie-ervaring aanbieden. Op Snapchat is het regenboog braken al maanden een van de populairste functies.
Augmented reality, heet dat, in het Nederlands misschien het best vertaald als ‘realiteit plus.’ Takken uit je hoofd, draculatanden of een stralenkrans: het kan inmiddels allemaal. Binnen een handomdraai wordt je spiegelbeeld een soort Dalí-schilderij, als een stukje surrealisme naar de mensen toe. Dichterbij was de brave new world nog niet. Terwijl het toch juist zo’n traditionele, haast keurige vorm van vermaak is. Niet voor niets heet de toepassing binnen Snapchat een ‘lens’, naar de aloude glastechniek. En van slagers tot professoren, van PVV tot SP: iedereen vindt een gek gezicht lachen.
Fatsoenlijke geschiedschrijving over de lachspiegel ontbreekt vooralsnog. Jammer, maar als metafoor voor een dystopische blik op de werkelijkheid duikt ie wel voortdurend op. Hannah Arendt gebruikte hem, net als Richard Rorty. En nog steeds wordt de lachspiegel voor een vervreemdende ervaring gebruikt, bijvoorbeeld in de levensgrote exemplaren van kunstenaar Anish Kapoor.
Zo bezien wordt de faceswap haast een metafysische ervaring. Het leek me nog een beetje ver gezocht, maar toen stuitte ik op de site van de internationale specialist in lachspiegels, die heel toevallig in Nederland zit. Onze spiegels, zo schrijft het bedrijf trots, ‘worden regelmatig verhuurd aan “het geloof”.’ Kennelijk zijn er religieuze gemeenschappen die voortdurend gekke bekken staan te trekken, om zo nader te komen tot de Heer. Wat de opkomst van de Snapchat-lens en de Faceswap voor hen gaat betekenen, ik verheug me er nu al op.
Dat we de lachspiegel nu voortdurend in onze broekzak dragen maakt de ervaring nog net iets bizarder. Vroeger stapte je het spiegelpaleis binnen en werd iedereen precies even vreemd. Nu zit iemand naast je in de trein gierend van de lach gekke bekken te trekken, terwijl je zelf net verdiept zit in een beleidsnotitie. En dat Facebook de functie nu gaat toevoegen maakt het nóg raarder. Op Snapchat verdwijnt de regenboogselfie nog automatisch, maar op Facebook gaat het surrealistische spiegelbeeld niet meer weg, zoals wanneer je weg stapt van de spiegel, maar blijft ze staan, wordt ze zelfs toegevoegd aan je online identiteit.
Voor al je vrienden blijvend vastgelegd met het gezicht van Henk Krol. Kijken hoe lang dat lachen blijft.
Je reactie wordt geplaatst zodra deze is goedgekeurd. Je reactie is geplaatst.