Interview

Had u ooit gedacht dat deze zaak u zo veel jaar zou gaan kosten?

‘Als ik dat van tevoren had geweten, was ik de taal gaan leren, zodat ik minder afhankelijk van tolken was geweest. Het duurde zo lang omdat er sabotagepogingen van de tegenpartij waren, en vaak was er domweg geen geld, waardoor we de zaak even moesten laten rusten.’

Waarom stapte Mohamed Sacirbey al in 1993 naar het Internationaal Gerechtshof?

‘Hij deed alles wat in zijn vermogen lag om de oorlog die toen in volle gang was, te laten stoppen. Sacirbey dacht dat via een kort geding bij het Internationaal Gerechtshof te kunnen bereiken. Ver­geet niet, in 1992 waren er al veel slachtoffers gevallen. Het gerechtshof oordeelde toen dat beide partijen de oorlog moesten staken. Dat gebeurde niet en Sacirbey wilde dat voor de toekomst vast zou komen te staan wie verantwoordelijk was voor deze massamoord.’

Inmiddels is er het Joegoslavië Tribunaal, is dat niet genoeg?

‘Nee, als de directeur van Ahold de boel tilt en daarmee zijn aandeelhouders dupeert, dan willen de benadeelden niet alleen dat hij de gevangenis in gaat, maar dan zullen ze ook schadevergoeding ­eisen van het bedrijf.’

Is dat waar het om gaat? Geld?

‘Nee, niet alleen. Nogmaals, voor de geschiedschrijving is het belangrijk vast te stellen dat de regering in Belgrado verantwoordelijk was voor de slachtpartij in Bosnië. Mensenrechtenorganisaties in Belgrado benadrukken voortdurend hoe belangrijk ze deze zaak vinden. “We moeten af van de leugens in ons land,” zeggen ze, “anders wordt het nooit meer wat.” Als wij deze zaak winnen, kan er niemand meer aan de haal gaan met een ­eigen versie van dit conflict.

Maar dat gebeurt zelfs met de holocaust.

‘Inderdaad. In Servië zie je nu ook al dat Srebenica wordt ontkend. Met een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof stel je voor de geschiedenis vast wat er voor verschrikkelijks is gebeurd. Daar hebben niet alleen de Bosniërs iets aan, de verhoudingen op de hele Balkan zijn uiteindelijk met de waarheid gediend. Het is belangrijk om een eerlijke relatie met je buren op te bouwen. Dat gevoel leeft sterk in Sarajevo, en inmiddels ook in Belgrado.’

Zet u de oorlog door deze procedure bij het Internationaal Gerechtshof niet met andere middelen voort?

‘Het gevoel van de Bosniërs is juist dat die oorlog maar niet ophoudt, dat er nog steeds een soort veenbrand woedt. Verzoening kan alleen na erkenning van schuld. Een uitspraak van het gerechtshof is helemaal nodig nu beide landen tot de Europese Unie willen toetreden.’

Mohamed Sacirbey wordt beschuldigd van misbruik van staatsgelden, Bosnië heeft de Verenigde Staten om zijn uitlevering gevraagd. Hoe is het dat hij er niet bij kan zijn in Den Haag?

‘Ik vind dat heel jammer. Sacirbey heeft met zijn inzet en charisma heel veel bereikt en hij zou het verdienen om op de eerste rij te zitten.

Hij zal de zaak vanuit zijn woonplaats New York volgen, ik heb nog regelmatig contact met hem.’