De Mensendokter sluit zijn praktijk in Vrij Nederland. Maar hij is niet bang voor verandering, en dat zou u ook niet moeten zijn. Verlies biedt ruimte voor groei.

Nu VN verdwijnt, ben ik bang dat ook mijn weekritme wordt aangepast, ik werk soms ook in het weekend, soms niet door de week, maar ik houd altijd dat weekendgevoel, vooral in de avonden. Herkent u dit? – Geen naam vermelden
Ook ik werk op onregelmatige tijden, maar een echt weekendgevoel heb ik al lang niet meer, voor zover ik dat ooit heb gehad. Wel ben ik van plan in 2018 een sabbatical te nemen, dan ga ik alleen maar schrijven en lezen. Misschien komt dan het weekendgevoel. Overigens is het helemaal niet zo erg als het weekritme wordt aangepast. Men kan leren van nieuwe ritmes.

Wordt u nu nostalgisch van zo’n laatste nummer als dit? – Een trouwe abonnee
Nostalgie heb ik altijd met de nodige scepsis behandeld, maar ik geef toe, mijn debuut vond plaats in Vrij Nederland. Ik leverde toen iets in voor ‘De Blauw Geruite Kiel’ en dat werd afgedrukt. Het heette ‘Geheim Genootschap tegen westenwind’ als ik me niet vergis. Freud leert ons dat verlies altijd weer ruimte biedt voor nieuwe mogelijkheden. Bovendien is de overgang van weekblad naar maandblad ook weer niet te vergelijken met sterven. Je zou het eerder moeten vergelijken met iemand die minder gaat werken. Daarom kunt u uw nostalgie de eerste maand beperkt houden tot 2 à 3 uur per dag.

Vrij Nederland, de PvdA, het wordt allemaal minder, maar de VARA doet het geloof ik heel goed met z’n DWDD, kan het dan toch: het oude linkse gedachtengoed vertalen naar een nieuwe tijd? – Frans, Purmerend
Wat is er precies links aan DWDD? Dat ze ook wel eens over literatuur spreken, vraag me niet hoe, en niet alleen maar over het blanke vaderland? Het oude, linkse gedachtengoed is ten dele gekaapt door de neo-nationalisten en de trumpisten. Trumps eerste daad als president zal zijn dat hij de TPP van de tafel zal vegen. Mijn grote vriend Ewald Engelen zal dit toejuichen en als iemand het oude linkse gedachtengoed vertegenwoordigt, is hij het wel. Het oude verschil tussen links en recht bestaat niet meer, moeten we concluderen. Als je voor vrijhandel bent, was je vroeger rechts, tegenwoordig vinden veel mensen dat links. De slinger blijft echter in beweging, of zoals ik ergens las: op het moment dat Trump werd gekozen, begon de slinger alweer de andere kant op te bewegen. Hoe het ook zij, het paradijs op aarde zal nog lang op zich laten wachten en de pogingen om die plekken op aarde waar het betrekkelijk paradijselijk is te ruïneren, zullen nog wel even doorgaan.

Op wie en wat zou u twee onderzoeksjournalisten zetten als u de hoofdredacteur was van VN? – Een oud-journalist
Laat ik beginnen met een voorbehoud. We hebben gezien dat feiten kiezers nauwelijks overtuigen, de politieke impact van onderzoeksjournalistiek is misschien minder groot dan we zouden hopen en denken. Denk aan Trump.

Ik sprak recentelijk Jan Pronk, die beweerde dat de invloed van lobbyisten, ook op de Nederlandse politiek, destructief is. Ik zou de lobbyisten van Nederland in kaart gebracht willen zien. Een onderzoeksvraag kan luiden: kunnen wij ons een democratie zonder lobbyisten voorstellen?

Hoe zorgt u dat u blijft veranderen of is het helemaal niet nodig veel te veranderen? – Marijke, Amsterdam
Al mijn journalistieke projecten hebben me veranderd, maar toen ik de brieven las die ik ruim twintig jaar geleden had geschreven, merkte ik dat ik eigenlijk helemaal niet zoveel veranderd ben. Toch moet je de verandering voor ogen houden, vooral als schrijver. Andere mensen hoeven helemaal niet te veranderen, mits ze blij zijn met zichzelf en de omgeving doet er verder ook niet moeilijk over.

Dus Vrij Nederland wordt een maandblad? En over een half jaar een kwartaalblad en dan een halfjaarblad? Kunnen jullie jezelf niet beter helemaal opheffen? – Een teleurgestelde lezer
Het uitstellen van de dood is een nobele aangelegenheid. Het is de cynicus die zegt: ‘Als het alleen maar uitstel is, ga dan maar meteen dood.’