Beste Mensendokter, bestaat er etiquette voor het contact met de doden?

Wat is het eerste wat u doet als u in een vreemde stad aankomt? – J. van Hal
Ik installeer me in mijn hotel, kijk of de wifi werkt en ga aan het werk. Ben ik echt in een vreemde stad voor vakantie, wat zeldzaam is, dan maak ik een wandeling. Ik zoek een café waar men een krant kan lezen. Overigens vraag ik me af wanneer ik voor het laatst in een vreemde stad ben geweest. Ik denk verleden zomer toen ik met de auto van Nederland naar Afghanistan reisde (we kwamen niet verder dan Tadzjikistan) en daarna, diezelfde zomer, in Brazilië. In Rio heb ik geen goed café kunnen vinden om de krant te lezen, maar toen was ik ook nog erg verliefd. Bovendien had ik last van mijn verstandskies.

In januari ben ik voor het eerst in Bilbao geweest. Daar heb ik als eerste in de avond door de stad gestruind op zoek naar een redelijk restaurant. Maar ik kwam laat aan en ik was ook nog verliefd.

Mijn vriend heeft me voorgesteld aan zijn opa, die al twee jaar begraven ligt. ‘Dag opa, dit is mijn vriendin,’ zei hij zachtjes. We stonden voor het graf. Ik heb me netjes voorgesteld en voor mijn bestwil gelogen over mijn maagdelijkheid. Het was een gelovig man. Ik ging een beetje door mijn knieën, omdat ik dacht dat-ie me dan beter zou horen. Bestaat er etiquette voor het contact met de doden? En zo nee, wat had u tegen opa gezegd? – Maartje, Almere
U hebt een romantische vriend. Juist voor contact met de doden bestaat er een etiquette. Omdat ze in de regel niets terugzeggen, is schelden afkeurenswaardig. Dat u door uw knieën ging, vind ik een mooie geste. Doe het vaker. Ik begrijp dat u gelogen hebt over uw maagdelijkheid, maar u had ook kunnen zwijgen over uw maagdelijkheid. Zeker tegenover de doden is discreet zwijgen beter dan liegen. Ik zou hebben gezegd: ‘Dag opa, ik ben Maartje, ik ben de verloofde van uw kleinzoon. Wij zijn van plan altijd bij elkaar te blijven en wij hopen dat dat uw zegen heeft. Ik laat voor de zekerheid een briefje achter met mijn e-mailadres, want de wonderen zijn de wereld niet uit.’
Daarna zou ik de grafsteen hebben gekust. U beseft dat we dit allemaal doen om uw vriend te charmeren?

Is er één maxime waar u uw leven aan ophangt? – Nico
Nee, maar ik zou zeggen: het gaat ook anders, maar zo gaat het ook. Voor nu geef ik u dit mee: flexibiliteit, relativering en weemoed. Maar vooral flexibiliteit.

Verharmlos je de dingen niet, als je zegt dat alle aanslagplegers patiënten zijn? – Maarten H.
Verharmlos. Mooi woord. Laten we meer Duits in het Nederlands stoppen.
Nee, maar je verklaart ook niet heel veel. Interessant wordt het als aanslagplegers in behandeling zijn geweest en ook medicijnen slikken. Dan kun je behandeling en medicatie evalueren. Maar ook de beste hulpverlener maakt fouten. Veel mensen leggen de nadruk op het islamitische karakter van enkele aanslagplegers. Dat lijkt eerder te komen omdat ze hun haat willen rechtvaardigen dan dat ze iets willen verklaren.

Geweld oefent aantrekkingskracht op ons uit. Op sommige wanhopige, boze, vermoedelijk zieke mensen oefent geweld een fatale aantrekkingskracht uit.
Wat wij daaraan kunnen doen, is onduidelijk. Onlangs zag ik een tabel waaruit bleek dat het aantal zelfmoordenaars in Amerika vele malen groter is dan het aantal slachtoffers van islamitisch terrorisme. We hebben het over 2015. 43.000 geslaagde zelfmoorden, 19 slachtoffers van islamitisch terrorisme. Relativering is het beste wapen tegen extremisme, ook het eigen extremisme, daarvoor zijn we immers dikwijls blind.

Volgend jaar ga ik naar de vierde en moet ik boeken voor volwassenen gaan lezen. Wat zou jij doen? – Sam uit Amsterdam
Ik zou met W.F. Hermans beginnen. Lees ook De Steppewolf van Hermann Hesse.