Als je niet van Claudia de Breij houdt is het moeilijk door haar gegrepen te worden. Maar haar ontwapenende zelfspot en -relativering maakten haar een sympathieke Zomergast.

In het script van Claudia de Breij staat er aan het eind van het verhaal van een vluchteling —ontberingen, tegenslag, ellende — iemand met zijn armen wijd, wagenwijd open. In werkelijkheid staat iedereen ze terug te duwen, dat weet ze ook wel. Maar De Breij wilde vooral ook vertellen hoe ze de wereld graag zou zien.

De Zomergastenreeks van 2017 mocht met een positieve noot eindigen – zie de gastenkeuze, alsook de feelgoodjurkjes van de twee vrouwen aan tafel. Presentator Janine Abbring in zachtrood met kleine lieve bloemetjes; De Breij fladderige mouwen en allemaal patronen in allemaal kleuren, plus een diepe V-hals aangezet met felgroene strepen.

De goedlachse blondine, zoals de roddelblaadjes haar noemen (‘gutmensch in het publieke debat’, in intellectualistischer bewoordingen) begon haar avond met een vrouw in het Rotterdamse Charlois. Die had sinds 1955 een trui of vijfhonderd gebreid — een breiende hoarder (breijende hoarder?), aldus Abbring — en nu werden ze voor het eerst aangetrokken door vrolijke dansers en buurtbewoners in een aan haar opgedragen kunstproject.

En dat was dus hoe De Breij de wereld graag zou zien, dit waren haar geloofsbrieven. ‘Oh, ik wou net zeggen, je gaat toch niet zeggen: “Dit is hoe ik de wereld zie”?’ vroeg Abbrink bezorgd — het moest niet te naïef worden. Heus niet, De Breij noemde zichzelf zelfs ‘vrij cynisch.’ ‘Maar ik kies ervoor het cynisme voorbij te gaan.’

Door dat te doen wekte ze meermaals verbazing bij de interviewer. ‘Jij vindt dat je met iedereen on speaking terms moet zijn?’ ‘Huh, ben je veranderd omdat je een kind kreeg?’ ‘Ja, vind jij dit goed gemaakte tv?’ En toen de Breij zei dat in principe alles een podium verdient, zelfs lichte ontsteltenis: ‘A-A-Alles?’

Huh, ben je veranderd omdat je een kind kreeg?(Abbring toonde zich bij eerdere Zomergasten al een slimme, maar ook wat strenge presentator, zo kort als ze afdwalende gasten hield en alleen een mening leek te geven waar het haar uitkwam — bij Rosanne Hertzberger bijvoorbeeld niet over vaccineren, want ‘ik interview jou’, maar wel over de vrijwillig levenseinde-kwestie.)

En ja, zo’n jochie uit De kinderen van Juf Kiet zorgt wel voor een lippenbijtmomentje, want De Breij weet dankzij haar reis langs vluchtelingenkampen hoeveel die op zijn bordje heeft gekregen.

Maar hij heeft gelukkig wel zo’n juf. En in de VS is het nu heel verschrikkelijk, maar zo’n speech van Michelle Obama, ‘nou, daar knap je toch van op.’ Bovendien, het post truth-tijdperk is zelf de grootste leugen die er is. ‘Want er bestaat niets na de waarheid, die komt met de zeespiegel omhoog.’

Mooie uitspraak.

Als je niet van De Breij houdt is het moeilijk toch door haar gegrepen te worden. Maar haar ontwapenende zelfspot en -relativering maakten haar een sympathieke Zomergast. ‘Weinig aanleg, maar veel talent om wat mee te doen,’ kenschetste ze zichzelf, om later lacherig te vertellen hoe ze zich op haar 27e ten onrechte als vol cabaretière zag. Passend was ook het filmpje van André van Duijn die gekke bekken staat te trekken bij Loretta Schrijver thuis, en Schrijver die heel hard om zichzelf moet lachen: zij is de ware held van het fragment.

De Breij zal waarschijnlijk ook hard kunnen lachen om het mooiste shot van dit hele seizoen: de twee vrouwen bovenop die caravan, onder de grote, glitters schetende vagina van de South Park-avatar van Martha Stewart.

Meende Vrij Nederland vorige week nog dat een Zomergasten meer moet zijn dan een introductiecollege, nu plots het einde van de zomer opdoemt denken we daar anders over. Waarom niet gewoon lekker doorzakken en babbelen over leuke filmpjes, nu het nog kon. En aan het einde van het script een juf Kiet voor elk kind, een homo voor elke stugge mijnwerker, en Obama weer president. De voetjes in het water van dat prachtige decor. En allemaal een trui van een breiende hoarder.