Interview

1. Eerlijkheid gaat niet boven alles

‘De Beatrijs die als een modern orakel brieven beantwoordt en adviezen geeft, is niet wezenlijk anders dan mijn gewone zelf in het dagelijks leven. Wat niet wil zeggen dat ik nooit fouten maak, of dat ik altijd mijn oordeel klaar heb liggen. Sterker nog: ik vind dat je helemaal niet altijd de kritiek die je hebt, ook moet uiten, of altijd eerlijk moet zijn. Zeker in vriendschappen moet je elkaar helemaal niet constant de waarheid vertellen, niet ongevraagd in elk geval. Dat is helemaal niet prettig. Je hebt al vijanden om kritiek van te krijgen, waarom zou je dat in vriendschappen ook gaan doen? Ik denk dat eerlijkheid behoorlijk wordt overschat. Ik hou van duidelijkheid, maar je hoeft niet altijd alles te zeggen wat je denkt. Liever niet zelfs.’

2. Ook dit zal voorbijgaan

‘Als kind las ik de boeken van Gillian Avery, over kinderen die zich met intellectuele zaken bezighouden. Een meisje met een ellendig leven op een ellendige kostschool denkt telkens: “En ook dit zal voorbijgaan”. Dat heeft een onuitwisbare indruk gemaakt, het hielp me door moeilijke momenten heen, verstandskiezen trekken, baren. Maar later besefte ik, veel belangrijker nog, dat het ook geldt voor gelukkige tijden. Toen mijn kinderen klein waren, realiseerde ik me: let op, ook dit gaat voorbij! Het helpt me om te waarderen wat er is. Ik ben geen romanticus, in die zin dat ik niet verlang naar wat er niet is, maar juist als realist kun je heel bewust de mooie dingen beleven op het moment zelf. Geluk vind ik een beladen term. Ik associeer het met piekmomenten, en daar wil ik niet naar leven. Het hoeft niet altijd van faldera te zijn, ik neem genoegen met een minimum: een goed huwelijk, leuke kinderen, een mooi huis, een eigen inkomen. Dat is eigenlijk al heel veel.’

3. Het vinden van een goede man is belangrijker dan een carrière

‘Mijn moeder, lerares Frans, heeft mijn zussen en mij geleerd economisch onafhankelijk te zijn. Toch vind ik het voor mijn dochter belangrijker een goede man te vinden dan een carrière uit te stippelen. Wat voor werk je doet, maakt uiteindelijk niet zo heel veel uit, mits je slim bent en een opleiding hebt. Maar een goede partnerkeuze is essentieel. Niet hoeven scheiden in je leven draagt veel bij aan levensgeluk.’

4. Doe alsof, dan wordt het echt

‘Als sociaal-psycholoog ben ik meer van het gedrag bestuderen dan van het praten. Zelf ben ik vrij introvert, en ik denk dat praten lang niet alles kan oplossen. Aan gedrag heb je vaak meer dan aan mooie woorden over grote gevoelens. En als de gevoelens ontbreken, kun je altijd nog doen alsof. Dat is een heel krachtig middel: je hoeft niet alles te voelen, om het toch te kunnen doen en zijn. Je voelt je geen moeder? Doe alsof, en je bent het. Toen ik ooit chagrijnig, met liefdesverdriet, op mijn kamertje zat, werd ik door huisgenoten meegesleurd het café in. Laat ik dan maar doen alsof ik mij amuseer, dacht ik, en ja hoor: binnen een half uur was het ook echt zo. De kracht van doen alsof vind ik interessant, omdat het ook raakvlakken heeft met de etiquette. Veel draait daarin om hypocrisie, oneerlijkheid en doen alsof.’

5. Schrijf brieven

‘Ik heb niet overal antwoord op. Sommige kwesties die me worden voorgelegd, zijn zo erg, daar is geen oplossing voor. Als iemand een dierbare verliest en zich in de steek gelaten voelt door zijn vrienden, wat moet je dan zeggen? Dat niemand je met zoiets kan helpen, en dat je ze dat ook niet kwalijk kunt nemen? Wel weet ik dat toen mijn zusje overleed in mijn studententijd, ik verrast werd door een brief van iemand van wie ik het niet verwachtte. Dat was fijn. Brieven kunnen veel goed doen, als steun, als dank voor een cadeau of hulp. Iets laten horen is altijd goed. Dat is niet ouderwets, dat gaat om erkenning.’