Pas als er seks in het spel is, tonen we interesse in de verantwoordelijkheden van internetreuzen. Wrang, maar dankzij wraakporno dringt dat nu door tot het grote publiek.

Eigenlijk moeten we er een ander woord voor verzinnen. Porno, dat was juist de intentionele vermarkting van seks. In scene gezette geilheid. Terwijl: je eigen naaktfoto’s of – filmpjes op het web aantreffen, daar is weinig geils aan.

Toch noemen we het al een tijdje zo. Wraakporno: erotisch materiaal dat zonder toestemming online is verspreid. Gisteren deed een Nederlandse rechter voor het eerst uitspraak in een dergelijke zaak. Het vonnis: Facebook wordt verplicht de gegevens van de dader te verstrekken.

Het is de tweede keer in één week dat wraakporno het nieuws haalt. Vorige week kondigde Google aan in haar zoekresultaten niet meer naar het materiaal te verwijzen. Het zogenaamde ‘recht om vergeten te worden’ hebben we in Europa nu iets meer dan een jaar. Destijds waren er volop mensen die moord en brand schreeuwden. Google uiteraard voorop. Het zou censuur in de hand werken. Iets meer dan een jaar later past de zoekmachine haar resultaten nu uit eigen beweging aan. Dat is nogal wat.

En dat allemaal vanwege seksfilmpjes. Laat ik duidelijk zijn: wraakporno is walgelijk en het is heel goed dat bedrijven ertegen in actie komen. Maar dat we met z’n allen pas in actie komen als seks in het spel is, dat heeft toch ook iets opmerkelijks.

Het maakt de kwestie wraakporno een interessante. Voorvechters van een vrij en open internet kunnen nog steeds hun twijfels hebben bij de maatregelen om verspreiding tegen te gaan. De vrijheid van meningsuiting en informatie zou in gevaar komen. En waarom zou Facebook gebruikersgegevens plotseling moeten overleveren aan justitie?

We hoeven geen medelijden met ze te hebben, maar ook grote technologiebedrijven worstelen hiermee. Als was het maar uit commerciële motieven. Google zou nog steeds het liefst helemaal niks ‘censureren’. Maar de publieke druk rondom wraakporno werd kennelijk toch te groot. Met haar maatregel creëert het bedrijf nu bovendien een flinke dosis goodwill. Voor Facebook is het tegelijkertijd barslechte reclame, dat ze nu weigert de gegevens van de dader bekend te maken.

Lange tijd leken de meeste mensen zich nauwelijks te bekommeren om de verantwoordelijkheid van bedrijven als Google of Facebook. Tot de seksfilmpjes. Het is wrang voor de slachtoffers, maar met wraakporno heeft een groot publiek nu wel door dat zoekmachines geen neutrale doorgeefluiken zijn en sociale netwerken een verantwoordelijkheid hebben voor wat er zich in tijdlijnen afspeelt

Het verwijderen en aanklagen van wraakporno, maar ook van bedreigingen en beledigingen, is immers geen censuur. Juist door dit soort materiaal wordt de vrijheid van, voornamelijk vrouwelijke slachtoffers, ernstig beperkt.

Als er naakt in het spel is, beseffen we plotseling hoe kwetsbaar we eigenlijk zijn. Dat bedrijven de plicht hebben voor het verspreiden en doorgeven van onze gegevens duidelijke regels te hebben. En dat we ze daarop ook juridisch op moeten kunnen afrekenen.