Buitenland

De verkiezingsuitslag is nog niet bekend of een vreugdefeest barst los op het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo. Vuurwerk, mensen vallen elkaar huilend in de armen, literflessen bier gaan rond en er wordt gezongen en gedanst. Aan de rand van het plein schudden een paar oudere mensen meewarig het hoofd. Hebben die aanhangers dan geen enkel historisch besef? Weten ze niet wat de zojuist gekozen president Desi Bouterse op zijn geweten heeft? Nee, veel Surinaamse jongeren hebben inderdaad nauwelijks een idee. In de geschiedenisboekjes op school zijn twee bedekt geformuleerde alinea’s aan de jaren tachtig gewijd. En áls ze daar al iets van opgestoken hebben, halen ze hun schouders op. Dat geldt ook voor nogal wat oudere kiezers die deze periode wel bewust meegemaakt hebben. Bouterses betrokkenheid bij de Decembermoorden moet nog maar worden bewezen, luidt hun reactie. Die elf jaar gevangenisstraf wegens cocaïnehandel is gebaseerd op omstreden verklaringen van een kroongetuige. En die oorlog, waarin toenmalig legerleider Bouterse het opnam tegen Ronnie Brunswijk, met wie hij nu een regering vormt, is alweer zo lang geleden. Suriname heeft geen tijd om uitgebreid terug te kijken, is de teneur. De huidige situatie vraagt alle aandacht. Onderwijs, gezondheidszorg, volkshuisvesting – dáár moet het nu over gaan. En natuurlijk het grondbeleid, dat vergiftigd is door vriendjespolitiek. De huidige regering kan dan een aardig economisch rapport (met een aantrekkende economie en een stabiele Surinaamse dollar) overleggen, maar de gemiddelde Surinamer moet nog steeds zijn salaris van omgerekend hooguit 250 euro zien aan te vullen door te hosselen en geld van familie in Nederland aan te nemen. Na tien jaar ‘oude politiek’ onder president Ronald Venetiaan is het tijd voor verandering.

Die onvrede vormt een gedeeltelijke verklaring voor de verkiezingswinst van Bouterse. Het is in de eerste plaats de nederlaag van de regering-Venetiaan. Zijn Nieuw Front-partijen voerden een ronduit negatieve campagne. Tijdens massameetings werd nadrukkelijk gewezen op de gevaren van een machtsovername door Bouterse. Dan zou het land gegarandeerd in een internationaal isolement en een economische crisis terechtkomen. Bouterses Mega Combinatie stelde daar een aantrekkelijke boodschap tegenover: beter onderwijs met computers voor alle leerlingen, nieuwe ziekenhuizen in de districten en de belofte dat Surinamers eindelijk zelf zouden profiteren van opbrengsten uit goud, bauxiet, hout en olie. Hoe dat zou worden gerealiseerd bleef nog de vraag, maar het klonk goed. Bovendien deed Bouterse voortdurend een oproep aan het volk gezamenlijk het land te ontwikkelen, waarbij hij samenwerking met het Front niet uitsloot. Tijdens de campagne kreeg Bouterse onbedoeld steun van de Nederlandse media voor wie hij al jaren als een rode lap fungeert. Verslaggevers lieten zich leiden door de vraag hoe een ‘voormalig couppleger en Decembermoordenaar’ in vredesnaam een serieuze gooi naar het presidentschap kon doen. Het ging nauwelijks over de schaduwzijden van Venetiaan: zijn onverbloemde politiek van patronage en de blunders met gronduitgifte. Het campagneteam van Bouterse wist wel raad met zulke berichten, die dagelijks ook het Surinaamse publiek bereiken. De voormalige kolonisator Nederland is bevooroordeeld, heette het. Bouterse maakt er slim gebruik van door gevoelens van nationalisme aan te wakkeren. Kenmerkend was ook de reactie van demissionair minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken die vorige week stelde dat Bouterse alleen welkom is in Nederland om zijn gevangenisstraf uit te zitten. De nieuwe president reageerde nonchalant: Surinamers redden het heus wel zonder Nederland. Internationale samenwerking met landen uit de Caribische regio en Brazilië ligt bovendien veel meer voor de hand.

Bouterse wordt op 12 augustus officieel beëdigd. Zijn aanhangers weten zeker dat Suriname een periode van voorspoed tegemoet gaat, terwijl zijn tegenstanders hun hart vasthouden. Gematigder Surinamers kunnen misschien hoop putten uit de benoeming tot vicepresident van de neutrale Robert Ameerali, voorzitter van de Kamer van Koophandel en Fabrieken. Tegelijkertijd is de kans groot dat in elk geval één minister uit het vorige kabinet op zijn post blijft. Ook de nieuwe minister van Financiën Wonnie Boedhoe, directeur van de Nationale Ontwikkeling Bank, lijkt een onafhankelijke figuur. Zij kreeg veel bijval toen haar naam bekend werd. Daarom wachten de burgers, die zich vorige week niet in het feestgedruis stortten, de ontwikkelingen af. Ze hebben hier wel meer meegemaakt sinds de onafhankelijkheid.