Wordt het Yeşilgöz of Noşilgöz?

<p>De Indiase bevolking is getuige van een opmerkelijke omkering van de democratie: een regering die haar kiezers selecteert, in plaats van dat kiezers hun regering kiezen.</p>
<p>Terwijl de onvrede onder de bevolking in het hele land toeneemt, heeft de regerende Bharatiya Janata Party (BJP) van premier Narendra Modi haar greep op de macht verder verstevigd door het verkiezingsproces te manipuleren. Het resultaat herinnert ons er op schokkende wijze aan wat er kan gebeuren wanneer instellingen die juist bedoeld zijn om de democratische integriteit te beschermen, in plaats daarvan bijdragen aan haar ondermijning.</p>
<p>De middelen waarmee deze omkering tot stand kwam, waren bedrieglijk alledaags. In aanloop naar de deelstaatverkiezingen van april en mei startte de Indiase Kiescommissie – die in de praktijk door de regering wordt benoemd en al langer wordt beschuldigd van partijdigheid ten gunste van de BJP – een zogenoemde <em>special intensive revision</em> (SIR) van de kiezerslijsten. Officieel was deze operatie bedoeld om de nauwkeurigheid en integriteit van de kiesregisters te verbeteren. In de praktijk kwam zij echter neer op iets heel anders. Zoals politicoloog Gilles Verniers heeft betoogd, betekende deze maatregel ‘de grootste ontwrichting van het verkiezingsproces die India ooit heeft meegemaakt’.</p>
<p>Het actualiseren van kiesregisters is op zichzelf niet controversieel. Democratieën moeten regelmatig rekening houden met bevolkingsverplaatsingen en demografische veranderingen. Maar het huis-aan-huisverificatieproces van de SIR werd haastig en ongelijkmatig uitgevoerd, met als gevolg een ongekende zuivering van de kiezerslijsten. Eind mei waren in negen deelstaten en drie gebieden al meer dan 65 miljoen namen uit de kiesregisters geschrapt. Volgens sommige schattingen zou het uiteindelijke aantal zelfs kunnen oplopen tot meer dan 100 miljoen.</p>
<div class="info-box">
<h5>Experts over de wereldpolitiek</h5>
<p>Elke week publiceren we een opiniestuk van een expert in de wereldpolitiek. Met deze keer: Jayati Ghosh, hoogleraar Economie aan de University of Massachusetts Amherst. Daarnaast is zij lid van de Transformational Economics Commission van de Club van Rome.</p>
</div>
<h3>Vooral minderheden getroffen</h3>
<p>Tot voor kort gold dat kiezers van wie de naam eenmaal op de kiezerslijst stond, automatisch als stemgerechtigd werden beschouwd, tenzij ambtenaren op basis van wettelijk geldige gronden konden aantonen dat zij geschrapt moesten worden. Met de invoering van de SIR-procedure veranderde dat fundamenteel. Kiezers die al geregistreerd waren, moesten voortaan opnieuw bewijzen dat zij stemgerechtigd zijn door uitgebreide documentatie aan te leveren, in sommige gevallen zelfs de geboorteaktes van hun ouders.</p>
<p>De bewijslast kwam daarmee volledig bij de kiezers te liggen, ook bij mensen die bij eerdere verkiezingen al probleemloos hun stem hadden uitgebracht. Voor miljoenen armere Indiërs bleek het verzamelen van de vereiste documenten uiterst moeilijk, en vaak zelfs onmogelijk. Daardoor werd hun stemrecht in de praktijk afhankelijk van het oordeel van lokale ambtenaren.</p>
<p>Nergens waren de gevolgen duidelijker zichtbaar dan in West-Bengalen, een door de oppositie bestuurde deelstaat die de BJP al lange tijd probeert te veroveren. Daar zouden meer dan negen miljoen kiezers van de kiezerslijsten zijn geschrapt, vaak om ogenschijnlijk kleine administratieve redenen, zoals spelfouten in namen of kleine inconsistenties in de leeftijd van een ouder.</p>
<p>Opvallend is dat deze strenge normen uitsluitend in West-Bengalen lijken te zijn toegepast. De schrappingen concentreerden zich vooral in bolwerken van de oppositie en in kiesdistricten met een moslimmeerderheid. Daarnaast werden vrouwen onevenredig hard getroffen, terwijl juist zij vaker geneigd waren op de oppositie te stemmen. Hoewel ongeveer 3,4 miljoen inwoners van West-Bengalen binnen de korte toegestane termijn beroep aantekenden, werden slechts 1.607 namen opnieuw aan de kiezerslijsten toegevoegd – minder dan 0,05 procent. Bovendien waren de meeste beroepszaken nog niet afgehandeld toen de stemming al begon. Tegelijkertijd werden via een even weinig transparant proces plotseling bijna een half miljoen nieuwe kiezers aan de kiesregisters toegevoegd.</p>
<p>Ook de integriteit van het stemproces zelf is ter discussie komen te staan. Zo bracht een analyse van stemgegevens uit twee kiesdistricten aanzienlijke verschillen aan het licht tussen de officieel gerapporteerde opkomstcijfers en het aantal stemmen dat binnen de beschikbare stemtijd daadwerkelijk uitgebracht had kunnen worden.</p>
<blockquote><p>Wie van de kieslijsten is geschrapt, maakt ook geen aanspraak meer op sociale voorzieningen</p></blockquote>
<p>Het is dan ook nauwelijks verrassend dat de BJP haar allereerste overwinning in West-Bengalen behaalde en daardoor de deelstaatregering kon vormen. De zittende minister-president verloor haar eigen kiesdistrict met een marge van ongeveer vijftienduizend stemmen, een verschil dat aanzienlijk kleiner is dan het aantal van naar verluidt circa zestigduizend kiezers dat daar van de kiezerslijsten was geschrapt. Hoewel aanhangers van de BJP de uitslag vierden als een ‘electorale tsunami,’ is het goed mogelijk dat deze overwinning vooral het cumulatieve effect weerspiegelt van verschillende vormen van verkiezingsmanipulatie of -fraude.</p>
<p>De gevolgen reiken inmiddels verder dan alleen de stembus. In West-Bengalen heeft de nieuwe regering verklaard dat mensen die van de kiezerslijsten zijn geschrapt, geen aanspraak meer kunnen maken op sociale voorzieningen, waaronder voedsel- en huisvestingssteun, gezondheidszorg en directe inkomensoverdrachten. Wat begon als een procedure voor het verifiëren van kiesgerechtigdheid, wordt daarmee nu ingezet als instrument om te bepalen wie toegang heeft tot essentiële publieke diensten.</p>
<p>Het Hooggerechtshof van India heeft nagelaten deze misstanden effectief aan banden te leggen. Sterker nog, een van de rechters suggereerde zelfs dat uitgesloten kiezers bij de volgende verkiezingen hun stem alsnog zouden kunnen uitbrengen. Het Hof heeft geen ingrijpende stappen gezet in zaken waarin de overwinningsmarges van de BJP aanzienlijk kleiner waren dan het aantal kiezers dat van de kiezerslijsten was geschrapt. Evenmin heeft het ingegrepen in situaties waarin uitsluiting van de kiesregisters werd gebruikt om mensen de toegang tot fundamentele rechten en basisvoorzieningen te ontzeggen.</p>
<h3>Maatschappelijke onvrede</h3>
<p>Ondertussen richt de regering van Modi haar aandacht op het hertekenen van de grenzen van kiesdistricten, een stap die haar electorale dominantie verder zou kunnen versterken. Zoals de Franse politicoloog Gilles Verniers heeft opgemerkt, schuilt het gevaar niet alleen in de mogelijkheid dat verkiezingen gemanipuleerd worden, maar vooral in het feit dat de regels van het verkiezingsproces eenzijdig worden vastgesteld door precies die actoren die daar politiek voordeel van hebben. Wanneer dat gebeurt, zo waarschuwt hij, houden verkiezingen op het mechanisme te zijn waarmee politieke macht wordt betwist. In plaats daarvan worden zij juist een instrument om de bestaande machtsverhoudingen te bestendigen en te verankeren.</p>
<p>Ondanks de ogenschijnlijke electorale populariteit van de BJP nemen de tekenen van maatschappelijke onvrede toe. Arbeiders in industriële centra hebben geprotesteerd tegen de stagnerende lonen, terwijl boeren massaal de straat op zijn gegaan vanwege de stijgende prijzen van diesel en kunstmest. Eerder deze maand vonden bovendien in New Delhi en diverse andere steden grootschalige studentendemonstraties plaats. De demonstranten eisten het aftreden van minister van Onderwijs Dharmendra Pradhan, na een reeks schandalen rond de National Testing Agency, de instantie die toezicht houdt op toelatingsexamens voor universiteiten.</p>
<blockquote><p>De ervaringen van India zouden voor andere democratieën als waarschuwing moeten dienen</p></blockquote>
<p>Sommige van deze protesten zijn georganiseerd door de Cockroach Janta Party, een jongerenbeweging die begon als een online grap nadat opperrechter Surya Kant werkloze jongeren had omschreven als ‘kakkerlakken’ en ‘parasieten’. De beweging omschrijft haar missie als het oprichten van een politieke partij voor een generatie die is opgegroeid met grote beloften, een generatie die overgekwalificeerd is, gefrustreerd, verontwaardigd over alles wat misgaat en financieel vastloopt.</p>
<p>De beweging heeft inmiddels meer volgers op de social media dan alle grote politieke partijen van India samen. Maar als deze groeiende onvrede moet uitmonden in daadwerkelijke politieke verandering, zal eerst een einde moeten komen aan de aanhoudende verkiezingsfraude.</p>
<p>De ervaringen van India zouden voor andere democratieën als waarschuwing moeten dienen. In de Verenigde Staten hebben president Trump en zijn bondgenoten de federale overheid inmiddels al opgeroepen om de kiesregisters van afzonderlijke staten te herzien. Terwijl aspirant-autocraten wereldwijd deze ontwikkelingen nauwlettend volgen, kan India uitgroeien tot een blauwdruk voor autoritaire machtsconsolidatie – of, als burgers erin slagen weerstand te bieden, tot een krachtige waarschuwing voor iedereen die de veerkracht van democratisch verzet onderschat.</p>
<div class="info-box">
<p>Dit verhaal verscheen eerder in het Engels bij Project Syndicate. Vertaling: Menno Grootveld.</p>
</div>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>


Het verval van de Indiase democratie is een waarschuwing voor de wereld