Wat verhalen over het Oude Hollywood ons vertellen over het heden.

De journaliste en filmhistoricus Karina Longworth doet zeer breed maar diepgravend onderzoek naar de geschiedenis van Hollywood, en vertelt over haar opmerkelijkste vondsten in de podcast You Must Remember This. Voor de reeks Dead Blondes, een serie binnen de serie, spoorde ze de levens van elf actrices na, die zowel blond haar als een voortijdige dood gemeen hebben.

De verhalen zijn bijna zonder uitzondering even tragisch als fascinerend. Het lichaam van de eerste actrice, Peg Entwhistle, wordt in 1932 als een levenloos hoopje aangetroffen onder de grote witte letters van Hollywood – ze was een dag eerder van de H afgesprongen. Thelma Todd valt met haar wang tegen het stuur in slaap in een auto met draaiende motor en sterft aan een koolstofmonoxidevergiftiging. Barbara Payton brengt haar laatste dagen door als drankzuchtige prostituee, Veronica Lake eindigt als serveerster die zich langzaam de dood in drinkt, Marylin Monroe en Carole Landis overlijden aan een overdosis pillen, Jayne Mansfield komt om in een gruwelijk auto-ongeluk.

De serie loopt in chronologische volgorde, en de verhalen worden er niet minder droevig op. De laatste actrice in de reeks, Dorothy Stratten, wordt op 20-jarige leeftijd doodgeschoten door haar jaloerse en doorgesnoven echtgenoot Peter Snider. Hij verkracht haar dode lichaam en pleegt daarna zelfmoord. Als de politie haar lijk vindt, vol krioelende mieren, zien ze dat het topje van haar vinger mist: waarschijnlijk deed ze een wanhopige poging om haar gezicht te beschermen toen Snider de loop van zijn geweer op haar richtte.

De serie kwam ongeveer een half jaar geleden uit, maar het is interessant om er nu – post-Harvey Weinstein – nog eens naar te luisteren. De Dead Blondes-verhalen schetsen een beeld van Hollywood als een industrie waarin vrouwelijke seksualiteit slechts bestaat om uitgebuit te worden. Vaak spelen de actrices in hun werkzame levens een rol van seksistische fantasie: ongenaakbare seksobjecten die even mooi en vrolijk als bovenmenselijk zijn. Ze krijgen hun felbegeerde studiocontract niet in de laatste plaats om hun gezicht en lichaam, en raken daarmee hun zeggenschap over zichzelf kwijt. Een slecht uitgevallen knipbeurt, een zwangerschap of gewoon het verstrijken van de tijd betekent maar al te vaak het eind van hun carrière.

Een slecht uitgevallen knipbeurt, een zwangerschap of gewoon het verstrijken van de tijd betekent maar al te vaak het eind van hun carrière.

Om een aantrekkelijke actrice tot sekssymbool te bombarderen, werden er vaak opzettelijk roddelverhalen over affaires met mede-acteurs en filmbonzen de wereld in geholpen, ook als ze ondertussen keurig getrouwd waren. De casting couch (de praktijk waarbij actrices en acteurs hun carrière vooruit helpen door met de juiste personen seks te hebben) was aan de ene kant een dagelijkse realiteit, aan de andere kant een misogyne fabel om het succes van knappe actrices door te prikken. De vrouwen hebben hun rijkdom te danken aan hun rechte neus en pronte borsten, maar ze lijken verplicht te moeten lijden aan hun eigen sex appeal. ‘She was too beautiful for her own good; boys just couldn’t keep their hands of her’, zegt de moeder van Veronica Lake in een biografie over haar dochter.

Volgens Karina Longworth zijn we gefascineerd door hoogblonde filmsterren, omdat hun blonde haar een soort eeuwige jeugd suggereert. Het zijn bovendien nog steeds deze jong overleden, hoogblonde halfgodinnen die in hoge mate ons beeld van perfecte vrouwelijkheid bepalen – met name Marilyn Monroe blijft een hardnekkig zinnenbeeld van passieve seksualiteit. Het is alsof we stilzwijgend geaccepteerd hebben dat sexy vrouwen altijd een beetje ongelukkig zijn, gemaakt om te verleiden, niet om te genieten van seks die ze onverbiddelijk over zichzelf afroepen.

Nu lijkt Hollywood leeg te lopen, alsof er een gaatje is geprikt in de ballon gevuld met seksueel machtsmisbruik, met Kevin Spacey en Louis C.K. als de meest recente (maar vermoedelijk niet de laatste) bekende namen die van jarenlang wangedrag worden beschuldigd. Dat het probleem zich niet tot Hollywood beperkt is de afgelopen maand meer dan duidelijk geworden: machtsmisbruik komt overal voor, van de Britse politiek tot het leger, Nederlandse castingbureaus, mediabedrijven en de kunstwereld.

Maar het als je naar elf levensverhalen van dode blonde actrices luistert, lijkt het buitengewoon passend dat het in Hollywood begon.