<div class="lead">Eindelijk kreeg ons pensioenstelsel aandacht op tv. Maar wat een deceptie is Zwarte Zwanen: volgens Kees Kraaijeveld verdienen de kijkers van Omroep Max beter.</div>
Pensioen is een groot goed. Het Nederlandse pensioenstelsel is hard aan verbouwing toe; pensioen verdient daarom meer aandacht. Ik was dan ook blij toen vorig jaar de ervaren journalist Cees Grimbergen namens Omroep Max het Nederlandse pensioenstelsel bij de kladden ging pakken. Eindelijk kreeg ons pensioenstelsel aandacht op tv.
Maar inhoudelijk was Zwarte Zwanen een deceptie. Grimbergen stelt kritische vragen, maar helaas blijkt hij niet echt geïnteresseerd in de antwoorden. Hij benadert alles met de vooringenomen verontwaardiging van ‘het deugt niet’. Schaamteloos smeert hij misstanden uit over de hele pensioensector en schetst zo een eenzijdig beeld van een ‘instabiele wereld vol perverse prikkels, zonder morele begrenzing’, een wereld van ‘misleiding, belangenverstrengeling en fraude’. Zo stelt hij dat de pensioenpremies van ‘de gewone arbeider’ opgaan aan beleggingskosten, hoge inkomens en bonussen van de pensioenindustrie. Maar hij vertelt niet dat de pensioenfondsen, dankzij hun beleggingen, juist een veelvoud van de ingelegde premies kunnen uitkeren aan pensioen.
Grimbergen offert waarheid en redelijkheid op voor het populistisch sentiment. Want als het enig mogelijke antwoord op vragen over het pensioenstelsel luidt, dat er een ‘wereldwijd list en bedrog-spel’ gaande is, dan ben je niet bezig met kritische journalistiek of met waarheidsvinding, maar met een lastercampagne.
Ik besloot in VN geen aandacht te besteden aan Zwarte Zwanen. Zonde van de ruimte. Maar nu is Cees Grimbergen terug, met nóg twee uitzendingen. En hoewel ik weet dat intussen welwillende pensioendeskundigen hebben geprobeerd hem de nuances uit te leggen, blijft Grimbergen campagne voeren. En dat moet afgelopen zijn. Waarom? Omdat Grimbergen schade doet.
Schade aan het reeds tanende vertrouwen van Nederlandse burgers in de instituties. Alles is in Zwarte Zwanen bij voorbaat verdacht. Als pensioenfondsen een gedragscode opstellen, is dat voor de bühne. Als ze ‘beheerst beloningsbeleid’ afkondigen, is dat een farce. Zelfs duurzaam beleggen is niet pluis.
Schade aan de begrijpelijkheid van het pensioenstelsel. Grimbergen maakt er inhoudelijk een potje van. Als fondsen geld besteden aan zakenbankiers is het niet oké, omdat het rendement op de miljarden van de gewone man daardoor zou dalen. Maar als fondsen om verlies van die miljarden te voorkomen hun renterisico afdekken, deugt dat niet omdat anderen daar de dupe van zijn. En als fondsen hun rendement optimaliseren, spreekt Grimbergen snel van ‘controversiële beleggingstechnieken’. Dat is geen informatieve journalistiek, dat is verwarring zaaien en wantrouwen voeden.
Schade aan de mensen die Grimbergen opvoert. ‘Belangenverstrengeling’ was het onderwerp van de uitzending van afgelopen week. Concrete misstanden weet Grimbergen niet aan het licht te brengen. Dus maakt hij mannen als Emile Soetendal, Jean Frijns, Casper van Ewijk en Roderick Munsters verdacht, alleen vanwege hun netwerk en hun kennis. ‘Expertise heet dat,’ schampert Grimbergen, om vervolgens zonder verdere onderbouwing te concluderen: ‘Echte belangenverstrengeling is er op veel plekken.’
Schade, tenslotte, aan de journalistiek. Dit mag de publieke omroep toch niet laten gebeuren? De kijkers van Omroep Max verdienen toch beter? Over het pensioenstelsel zijn nu vele, belangrijke journalistieke verhalen te vertellen. Denk aan het nieuwe pensioenstelsel en het afschaffen van de doorsneesystematiek. Daarover zijn ook genoeg kritische vragen te stellen. Als journalist heb je dan wel de plicht nieuwsgierig te zijn naar het antwoord. Het is onze taak niet lastercampagnes te voeren en verwarring te zaaien, maar om de waarheid te achterhalen en deze helder over het voetlicht te brengen.
<a href="https://www.vn.nl/zwarte-zwanen-de-reacties/" target="_blank">Een reactie van Omroep Max en naschrift van Kees Kraaijeveld. </a>

Kees Kraaijeveld

Hoe Omroep Max een lastercampagne voert tegen het pensioenstelsel

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips