Nee, zorgverzekeraars zijn niet geldbelust

Lieve lezers, wees gewaarschuwd. Het jachtseizoen is geopend. Nu de nachten weer langer worden, komen de zorgverzekeraars uit hun glanzende torens. Met peperdure, uit de collectieve kas bekostigde, reclamecampagnes proberen ze u en mij te verleiden. Kom bij ons! We geven u een lagere premie! Voorrang bij een operatie! Wij nemen wél de telefoon op! Leugens natuurlijk. U kent die jaarlijkse campagnes inmiddels net zo goed als de zorgverzekeraars zelf.

Geldbelust en onbetrouwbaar zijn ze. Ze verleiden u met een lage premie en verhogen tegelijkertijd het eigen risico. Niet alleen u en mij, ook onze dokters, fysiotherapeuten en ziekenhuizen draaien ze een poot uit en vermorzelen ze in hun bureaucratische machinerie. Miljarden euro’s potten ze op. Winst maken, grabbelen en graaien, dat is waar het de zorgverzekeraars om gaat.

Elk jaar klinkt deze klaagzang luider. Modieus is het. Passend bij de zelfingenomenheid waarmee iedere kritische burger nu afstand neemt van rendementsdenken en economisme. Als u deugt, dan vindt u dat zorgverzekeraars niet deugen.

Lynchdenken is het. Enkele observaties generaliseren we tot een vernietigend eindoordeel. Ophef over de salarissen in de top van Achmea maakt al die duizenden zorgverzekeraarmedewerkers tot ‘graaiers’. En als de zorgverzekeraars botsen met de huisartsen, dan moet de hele sector worden weggenationaliseerd.

Zelfvervullend is het. Want nu zorgverzekeraars in de verdomhoek zitten, gaat al het negatieve nieuws over zorgverzekeraars erin als koek. ‘Confirmation bias’, noemen psychologen deze neiging. Groepsdenken is het. Heeft het beeld van paria, oplichter, of maffiabaas eenmaal wortel geschoten, dan durft geen mens het meer op te nemen voor de gebeten hond. Feiten spelen geen rol meer. Dat is erg. Want we kunnen ook een ander, waarachtiger, verhaal vertellen over de zorgverzekeraars.

Machtsmisbruik? Het is juist de bedoeling dat zorgverzekeraars hun macht gebruiken. Winstbejag? Nee hoor, vrijwel alle zorgverzekeraars zijn coöperaties die niet gericht zijn op winst en geen winst uitkeren. Miljarden oppotten? Niet zonder goede reden. ‘Solvabiliteit’ is hier de term. Solvabiliteit is de verhouding tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen (schulden en verplichtingen) van een organisatie. Bij verzekeraars is dat ingewikkelder, omdat zij rekening moeten houden met zaken als het risicoprofiel van hun verzekerden of veranderingen in de sterk gereguleerde zorgmarkt.

Hoe dan ook worden volgend jaar nieuwe Europese regels van kracht die eisen stellen aan de reserves van verzekeraars. Volgens deze afspraken, Solvabiliteit II geheten, moeten zorgverzekeraars grote reserves opbouwen. Vandaar die miljarden. Verder gebruiken verzekeraars overtollige reserves zodra het kan voor premieverlagingen. Komend jaar zullen ze ons naar verwachting een miljard euro teruggeven.

Machtsmisbruik? Het is juist de bedoeling dat zorgverzekeraars hun macht gebruiken. In het stelsel van gereguleerde marktwerking, waartoe we in Nederland op democratische wijze hebben besloten, zijn het de zorgverzekeraars die de – ondankbare – taak hebben om voor zo min mogelijk geld de best mogelijke zorg in te kopen. Dat ze dit nu met vallen en opstaan proberen, mogen we ze niet verwijten, lijkt me.

En dat steeds maar verhogen van het eigen risico? Een pijnlijk misverstand: daar gaan de verzekeraars niet eens over. De hoogte van het eigen risico bepaalt minister Schippers, uitsluitend met instemming van onze volksvertegenwoordiging.

We hebben in Nederland een zorgsector om trots op te zijn. De organisatie ervan, waarin zorgverzekeraars een belangrijke rol spelen, is ingewikkeld en kan beter, eenvoudiger en goedkoper. Hoe? Dat is de grote vraag. Die beantwoorden vergt denkwerk op basis van feiten. Met lynchdenken helpen we de zorg niet.