Bladwijzers / De beste online bronnen bij het nieuws

Vrij Nederland; Staatsgreep

‘Amsterdam wacht op Beatrix’, kopte Vrij Nederland op 26 april 1980. Drie pagina’s van dit weekblad (toen nog in de vorm van een krant met kleurenbijlage) werden besteed aan de kroning. De voorbereiding van de inhuldigingsdag had iets weg van de planning van een staatsgreep: scherpschutters werden op daken geplaatst en iedereen die in de binnenstad woonde, werd ondervraagd. Het rommelde in Amster­dam. Na de krakersrellen in de Vondelstraat heerste er een gespannen sfeer. Scholen die werden uitgenodigd om te zwaaien naar de koningin weigerden. Vijf verslaggevers van VN legden de aanloop naar 30 april vast. Het artikel van 1980 is in zijn geheel terug te lezen op onze website.

Andere Tijden; Razernij

Hoe hard het er op 30 april 1980 aan toe ging, is te zien in een aflevering van Andere Tijden. Vanuit het gezichtspunt van de mobiele eenheid van de politie zijn oorspronkelijke beelden van de rellen in Amsterdam in chronologische volgorde gezet, zodat je als kijker een goed overzicht krijgt hoe het die ene dag in april steeds verder uit de hand liep. In beeld komen pantserwagens die inreden op mensenmassa’s en politiemensen die gewond raakten. Het tekent een sfeer van algehele razernij die Nederland nooit had gekend en sindsdien ook niet meer heeft gekend.

VARA; Een koninkrijk voor een huis

In 1980 besloot de VARA een documentaire, samengesteld uit beelden van vijf verslaggevers die zich op en rond 30 april 1980 in Amsterdam begaven, niet uit te zenden. Dit vanwege de kritiek die de omroep had gekregen op de radio-uitzending van 30 april waarin de VARA samen met verslaggevers van de lokale zender Radio Stad een ‘alternatief’ verslag verzorgde. In korrelige, ouderwetse beelden en met Engelse ondertiteling zien we in Een koninkrijk voor een huis krakers en journalisten in de aanloop naar de inhuldiging. ‘Geen woning, geen kroning’ is de leus van de verbitterde krakersjeugd. En dan barsten de rellen los: het algemene ongenoegen mondt uit in blinde woede en neemt bezit van de stad, terwijl op de Dam de koningin wordt beëdigd.

Vrij Nederland; Machtige vorstin

Hoe anders is de positie van Beatrix nu, schreef Simon Kuper onlangs vlak voor de aankondiging van de abdicatie in Vrij Nederland. 33 jaar na dato is de machtspositie van de koningin sterker dan ooit. Een republikeinse beweging is er nauwelijks in Nederland, en uit onderzoek bleek vorig jaar dat 81 procent van de Nederlanders tevreden tot zeer tevreden is met Beatrix als vorstin. Vooral sinds de opkomst van Fortuyn was Nederland weer op zoek naar een gedeeld natiebesef, betoogt Kuper; iets waar de Oranjemythe nog altijd goed in kan voorzien.

IISC; Waarom kraken?

De grimmige sfeer die eind jaren zeventig en begin jaren tachtig in Nederland heerste, wordt weergegeven in het boek Een voet tussen de deur. Geschiedenis van de kraakbeweging 1964-1999 van Eric Duivenvoorden. Hadden de protesten op 30 april uiteindelijk echt zoveel met de koningin te maken? Behalve de onvrede met de woningnood, die de aanleiding vormde voor de grote protesten op Koninginnedag, heerste er ook een veel dieper gevoel van ontevredenheid met de wereld. ‘No future!’ was een van de leuzen van de jeugd, die in een maatschappij die verzwakt was door een zware economische crisis geen toekomst voor zichzelf zag.

Nieuwsuur; Vertrouwen

Op 31 januari 1980, de dag waarop Beatrix 42 jaar werd, kondigde haar moeder koningin Juliana haar aftreden aan. Drieëndertig jaar later, drie dagen voordat ze 75 werd, kondigde Beatrix haar eigen aftreden aan. Waar Juliana de nadruk legt op het feit dat de tijd voor haar dochter gekomen is, benadrukt Beatrix vooral dat het voor haarzelf nu echt tijd is om af te treden. In een interview met Nieuwsuur zien we een zelfgenoegzame Ruud Lubbers, die over zijn band met de koningin vertelt. Vlak voor het aftreden van Juliana zou Lubbers naar Soestdijk zijn gekomen, waar zowel Juliana als Beatrix hun zorgen zouden hebben geuit over ‘de beschikking over de juiste antenne’ bij Willem-Alexander. Tussen de toespraken van Beatrix en Juliana zitten veel verschillen, maar het grootste is misschien wel het verschil in vertrouwen dat zij hebben in hun opvolger.

RTL Nieuws; Geen rellen verwacht

Weinig media besteden aandacht aan de manier waarop de inhuldiging van Willem-Alexander zal verschillen van die van Beatrix. Misschien omdat het voor de meeste mensen duidelijk is, zoals een van de demonstranten uit 1980 vertelt aan RTL Nieuws, dat de jeugd nu geen grote idealen meer heeft: ‘Ze hebben niet het gevoel dat er iets van ze wordt afgepakt.’ Ondanks dat het nu ook crisis is, lopen de maatschappelijke spanningen minder hoog op. In de satirische NRC-strip ‘Fokke & Sukke’ wordt de parallel tussen de jaren ‘80 en nu nog wel getrokken: ‘Geen koper voor mijn woning, geen kroning’.

Ga voor deze bronnen naar vn.nl/kroning