<div class="lead">
<p>In het AD zet Mark Rutte vandaag zijn &#8216;plan&#8217; voor Nederland uiteen. Maar na een close-reading door Aafke Romeijn blijft er weinig van over, behalve wat stoere woorden.</p>
</div>
<p>Mark Rutte koos er vandaag voor om zijn verkiezingsbeloftes, zijn &#8216;plan&#8217; uiteen te zetten in het <em>AD</em>. Een kort, maar krachtig statement in Jip-en-Janneke-taal, dat zal wel aanslaan bij het grote publiek, zo moet hij gedacht hebben. Wat mij vooral opviel is dat er van beloftes geen sprake is. Als je goed leest, zie je dat Rutte precies niks belooft.</p>
<h5>Onterechte zorgen</h5>
<p>We beginnen met de pensioenen. &#8216;Op dit moment maken mensen zich te veel zorgen over hun pensioen,&#8217; schrijft Rutte. Lees goed: &#8216;Te veel zorgen&#8217;: mensen zouden zich volgens Mark dus minder zorgen moeten maken. Of die zorgen terecht zijn, doet niet terzake: mensen moeten gewoon eens ophouden met piekeren. Ruttes oplossing? &#8216;Ik vind dat we zoveel mogelijk duidelijkheid moeten geven.&#8217; Aha. Het maakt Mark dus niet zoveel uit of je straks een pensioen hebt of niet, zolang je je er maar bewust van bent dat je na je 67e nauwelijks geld overhoudt, dan heeft hij zijn werk gedaan.</p>
<p>Dan de zorg. &#8216;Blijven we de allerbeste zorg krijgen in de toekomst?&#8217; Ik zou me eerst druk maken over de vraag of iedereen nú de beste zorg krijgt. Volgens mij is dat niet zo, maar ik kan me vergissen. &#8216;Iedereen heeft recht op de beste zorg. Ik wil dat dat zo blijft.&#8217; Mooi, dat iedereen in theorie recht heeft op goede zorg, en dat dat zo blijft. Die belofte is niet zo moeilijk waar te maken.<br />
&#8211; &#8216;Rutte, wij krijgen maar één keer per week te eten in het ziekenhuis!&#8217;<br />
&#8211; &#8216;Ja, maar je hebt wel récht op de beste zorg.&#8217;<br />
&#8211; &#8216;Maar die krijg ik niet!&#8217;<br />
&#8211; &#8216;Ik vind dat je er tóch recht op hebt.&#8217;<br />
Voilà: belofte ingelost.</p>
<p>Vervolgens de vluchtelingen. &#8216;Hoe zorg je ervoor dat ze weer weggaan als het thuis weer veilig is?&#8217; Let wel: Rutte geeft geen antwoord op zijn eigen vraag. Veiligheid? &#8216;Er wordt minder ingebroken en er is minder geweld op straat (…) maar dat wil niet zeggen dat we dat ook zo voelen. Daar moeten we dus aan blijven werken.&#8217; Rutte zegt niet dat hij wil blijven werken aan veiligheid op straat, maar vooral aan het gevoel dat &#8216;de mensen&#8217; hebben. Want, zo stelde hij eerder ook al, &#8216;de mensen&#8217; maken zich veel te veel zorgen.</p>
<p>Vervolgens zoomt Rutte in op twee punten die hij blijkbaar erg belangrijk vindt. Over innovatie zegt hij: &#8216;Innovatie moet uit bedrijven komen. De overheid kan dat niet doen. Ik blijf er daarom voor zorgen dat de overheid niet in de weg staat met regels.&#8217; Rutte belooft dus niet om méér te gaan doen om innovatie mogelijk te maken, hij belooft om minder te gaan doen &#8211; en gaat er gemakshalve vanuit dat innovatie dan vanzelf wel komt. Het is natuurlijk klassiek liberaal gedachtegoed, maar ook hier maakt Rutte het zichzelf wel heel makkelijk.</p>
<h5>Koppige optimisten</h5>
<p>De premier eindigt zijn pamflet met een relaas over &#8216;de sociale spanningen in Nederland&#8217;, over &#8216;koppige optimisten&#8217; die &#8216;niet schreeuwen vanaf de zijlijn&#8217; maar &#8216;elke dag aan de slag gaan om er iets moois van te maken&#8217;. Hij wil zich inzetten voor deze Nederlanders. &#8216;Met onze waarden en vrijheden is het alles of niets. Het is geen cafetaria-model.&#8217; Het eerste dat opvalt: Rutte heeft het Balkenendiaanse &#8216;normen en waarden&#8217; omgetoverd tot &#8216;vrijheden en waarden&#8217;. Toeval? Nee. &#8216;Normen&#8217; impliceert door regels afgedwongen gedrag, &#8216;vrijheden&#8217; impliceert iets positiefs. Dat ze uiteindelijk op hetzelfde neerkomen, dat zal de spindoctors een worst wezen.</p>
<p>Vrijheden en waarden zijn &#8216;heilig&#8217;, volgens Rutte. &#8216;Wil je niet meedoen? Dan is het tijd om ergens anders een plekje te zoeken.&#8217; Kort maar simpel: er zijn onnoemelijk veel vrijheden in dit land, behalve de vrijheid om het niet eens te zijn met door Rutte gedefinieerde en goedgekeurde vrijheden. De oplossing: emigreren. Het gaat al lang niet meer over autochtonen en allochtonen: van Rutte mag iedereen die iets op zijn normen en waarden heeft aan te merken oprotten. Niet naar zijn of haar &#8216;eigen land&#8217;, want hij weet ook wel dat dat eigen land in de meeste gevallen gewoon Nederland is. Rutte klinkt hier als mijn ex, die wanneer ik hem vroeg of hij misschien de melk terug in de koelkast wilde zetten, steevast reageerde met: ‘Als mijn gedrag je niet bevalt, dan ga je maar weg!’ Aldus geschiedde.</p>
<p>Let ook op het bewust gebruikte woord &#8216;meedoen&#8217;. Het impliceert dat de enige waardevolle Nederlanders die koppige optimisten zijn die niet vanaf de zijlijn schreeuwen, maar gewoon zwijgend hun werk doen. &#8216;Meedoen&#8217; roept een beeld op van een maatschappij in de vorm van een draaiend springtouw, waar je geconcentreerd onder kunt springen, óf waar je van een afstandje naar kunt kijken. Zo werkt het niet. Er zijn talloze manieren om te functioneren binnen een maatschappij. En zelfs mensen waarvan Rutte vindt dat ze &#8216;buiten de maatschappij&#8217; staan, wonen gewoon in Nederland en draaien hier mee. Bovendien is het prima mogelijk om heel hard kritiek te uiten terwíjl je &#8216;meedoet&#8217;. Door de bevolking onder te verdelen in &#8216;koppige optimisten&#8217; en &#8216;schreeuwers vanaf de zijlijn&#8217; draag je zelf bij aan de sociale spanningen waar je niks mee zegt te hebben.</p>
<h5>Wetten</h5>
<p>Hoe wil Rutte de sociale spanningen aanpakken? Daar heeft hij heel lang over nagedacht, zo blijkt. &#8216;Wetten die we hebben, zullen we inzetten. Als er nieuwe wetten nodig zijn, dan maken we ze. En als we wetten af moeten schaffen, dan doen we dat ook.&#8217; Wat een revolutionaire aanpak! Wetten! Je zou willen dat hij hier eerder aan gedacht had.</p>
<p>Als je de plannen van Rutte zo zorgvuldig leest, kom je tot de conclusie dat Rutte het land verder wil helpen door de bevolking te vertellen dat ze zich minder zorgen moeten maken, en mensen die het niet met hem eens zijn te adviseren om dan maar het land te verlaten. En: hij gaat wetten maken, veranderen en afschaffen. Iets wat politici doen sinds er politici bestaan. Rutte is een aspirant-boswachter die tijdens zijn sollicitatiegesprek vertelt dat hij absoluut de geschiktste kandidaat is, omdat hij zogenaamde &#8216;benen&#8217; heeft, waarmee hij sneller door het bos kan bewegen dan de rest.</p>
