Laat de oorlog tegen Kerstmis maar woeden. Zihni Özdil juicht het toe: ‘Keihard, in alle openheid’

De oorlog tegen kerst is in de Verenigde Staten weer begonnen. Aan het begin van dit millennium waren het conservatieve tv-pundits als Bill O’Reilly die verkondigden dat er een linkse, democratische, politiek correcte samenzwering zou zijn om het kerstfeest kapot te maken. Totdat hij in 2017 vertrok bij Fox News maakte O’Reilly er een traditie van om elk jaar rond Kerstmis dagelijks tekeer te gaan tegen deze War on Christmas. Inmiddels heeft O’Reilly vele opvolgers en vindt deze boodschap elk jaar gretig aftrek onder het Amerikaanse publiek.

De argumenten zijn elk jaar hetzelfde: er zou bijvoorbeeld een campagne zijn om het christelijke ‘merry christmas’ te laten vervangen door de seculiere groet ‘happy holidays’. Ook al is ‘happy holidays’ al sinds mensenheugenis een manier om elkaar geluk te wensen in de decembermaanden. Een ander argument is dat winkelcentra en scholen de kerstboom zouden weghalen vanwege druk door politiek correcte linkse actiegroepen. En zo gaat het maar door.

Zo presteerden Amerikaanse evangelische christenen het in november 2015 om ophef te maken over het feit dat de koffiecups van Starbucks dat jaar alleen maar rood waren. Terwijl het jaar ervoor de cups rood met een versiering waren: alweer bewijs voor de War on Christmas.

Prettige feestdagen

De afgelopen jaren lijkt ook Nederland eraan te geloven. Vooral in rechtse kringen gelooft men dat er een oorlog tegen het christelijke kerstfeest gaande is. Zo kopieerde Mark Rutte in december 2016 de retoriek van Bill O’Reilly toen NOS-journalist Pim van Galen hem prettige feestdagen wenste. Rutte antwoordde dat we ‘een krankzinnig land aan het worden zijn’. ‘In Nederland vieren we kerst. Mensen worden geïrriteerd als de publieke omroep of wie dan ook het om politiek correcte redenen niet meer over kerstdagen maar over feestdagen heeft.’

Zien we de bizarre samenzweringstheorie van een War on Christmas verspreid worden onder de bevolking?

Een kniesoor die erop wijst dat ook in Nederland ‘prettige feestdagen’ al sinds mensenheugenis een gangbare uitdrukking is, ook op de kerstkaarten van Rutte’s VVD zelf. Moeten we ons zorgen maken? Zijn de (sociale) media gevaarlijk bezig? Zien we eerst in Amerika en nu ook in Nederland de bizarre samenzweringstheorie van een War on Christmas verspreid worden onder de bevolking?

Links gedram

Dit jaar werd het Nederlandse startschot gegeven door ophef over de folder van supermarktketen Lidl. ‘Lidl onder vuur vanwege “bannen Kerst” in nieuwe folder’, kopte het Algemeen Dagblad op 4 november. ‘Het woord kerst komt in de nieuwe feestdagenfolder alleen maar mondjesmaat voor en dan nog alleen in een piepklein lettertype.’

Ook al legde Lidl uit dat deze folder tot 8 december in de schappen ligt en dat er daarna een aparte kerstfolder komt, de oorlogstrom had geroffeld. Op sociale media was het verhaal al wijdverspreid dat Lidl was gezwicht voor ‘islamisering’, ‘links gedram’ enzovoorts.

Kunnen in weerwil van de feiten hele volksstammen opgehitst worden door sociale media? Zou het mij ook lukken?

Ik vroeg me af hoe dat werkt. Kunnen in weerwil van de feiten hele volksstammen opgehitst worden door sociale media? Zou het mij ook lukken? Ik nam de proef op de som: op Twitter plaatste ik een foto van de gewraakte Lidl-folder. Als commentaar gaf ik erbij: ‘Lidl is de aller- allerbeste supermarkt van Nederland. Het zou goed zijn als de Lidl op de lijst van ons Nationaal Erfgoed komt. De overheid moet alle andere supermarkten afschaffen en vervangen door Lidls. Zeiken op Lidl moet strafbaar worden.’

https://twitter.com/ZihniOzdil/status/1191363285427335169

Snel reageerden honderden boze, rechtse mensen als door een wesp gestoken op deze tweet. ‘Klootzakken integreren nooit!’ riep een meneer. Ik besloot iets op te schalen door daarop te reageren, vrij naar ‘de multo-radiale samenleving’ van de Tegenpartij van Koot & Bie: ‘Het woord “kerst” past gewoon niet meer in onze multi-relationele samenleving. Als we “kerst” vervangen door “feest” dan kan iedereen ervan genieten.’

Dat veroorzaakte heel snel een volgende storm aan woedende reacties. Ik zette vervolgens mijn laatste troef in. ‘Daarom is het belangrijk dat raciofobische woorden zoals “Kerst” en “Pasen” hervormd worden naar meer inclusieve woorden, zoals “feest”.’

Dat opende de weg naar letterlijk duizenden reacties op al mijn social media-kanalen. Het ging dagen achter elkaar onophoudelijk door. De inhoud van die reacties was vrijwel zonder uitzondering racistisch of gewelddadig en vol moslimhaat.

Ironische tweet

Toen ik vervolgens reconstrueerde hoe een enkele tweet tot zoiets kan leiden, ontdekte ik een heel interessant patroon.

Het is belangrijk om daarbij in het achterhoofd te houden dat Nederland een van de beste internet-infrastructuren in de wereld heeft. Bijna iedereen, door alle klassen en leeftijden heen, zit op sociale media. Terwijl millennials vooral op Instagram zitten, is Facebook het meest populaire medium voor de doorsnee-Nederlander. Op Facebook zijn heel populaire rechtse pagina’s die geliket worden door tienduizenden, soms honderdduizenden mensen.

Door de technische werking van sociale media ontstond een sneeuwbaleffect van haat tegen mij als ‘linkse Turkse nep-Nederlander die onze tradities wil kapotmaken voor de islam.’

Wat gebeurde er met mijn ironische tweet? Iemand op Twitter maakte er een screenshot van en stuurde het naar die rechtse Facebookpagina’s. Zoals de pagina ‘Een vuist tegen ons kabinet’. Die plaatste het screenshot van mijn tweets pontificaal door als bericht: ‘Na het gedonder rond Zwarte Piet is nu Kerst en Pasen aan de beurt. Volgens deze in Turkije geboren meneer (oud-parlementariër van GroenLinks) zijn “Kerst” en “Pasen” raciofobische woorden die niet meer passen in “onze” multirelationele samenleving en dienen dus gewijzigd te worden in “feest”.’

Meer dan vijfduizend zeer heftige reacties staan inmiddels onder dat bericht. Maar daar bleef het niet bij. Die Facebookpagina heeft meer dan vijftigduizend volgers. Velen zijn me vervolgens gaan opzoeken op Twitter om daar ook hun gal te spuien. Het algoritme van Twitter ging daarom aan de slag en liet mijn ironische tweets vaker verschijnen, juist bij die rechtse doelgroep. Hetgeen weer zeer boze reacties opriep. Kortom: door de technische werking van sociale media ontstond een sneeuwbaleffect van haat tegen mij als ‘linkse Turkse nep-Nederlander die onze tradities wil kapotmaken voor de islam.’

Bedreigd

Hoe moeten we dit duiden? Is er een online (extreem)rechtse beïnvloeding van het publieke debat, zoals De Groene Amsterdammer onlangs suggereerde? Veroorzaken sociale media haat en angst in de samenleving?

Het is makkelijk om op al die vragen bevestigend antwoord te geven. Maar terecht is dat niet. Ik denk dat het grote onzin is dat (sociale) media in staat zijn om de samenleving te indoctrineren met enge ideeën die er eerder niet waren. Zo werkt het niet.

Als we naar grote peilingen kijken, zien we dat in de Verenigde Staten al decennia tussen de veertig en vijftig procent van de bevolking bang is dat het christendom onder vuur ligt. Ver voor er überhaupt een Fox News of internet was.

Sociale media leggen de bevolking geen nieuwe ideeën op. Het enige wat ze doen is deze diepgewortelde sentimenten blootleggen.

In Nederland hetzelfde. Racisme en moslimhaat zijn al ontzettend lang wijdverbreid in ons land. We weten al sinds de jaren tachtig uit peilingen dat tussen de veertig en vijftig procent van Nederland minder ‘buitenlanders’, ‘allochtonen’ of ‘moslims’ wil. Zo bleek in 1990 uit onderzoek van het SCP dat ongeveer de helft van Nederland vond dat er ‘te veel buitenlanders’ waren.

Uit een peiling van Ipsos in 2015 bleek dat 55 procent van de mensen het aantal inwoners ‘van buitenlandse afkomst’ in Nederland ‘te hoog’ vindt. Daags na de ‘minder, minder’-toespraak van Wilders in 2014 bleek volgens onderzoek door Maurice de Hond dat 43 procent van de Nederlanders het inhoudelijk eens is met de stelling dat er minder Marokkanen in Nederland zouden moeten zijn. Dezelfde percentages zien we terug wanneer Nederlanders gevraagd wordt of ze bang zijn dat de Nederlandse cultuur bedreigd wordt.

In alle openheid

Kortom: sociale media leggen de bevolking geen nieuwe ideeën op. Het enige wat ze doen is deze diepgewortelde sentimenten blootleggen.

Hoewel sociale media openbaar zijn, geven ze de gebruikers toch de illusie dat ze alleen zijn. Veel mensen uiten daar hun primaire, diepste gedachten. En dat lijkt me alleen maar winst. Want nu is het zichtbaar, ook buiten de laagopgeleide arbeideristische kringen waar die sentimenten het meest populair zijn, en kan niemand het meer ontkennen. Bovendien is het een uitlaatklep voor opgekropte woede onder dat deel van de bevolking dat de witte wanhoop nadert.

Laat de oorlog tegen Kerstmis dus maar woeden! Keihard en in alle openheid. Ik juich het alleen maar toe.