Interview Rimmer Mulder<\/p>\n
Rimmer Mulder aarzelt nog steeds. Net als veel van zijn collega’s is de hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant ‘doodsbenauwd’ voor subsidie die kranten te afhankelijk zou maken van de overheid. ‘Maar zo langzamerhand weet ik ook niet meer hoe we het zonder steun van de staat gaan redden.’<\/p>\n
Als beginnend journalist bij het Friesch Dagblad maakte Mulder (60) halverwege de jaren zestig ‘de emancipatie’ van het journalistieke vak nog mee. ‘Voor die tijd werden artikelen vooral geschreven door oud-onderwijzers en dominees die niet op de kansel wilden staan. Met de komst van journalistieke opleidingen en beroepsnormen ging de kwaliteit van het werk sterk omhoog.’<\/p>\n
Dat die zorgvuldig opgebouwde kwaliteit nu onder grote druk staat, gaat de langstzittende hoofdredacteur van Nederland (sinds 1988) dan ook erg aan het hart. Dagbladen kampen met sterk dalende oplagen, een inzakkende advertentiemarkt en hoge rendementseisen van investeringsmaatschappijen. Mulder: ‘En door de recessie, die er bij de kranten enorm inhakt, dreigen op korte termijn opnieuw bezuinigingen. Terwijl we juist nu het geld en de tijd hard nodig hebben om te vernieuwen.’<\/p>\n
Mulder vervult een belangrijke rol bij de politieke discussie over de mis\u00e8re in krantenland. Na een brandbrief van vierenveertig hoofdredacteuren kondigde minister Plasterk vorige maand een innovatiefonds van acht miljoen euro aan voor de geschreven pers. Ook buigt een commissie van deskundigen zich het komende halfjaar over de toekomst van de nieuwsvoorziening. Daarbij wordt bekeken hoe de overheid de dagbladsector kan helpen. ‘Voor het eerst erkent de politiek dat de kranten problemen hebben,’ aldus Mulder. ‘Maar of de minister ze kan oplossen, is nog maar de vraag.’<\/p>\n
Gedurende uw loopbaan bij achtereenvolgens het ‘Friesch Dagblad’, ‘Trouw’, de Geassocieerde Pers Diensten en de ‘Leeuwarder Courant’ maakte u de opkomst mee van televisie, internet en de gratis kranten. Tot nu toe bleven de kranten overeind. Is de huidige paniek wel terecht?<\/p>\n
‘De ondergang is ons inderdaad al vele malen aangezegd. Maar onderschat niet wat er nu gebeurt met de oplagen. De Volkskrant is in tien jaar tijd vijfentwintig procent kwijtgeraakt. Dan moet je toch echt vaststellen dat er iets ernstigs aan de hand is. Het aanbod aan nieuws – op tv, radio en internet – is nog nooit zo groot geweest als nu. Bovendien vindt er een fundamentele verandering plaats in de samenleving. Er groeit een generatie op voor wie de krant iets is uit een heel andere tijd.’<\/p>\n
Met een subsidie van de staat ga je die ontlezing toch niet tegen?<\/p>\n
‘Nee, dat klopt. Ik denk dat we ons er bij neer moeten leggen dat die nieuwe generatie informatie op een andere manier binnenhaalt. Maar het is enorm belangrijk dat de professionele onafhankelijke journalistiek blijft bestaan. Veel websites drijven op de informatie uit dag- en weekbladen. Het is puur parasitaire journalistiek, ze roven alles bij elkaar. Mensen hebben vaak niet in de gaten dat wat ze op internet vinden in eerste instantie door professionals is gemaakt. En die moeten wel worden betaald.<\/p>\n
Kranten hebben een publieke functie. We moeten er met elkaar voor zorgen dat die vervuld kan blijven worden. In Nederland moet nu echt de keuze gemaakt worden: vinden we dat dagbladen net als de publieke omroep recht hebben op subsidie? Dat kan ook indirect, de overheid kan bijvoorbeeld al beginnen met het plaatsen van meer personeelsadvertenties in kranten. Daar hoeft geen commissie van wijze mannen aan te pas te komen.’<\/p>\n
Het gesprek wordt onderbroken door de secretaresse. De drukpersen hebben anderhalf uur vertraging opgelopen, zegt ze. De kranten zullen vandaag te laat worden bezorgd. Dat gebeurt maar al te vaak, verzucht Mulder. ‘Eigenlijk is het drukken van kranten ook vreselijk ouderwets. We verpulveren bomen en doen daar inkt op. We zouden misschien naar een andere manier van verspreiden moeten, namelijk elektronisch. Abonnees kunnen dan op een speciaal apparaat de krant lezen. Zo’n vijftig procent van de kosten bestaat uit drukken en bezorgen, dus het zou een enorm verschil maken.’<\/p>\n
Als het gaat om vernieuwingen op bijvoorbeeld internet, loopt u zelf niet echt in de voorhoede.<\/p>\n
‘De Leeuwarder Courant was inderdaad niet als eerste actief op het net, maar ik geloof ook niet in een wezenlijke bijdrage daarvan. De ervaring leert dat als je geld vraagt voor informatie op internet, de belangstelling heel gering is. Veel kranten hebben er jaren geleden enorm in ge\u00efnvesteerd en dat is allemaal op niks uitgelopen. Natuurlijk is het een massamedium dat niet meer weg te denken is, dus je moet er wel een plaats op veroveren. Maar ik denk dat je zo’n innovatiefonds vooral voor andere projecten moet gebruiken, waar meer geld mee verdiend kan worden. Bijvoorbeeld mobiele communicatie, daar hebben we nog geen ervaring mee. Of meer samenwerking met televisie en radio, zodat je je content ook op andere platforms kwijt kunt. Wij zijn nogal een traditionele krant, maar ook bij ons is er veel belangstelling om onderzoek te doen naar andere verdienmodellen.’<\/p>\n
U maakt zich vooral zorgen over de toekomst van regionale kranten.<\/p>\n
‘Bij uitgeverij Wegener, waartoe de meeste regionale kranten horen, zijn in een paar jaar tijd tientallen arbeidsplaatsen verdwenen. Er zijn nu al gemeenten waar nooit meer een verslaggever naar het stadhuis gaat. Veel kranten zijn gefuseerd en bestrijken een groot gebied. Kijk naar het Algemeen Dagblad, waarin zeven regionale kranten zijn opgegaan. Daardoor zijn hybride dagbladen ontstaan, niet regionaal en ook niet landelijk. Terwijl de ziel van een regionaal dagblad is dat je dicht bij de lezer staat. En veel nieuws begint in de regio. Eigenlijk zijn regionale kranten het begin van de voedselketen. De landelijke kranten, die zelf te weinig in de regio komen, pikken er veel van op. Wij stralen sterk de verbondenheid uit met ons verspreidingsgebied. Van de eerste tot en met de laatste pagina laten we blijken dat we bij Friesland horen. Natuurlijk schrijven we ook over Obama en de Gazastrook, maar juist de lokale binding bepaalt het bestaansrecht van een regionale krant.’<\/p>\n
Hoe staat uw krant er voor?<\/p>\n
‘Ook wij hebben te maken met dalende oplagen en teruglopende advertentie-inkomsten. Dat vertaalt zich echter nog niet in paniek en draconische bezuinigingen. Wij prijzen ons gelukkig met onze uitgever, de Noordelijke Dagblad Combinatie, die altijd voorzichtig is geweest met geld en geen extreem hoge rendementseisen stelt. Het is een schande wat er bij PCM is gebeurd. Door het binnenhalen van de investeerder Apax is ontzettend veel geld verloren gegaan voor de Volkskrant, NRC en Trouw. En bij Wegener is de ene na de andere reorganisatie aangekondigd, hoewel de regionale kranten stuk voor stuk nog winstgevend waren.’<\/p>\n
Wat is volgens u de rol van hoofdredacteuren bij dit soort ontwikkelingen?<\/p>\n
‘Ze hadden eerder alarm moeten slaan. Veel hoofdredacteuren hebben zich te gemakkelijk laten meeslepen in de managementcultuur. Maar ja, wie worden er tegenwoordig hoofdredacteur? Vroeger waren dat de eigenwijze journalisten die stonden voor de journalistieke waarden. Tegenwoordig zijn het vooral degenen die oog hebben voor bezuinigingen en efficiency. Ik vind dat het accent weer moet komen te liggen op de journalistiek, dat is je primaat. Als hoofdredacteur ben je het gezicht van de krant en moet je uitstralen dat je dedicated bent aan je gebied. Daarom schrijf ik zelf ook een aantal keer per week het hoofdcommentaar op de voorpagina. Ik vind dat mijn collega’s dat te snel uit handen hebben gegeven aan een vast groepje redacteuren. Het is goed als je je redactie laat zien dat je zelf ook een stukje kunt schrijven en dat je niet alleen bezig bent met begrotingen.’<\/p>\n
Op 1 september gaat u met pensioen. Heeft u het gevoel een zinkend schip te gaan verlaten?<\/p>\n
Lachend: ‘Nee, het schip vaart nog wel even. We hebben alleen tijd en geld nodig om de vloot uit te breiden. Met nieuwe technieken en een andere vorm van distributie kan er echt nog toekomst zijn voor de schrijvende journalistiek.’<\/p>\n
Grafiek:<\/p>\n
De oplagecijfers<\/p>\n
De Telegraaf<\/p>\n
2000<\/p>\n
782.247<\/p>\n
2008<\/p>\n
623.587<\/p>\n
AD en met AD gefuseerde regionale kranten<\/p>\n
2000<\/p>\n
734.106<\/p>\n
2008<\/p>\n
409.553<\/p>\n
De Volkskrant<\/p>\n
2000<\/p>\n
320.844<\/p>\n
2008<\/p>\n
230.171<\/p>\n
NRC Handelsblad<\/p>\n
2000<\/p>\n
257.470<\/p>\n
2008<\/p>\n
199.084<\/p>\n
Dagblad De Limburger<\/p>\n
2000<\/p>\n
168.011<\/p>\n
2008<\/p>\n
132.469<\/p>\n
Leeuwarder Courant<\/p>\n
2000<\/p>\n
111.047<\/p>\n
2008<\/p>\n
89.307<\/p>\n
Bron:<\/p>\n
HOI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De langstzittende hoofdredacteur van Nederland, Rimmer Mulder van de \u2018Leeuwarder Courant\u2019, maakt zich grote zorgen over de toekomst van de dagbladjournalistiek. \u2018Er groeit een generatie op voor wie de krant iets is uit een heel andere tijd.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[399,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Map Oberndorff","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/99619"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=99619"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/99619\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Map Oberndorff","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=99619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=99619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=99619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}