{"id":99565,"date":"2009-01-10T09:43:00","date_gmt":"2009-01-10T07:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/nederland-en-irak-dat-onderzoek-komt\/"},"modified":"2009-01-10T09:43:00","modified_gmt":"2009-01-10T07:43:00","slug":"nederland-en-irak-dat-onderzoek-komt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/nederland-en-irak-dat-onderzoek-komt\/","title":{"rendered":"Nederland en Irak. ‘Dat onderzoek komt’"},"content":{"rendered":"
\n

Afgelopen weekeinde zat Jan Peter Balkenende in Buitenhof voor de zoveelste keer uit te leggen dat een parlementair onderzoek naar de Nederlandse besluitvorming rond de politieke steun aan de inval in Irak weinig zin heeft. \u2018Wat voegt het toe aan de informatie die we al hebben?\u2019 vroeg de premier met verstrakt gezicht, waarna hij nog eens uiteen zette dat er al zestien Kamerdebatten over dit onderwerp gehouden zijn en tien moties ingediend. De boodschap was duidelijk: het kabinet had en heeft gelijk, laat de critici nou eindelijk eens ophouden met zeuren. <\/p>\n

Het is precies die halsstarrige houding die Balkenende in 2002 bijna zijn lijsttrekkerschap kostte. <\/p>\n

Kiezers keerden zich massaal tegen het harde hervormingsbeleid van het kabinet, maar Balkenendes enige reactie was: wij hebben gelijk, we moeten het hooguit beter uitleggen. Pas na zware druk uit de top van zijn eigen partij accepteerde hij een socialere toonzetting zodat hij de verkiezingen uiteindelijk nipt kon winnen van de PvdA.<\/p>\n

Of Balkenende ook deze keer tot zo\u2019n wending in staat zal zijn, is zeer de vraag. De premier heeft zich zo diep ingegraven dat iedere concessie aan het parlement als niets anders dan een pijnlijke nederlaag gezien kan worden. Het moment van de waarheid komt langzaam maar zeker dichterbij.<\/p>\n

Tibetaans gebedsmolentje<\/b>
Vlak voor de kerst tekende zich in de Eerste Kamer voor het eerst een meerderheid af voor een parlementair onderzoek naar de besluitvorming over \u2018Irak\u2019 vanuit de senaat: een unicum in de parlementaire geschiedenis. Opmerkelijk was vooral de steun van de VVD, die zich als voormalige regeringspartij tot nu toe tegen zo\u2019n onderzoek verzette. Op initiatief van PvdA-senator Klaas de Vries hadden verschillende senaatsfracties meer dan honderd vragen over \u2018Irak\u2019 aan het kabinet gesteld. Maar in december bleek de beantwoording zoveel onduidelijkheden te bevatten dat ook bij de liberalen de maat vol was. \u2018De beantwoording leek wel een Tibetaans gebedsmolentje: een eindeloze herhaling van wat al bekend was,\u2019 zegt Uri Rosenthal, VVD-fractievoorzitter in de Eerste Kamer. \u2018Het kabinet heeft er bijna acht maanden over gedaan om tot deze antwoorden te komen. Maar in sommige opzichten is de mist alleen maar dichter geworden. Dat kan de Eerste Kamer niet accepteren. Het gaat om het aanzien van de politiek.\u2019 Na overleg met VVD-leider Mark Rutte besloten de VVD-senatoren op dinsdag 23 december een mogelijk parlementair onderzoek door de Eerste Kamer te zullen steunen. <\/p>\n

Volgens insiders is de onverwachte wending van de VVD niet louter ingegeven door nobele staatsrechtelijke motieven: als oppositiepartij laat de VVD graag haar tanden zien. Maar het zou ook weer te makkelijk zijn de liberale omslag als electorale aandachttrekkerij weg te zetten. Onder de VVD-senatoren klonk al langer gemor over de koppige houding van Balkenende: de premier hoort de Kamer te allen tijde volledig te informeren. Bovendien accepteren de liberale senatoren dat er straks bij een onderzoek ook oud-bewindslieden van hun eigen partij gehoord zullen worden, zoals toenmalig vice-premier Gerrit Zalm en oud-minister van Defensie Henk Kamp.
Wat de VVD-fractie betreft zet de senaat nu meteen een parlementair onderzoek in gang. Maar de PvdA-senatoren willen het kabinet met een verscherpte serie vragen nog \u00e9\u00e9n keer de gelegenheid geven volledige duidelijkheid te verschaffen. De voorzitter van de PvdA-fractie in de Eerste Kamer, Han Noten, waakt als een Cerberus over een zo zuiver mogelijke procedure in deze heikele kwestie, al was het maar om de indruk te vermijden dat de PvdA met politieke spelletjes bezig is. <\/p>\n

Noten kreeg het onderwerp twee jaar geleden al met enige tegenzin op zijn bord. Tijdens de kabinetsformatie in 2007 schikte PvdA-leider Wouter Bos zich in de eis van het CDA dat er geen Irak-onderzoek zou komen. Het PvdA-congres legde zich tandenknarsend bij die afspraak neer, middels een \u2018motie van verdriet\u2019. Maar tezelfdertijd pleitte PvdA-senator EriK Jurgens al voor een parlementair onderzoek naar \u2018Irak\u2019 vanuit de Eerste Kamer, die naar zijn inzicht niet aan het regeerakkoord gebonden is. Zijn pleidooi werd geestdriftig overgenomen door aankomend senator Klaas de Vries, oud-Kamerlid en oud-minister van Binnenlandse Zaken. Tot ergernis van fractievoorzitter Han Noten. \u2018Als de Eerste Kamer nu een parlementair onderzoek zou beginnen, zouden we een regeringscrisis kunnen veroorzaken,\u2019 zei hij in februari 2007 in Vrij Nederland. \u2018Daar ben ik geen voorstander van.\u2019<\/p>\n

Stekeligheden<\/b>
Inmiddels is het speelveld veranderd. Tijdens verschillende debatten in de Eerste Kamer wisten premier Balkenende en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen de senaat er niet van te overtuigen dat ze het hele verhaal hadden verteld. Daardoor groeide het draagvlak onder de senatoren voor onorthodoxe maatregelen. Aanvankelijk werd het enthousiasme van Klaas de Vries voor een Irak-onderzoek door critici binnen en buiten de senaat weggehoond als effectbejag. Maar de PvdA-veteraan dwong respect af met de onvermoede ijver waarmee hij zich in het onderwerp vastbeet. Twee jaar geleden had De Vries onder zijn fractiegenoten maar een paar medestanders, maar sinds december is de hele fractie om. En door de omslag van de VVD kan hij nu rekenen op een parlementaire meerderheid.<\/p>\n

\u2018Ik vond een eigen onderzoek twee jaar geleden niet opportuun,\u2019 zegt Han Noten. \u2018Ik vond het niet gepast om vanuit de Eerste Kamer alsnog ons politieke gelijk te halen. Er hing een geur van politiek opportunisme omheen. Dat heb ik Klaas de Vries ook laten weten. En dat heeft weer tot stekeligheden tussen Klaas en mij geleid. Maar we hebben toen ook goede afspraken gemaakt over een zorgvuldige procedure bij het behandelen van deze kwestie. Daar hebben we ons aan gehouden. Het gaat er niet om dat er een onderzoek komt, het gaat erom dat onze vragen worden beantwoord. D\u00e1t is de koninklijke weg.\u2019<\/p>\n

Zo werd eerst een serie schriftelijke vragen gesteld, die in december werden beantwoord door het kabinet. \u2018Daar waren we dus niet van onder de indruk,\u2019 zegt Noten. De ergernis onder de PvdA-senatoren nam toe toen ze zagen dat in de beantwoording nadrukkelijk melding werd gemaakt van een persbericht over de oorlog in Irak dat in 2003, tijdens de mislukte formatiebesprekingen tussen CDA en PvdA, door de informateurs Donner en Leijnse naar buiten werd gebracht om de vastgelopen onderhandelingen vlot te trekken. Strekking: CDA en PvdA accepteren het beroep op resolutie 1441van de Veiligheidsraad als \u2018feitelijke grondslag\u2019 voor de inval in Irak. \u2018Dat persbericht,\u2019 zegt Noten, \u2018is een typisch Donneriaanse formulering, waar je alle kanten mee uit kan. Er wordt gesuggereerd dat de partijen het eigenlijk eens zijn over de oorlog in Irak. Met andere woorden: als het CDA fout zat, zat de PvdA \u00f3\u00f3k fout. Maar wat er in feite staat, is dat CDA en PvdA het totaal \u00f3neens zijn over de politieke steun aan de inval. Om dat nu nog op te voeren, is een flauwigheid. Dat stoort me.\u2019<\/p>\n

Roddelcircuit<\/b>
In de senaat heeft de ergernis over de halsstarrigheid van Balkenende inmiddels het kookpunt bereikt. Ook de suggestie van CDA-coryfee en oud-informateur Herman Wijffels om toch eens na te denken over een parlementair onderzoek, al was het maar om de heersende twijfel weg te nemen, werd door de premier prompt van tafel geveegd. \u2018Ik begrijp werkelijk niet waarom Balkenende zijn hakken zo in het zand heeft gezet,\u2019 zegt Noten. \u2018Zelfs in het roddelcircuit heb ik geen signalen opgepikt dat het kabinet werkelijk iets geheim probeert te houden. Het lijkt er vooral op dat er politieke conclusies getrokken zijn op grond van feiten die achteraf niet blijken te kloppen. Ik zou niet weten waarom je daar als premier zo bang voor zou moeten zijn. De houding van Balkenende is een voortzetting van koppig gedrag. Dat gaat hem niet helpen. Zoals het er nu uitziet, gaat dat onderzoek er vroeg of laat toch komen.\u2019<\/p>\n

Intussen, zegt Noten, bewandelen de PvdA-senatoren de koninklijke weg. Eerst krijgt het kabinet de gelegenheid een tweede vragenronde van de Eerste Kamer te beantwoorden. Daarover wordt vervolgens nog voor het zomerreces in de senaat gedebatteerd. En dan wordt vastgesteld of een parlementair onderzoek noodzakelijk is. <\/p>\n

Met Wouter Bos, partijleider en vice-premier, spreekt Han Noten geregeld over de behandeling van het Irak-dossier in de senaat. \u2018Ik denk niet dat Bos er blij mee is als er straks een onderzoek komt,\u2019 zegt Noten. \u2018Ook voor de PvdA in het kabinet wordt dat hoe dan ook een probleem, omdat het de verhoudingen in de coalitie onder druk zet. Maar dat zij zo. Als wij in de Eer\u00adste Ka\u00admer vinden dat het onderzoek er moet komen, houdt niemand het tegen. Ook Wouter Bos niet, als hij dat al zou willen.\u2019<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Twee jaar geleden werd PvdA-veteraan Klaas de Vries nog weggehoond met zijn pleidooi voor een Irak-onderzoek. Maar inmiddels heeft de ergernis over de halsstarrigheid van Balkenende ook in de Eerste Kamer het kookpunt bereikt. \u2018Het gaat om het aanzien van de politiek.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":283908,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[47,155,59,171,153],"tags":[1817,783,2241],"acf":[],"author_name":"Thijs Broer","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/99565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=99565"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/99565\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Thijs Broer","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/283908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=99565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=99565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=99565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}