Debuutroman Gawie Keyser<\/p>\n
Zuid-Afrika in de jaren zeventig en tachtig: een gewelddadige tijd in een gewelddadig land – zo luidt een van de lokkertjes op de flap van Gawie Keysers debuutroman De donkere kant van de straat. En ja, op pagina zeventien reeds krijgen we een exotische hap rauwe werkelijkheid voor de kiezen: een moord op een bendelid in een grind house, een bioscoop met doorlopende voorstelling van pulpfilms: ‘Blijkbaar hadden andere gangsters hem tot in het zaaltje gevolgd, waren achter hem gaan zitten en hadden vervolgens in het donker een zelfgemaakt mes, een scherp geslepen fietsspaak, van achteren door de stoel tot in zijn ruggengraat geduwd.’ Weer later levert het leesgrage model Patricia het volgende commentaar op de verteller Stephen Nooitgedacht: ‘Wat een warboel in je hoofd, zeg. Films en boeken en films…’ Dat zijn de twee elementen die de roman van de in Zuid-Afrika geboren Keyser dragen: rauw realisme gesitueerd in de nadagen van de apartheid en woest razende metabespiegelingen uit een encyclopedisch toegerust vertellershoofd. Da’s een combinatie die in menige schrijvershand hachelijk uitpakt voor de vertelstroom en voor the willing suspension of disbelief. Zo ook bij Gawie Keyser.<\/p>\n
Op zich is duidelijk dat Stephens omhelzing van populaire deuntjes, strips en films staat voor de enige mentale ontsnappingsroute in het Zuid-Afrika van toen, geteisterd door bomexplosies op straat en de van illusies ontdane drang het hoofd boven water te houden. ‘Overleven, wat er ook gebeurt – dat was hun motto.’ Maar waarom niet meer gedoseerd, de teugels aangespannen?<\/p>\n
Dat is extra verbazingwekkend omdat Keyser, in het dagelijks leven een grensverkennende cultuurjournalist, geen na\u00efeveling is. Uit Stephens voorkeur voor een ondergewaardeerde misdaadauteur als James M. Cain blijkt dat Keyser weet hoe ‘hoog’ en ‘laag’ optimaal versmolten kunnen worden: ‘Hier was een schrijver die zinnen schreef waar Hemingway en Chandler en zelfs Hammett van zouden hebben gewalgd, een schrijver die een laag-bij-de-grondse kwaliteit had, maar die desondanks een diepere laag had.’ En toch voert hij in de contemporaine passages in zijn debuutroman doodleuk een soortement van wijsgerige barman op, die de intens rokende en drinkende Stephen vergast op academische bespiegelingen over het Zuid-Afrika van toen. Maar juist op het moment dat mijn welwillendheid als lezer een dieptepunt bereikt, zegt die barman: ‘Politicologie. Derde jaar. Open universiteit.’<\/p>\n
De donkere kant van de straat is een merkwaardige hybride. Het goud in Keysers handen – zo’n jeugd in Zuid-Afrika waar hij tintelend over schrijft – benut hij slechts deels. Ook de hormonale herkenning die hij oproept met zijn jongensachtige enthousiasme voor populaire cultuur – ik heb menige film- en comics-titel genoteerd – buit hij niet ten volle uit. Tegen het slot zijn we terechtgekomen in een voorspelbaar noir-verhaal, op de rand van kitsch, met babymoordenaars en Kill Bill-achtige furies. Spannend, nee. Wel eigenaardig verlokkend, zoals je ook een de grenzen van de goede smaak tartende B-film wilt uitzien. Ik vermoed dat het Keysers bedoeling was een grind house-film op papier te scheppen, met verschillende ‘instapmomenten’. Dat is dan goed gelukt. Daarmee hebben we er niet direct ‘een indrukwekkende stem bij in de Nederlandse literatuur’, zoals de flap potsierlijk dicteert. Dat kunnen we op grond van deze eerste proeve nog niet zeggen. Maar dat Keysers onbeheerste stem origineel is en af en toe onverwacht indringend uitschiet, is buiten kijf.<\/p>\n
Gawie Keyser, \u2018De donkere kant van de straat\u2019, L.J. Veen, 287 pagina\u2019s, \u20ac 18,90<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Debuutroman Gawie Keyser Zuid-Afrika in de jaren zeventig en tachtig: een gewelddadige tijd in een gewelddadig land – zo luidt een van de lokkertjes op de flap van Gawie Keysers debuutroman De donkere kant van de straat. En ja, op pagina zeventien reeds krijgen we een exotische hap rauwe werkelijkheid voor de kiezen: een moord […]<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[293,27],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Jeroen Vullings","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98981"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98981"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98981\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Jeroen Vullings","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}