{"id":98969,"date":"2009-01-24T10:34:00","date_gmt":"2009-01-24T08:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/deining\/"},"modified":"2009-01-24T10:34:00","modified_gmt":"2009-01-24T08:34:00","slug":"deining","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/deining\/","title":{"rendered":"Deining"},"content":{"rendered":"
\n

Deining over een ambtelijk stuk dat in 2003 door een secretaris-generaal niet naar de minister is doorgestuurd, maar in een la moest worden gelegd ter vermaak van het nageslacht. De afdeling juridische zaken van het ministerie van Buiten\u00adland\u00adse Za\u00adken schreef op 29 april 2003 nog eens op waarom de politieke steun aan de Irak-oorlog langs de lat van het internationaal recht tekort schoot. Ja, voor het Inter\u00adna\u00adtio\u00adna\u00adle Ge\u00adrechts\u00adhof zelfs geen stand kon houden. <\/p>\n

Is dit dan eindelijk het \u2018nieuwe feit\u2019 dat de patstelling die een parlementair onderzoek naar de besluitvorming rond Irak blokkeert, kan doorbreken?<\/p>\n

Misschien wel, maar dan om de verkeerde reden. De temperatuur loopt op, de Eer\u00adste Ka\u00admer neigt naar zo\u2019n onderzoek, de VVD schuift, dus elke aanleiding kan nu worden aangegrepen. Wat mij betreft mag dat, want ik ben glad voor zo\u2019n onderzoek omdat ik vind dat het kabinet-Balkenende niet heeft uit te maken dat ik \u2018voldoende ingelicht\u2019 ben en mijn volksvertegenwoordiging ook. Maar aan dit zogenaamd nieuwe feit hecht ik niet zoveel. <\/p>\n

In de eerste plaats omdat iedereen doet alsof dat achtergehouden stuk een rol had moeten spelen bij het besluit destijds om de Ame\u00adri\u00adkaans-Brit\u00adse oorlog tegen Irak politiek te steunen. Het NOS Jour\u00adnaal sprak afgelopen weekend, in de navolging van de krantenkop uit NRC Han\u00addels\u00adblad, consequent van een \u2018advies aan de regering\u2019. Dat kon het niet zijn, want het stuk was een maand na het begin van die oorlog opgesteld, een frustratienota achteraf. Begrijpe\u00adlijk, maar dus geen advies ex ante.<\/p>\n

Maar, ten tweede, dat stuk is dan toch opgesteld omdat de juristen vonden dat hun mening onvoldoende tot de minister was doorgedrongen toen die er nog w\u00e9l toe deed? Ze\u00adker, maar alles wijst erop dat het kabinet het orthodoxe juridische standpunt wel degelijk kende doch gewoon niet heeft willen honoreren. Niet alleen erkende minister Don\u00adner afgelopen zondag in Buiten\u00adhof dat die afweging binnen het kabinet is gemaakt \u2013 ook het veelgeprezen artikel \u2018Oor\u00adlogs\u00adlogica\u2019 (NRC Handels\u00adblad 12 juni 2004) schreef al dat \u2018op Bui\u00adten\u00adland\u00adse Za\u00adken aanvankelijk (sic!) geen sluitende juridische redenering\u2019 werd gezien en verwees daarbij naar een notitie van dezelfde Di\u00adrec\u00adtie Juri\u00addi\u00adsche Za\u00adken van 1 maart 2003. Met andere woorden: het gaat niet om de opvatting zelf, maar de ontvankelijkheid daarvoor. De opvatting was bekend, kon een rol spelen in het besluit tot politieke steun aan de oorlog, maar dat is nu geen nieuw feit.<\/p>\n

Ten derde: het zeven van ambtelijke stukken op hun weg naar de minister is ook geen nieuw feit. Daar zijn secretarissen-generaal voor. Nu vind ik ook dat dit stuk niet weggelegd had mogen worden, maar de ophef over het filteren zelf is irrelevant. De minister kan zijn SG op het matje roepen als hij boos is dat hem relevante informatie is onthouden. Ik denk dat dat absoluut niet het geval is. Ster\u00adker, ik denk dat De Hoop Schef\u00adfer zijn topambtenaren heeft ge\u00efnstrueerd dat hij geen behoefte had aan juridisch absolutisme. Er moest ruimte blijven voor een politieke Allein\u00adgang (steun aan de oorlog), naast de juridische orthodoxie van een unanieme Veilig\u00adheids\u00adraad\u00adreso\u00adlutie (een expliciet mandaat, dat onbereikbaar scheen). Was die ministeri\u00eble voorkeur geheim, hebben we het nieuwe feit nu te pakken? Ook niet. <\/p>\n

In het kamerdebat op 19 februari 2003 vroeg Thom de Graaf (D66) wat het kabinet vond van de uitspraak van de Euro\u00adpe\u00adse Raad dat \u2018de primaire verantwoordelijkheid bij de Veiligheidsraad lag\u2019 over de vraag of er sprake is van een \u2018material breach\u2019 door Irak van de VN-resoluties. Balken\u00adende wond er geen doekjes om: \u2018Als bijvoorbeeld de Veilig\u00adheids\u00adraad niet tot een unanieme resolutie zou kunnen komen of er zou een veto komen van een van de partners, dan ontstaat er een ander afwegingsmoment. Wij hebben altijd gezegd dat ook de Ne\u00adder\u00adland\u00adse regering een eigen verantwoordelijkheid heeft.\u2019 Ne\u00adder\u00adland mocht, vulde De Hoop Schef\u00adfer aan, \u2018een volstrekt soevereine afweging\u2019 maken. Nav\u00adrant duidelijk was zelfs Bal\u00adken\u00adendes motivering van de politieke noodzaak om druk op de ketel te houden: \u2018\u2026 het is echter niet verstandig om alleen naar een vreedzame oplossing te zoeken en het daarbij te laten.\u2019 Kor\u00adtom, ik denk dat de SG politieke rugdekking had om no go juridische opvattingen buiten de deur te houden.<\/p>\n

Hoewel dat nauwelijks verrassend is, vind ik dat d\u00e1t uitgezocht moet worden. Even\u00adals het raadsel hoe Balkenende vervolgens op 18 maart 2003, aan de vooravond van de oorlog, zijn hand overspeelde door te zeggen dat hij zich toch op een \u2018sluitende juridische redenering\u2019 kon baseren via een samenvatting van het Britse rapport-\u00adGold\u00adsmith. Hij k\u00f3n dat niet beweren omdat het rapport, naar later bleek, in zijn volledige versie genuanceerd was, regime change ontoelaatbaar achtte, en een nieuwe Veilig\u00adheids\u00adraad\u00adresolutie als \u2018veiligste koers\u2019 betitelde. Maar ook dat is geen nieuw feit, want dat rapport kennen we sinds 28 april 2005.<\/p>\n

Politiek wenselijk, juridisch niet noodzakelijk, is steevast het antwoord van de regering over de urgentie van die tweede Irak-resolutie. De Haag\u00adse waarheid was precies de omgekeerde: juridisch noodzakelijk, politiek onwenselijk.<\/p>\n

Zie ook<\/b>
Het integrale Goldsmith-rapport in The Guardian (pdf)<\/a> <\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zo nieuw zijn de feiten niet, in het achtergehouden ambtelijk stuk over de besluitvorming rond de Irak-oorlog. Meer dan een advies vooraf, is het een frustratienota achteraf.<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":283577,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[2143,193,59,917,121,2141,445,171],"tags":[],"acf":[],"author_name":"Ko Colijn","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98969"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98969\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Ko Colijn","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media\/283577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}