{"id":98949,"date":"2009-01-24T13:13:00","date_gmt":"2009-01-24T11:13:00","guid":{"rendered":"http:\/\/beta.vn.nl\/hoe-sothebys-overleeft-beleggen-boven-de-bank\/"},"modified":"2009-01-24T13:13:00","modified_gmt":"2009-01-24T11:13:00","slug":"hoe-sothebys-overleeft-beleggen-boven-de-bank","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vn.nl\/hoe-sothebys-overleeft-beleggen-boven-de-bank\/","title":{"rendered":"Hoe Sotheby\u2019s overleeft. Beleggen boven de bank"},"content":{"rendered":"
\n

24-01-2009
Door Rudie Kagie<\/p>\n

Na de beurscrisis moesten de zonnige prognoses van veilinghuis Sotheby\u2019s drastisch naar beneden worden bijgesteld. Maar de rijken blijven toch wel komen. \u2018Kunst moet je kopen om ervan te genieten.\u2019<\/p>\n

Het is zo’n zondagmiddag waarop New York zijn glans ontleent aan de regen die onafgebroken op het glimmende asfalt klettert. De taxi schiet het Museum of Modern Art voorbij, met op de stoep het bekende tafereel van de rij die wacht tot ze Joan Mir\u00f3 en Vincent van Gogh kunnen bezichtigen.<\/p>\n

Twintig straatblokken noordwaarts, aan de uiterste oostflank van de stad, kost kijken naar kunst helemaal niets. De kosten gaan hier voor de baat uit, zolang het ‘zien is kopen’ voor kapitaalkrachtigen onverminderd geldt. Vandaag exposeert veilinghuis Sotheby’s 211 schilderijen, prenten, foto’s en sculpturen van grootmeesters van de hedendaagse Aziatische kunst. Over een halve week zullen de werken worden geveild. Gratis tip voor de armlastige rugzaktoerist: stap eens op een kijkdag Sotheby’s binnen. Met wat geluk hangen daar de Picasso’s en Ruysdaels die elders uitsluitend voor veel geld bewonderd mogen worden. De kredietcrisis heeft bieders op kunstschatten misschien wat kopschuw gemaakt, maar aangezien doeken van een Chinese artiest als Zeng Fanzhi tot dusver gestaag in waarde bleven stijgen, menen experts dat ‘boven de bank’ momenteel minstens zo’n slimme belegging is als ‘op de bank’.<\/p>\n

Het publiek op deze kijkdag doet oververtegenwoordiging van de vermogende bovenlaag vermoeden. Gesoigneerde vijftigplussers zijn in de meerderheid, ze dragen designmonturen die tijdens het inspecteren van details precieus op het puntje van de neus balanceren. De hoge, witgepleisterde zalen benadrukken de museale allure van de kunstwerken. Voor een bezichtiging van het meer spectaculaire uitgavenpatroon verdient het aanbeveling om de roltrap naar een benedenverdieping te nemen. De witte handschoentjes waarmee connaisseurs liefdevol het Chinese porselein en aardewerk betasten, verraden een geloof in het waardevaste karakter van het erfgoed. Wall Street ligt bij wijze van spreken om de hoek, maar bij het beursgenoteerde Sotheby’s staan vooralsnog geen banen op de tocht. Met een loep onderzoekt een Aziatische grijsaard een vaas uit de Ming-dynastie. Gezicht en lichaamstaal stralen de zelfverzekerde alwetendheid uit die een man van de wereld past. De mantelpakjes van de Client Advisory Service ontgrendelen bereidwillig de vitrines met dure snuisterijen. De jonge vrouwen blijven professioneel glimlachen, ook als een oude man zich verstout tot het stellen van de vraag: ‘Are you one of the lots?’ Het antwoord komt van zijn echtgenote, die hem schielijk aan de arm meetrekt, sissend: ‘She is not.’<\/p>\n

Sotheby’s, sedert oprichtingsjaar 1744 een van de meest gedistingeerde veilinghuizen ter wereld, verhandelt volgens bestuursvoorzitter Bill Ruprecht geen kunst, zoals de buitenwacht veronderstelt. Ruprecht ziet voor de onderneming primair een bemiddelende rol weggelegd, als een soort makelaar\/taxateur die vraag en aanbod bijeen brengt voor het smeden van een verbond dat voor beide partijen het geluk zal vergroten. Voornaamste concurrent van Sotheby’s is het van oorsprong eveneens Britse Christie’s, veilingmeesters sinds 1766, dat subtiel in stijl en aanpak verschilt. ‘They are auctioneers trying to be gentlemen,’ wordt sinds mensenheugenis over Sotheby’s beweerd. Van het iets stijvere Christie’s wordt gezegd: ‘They are gentlemen trying to be auctioneers.’<\/p>\n

Miljoenenstrop<\/b>
De uit glas en staal opgetrokken New Yorkse vestiging van Sotheby’s overschaduwt minzaam de ziekenhuizen, poliklinieken en bejaardencentra die tot acht jaar geleden het aanzien van deze buurt bepaalden. In het internationale hoofdkwartier van de onderneming worden zo’n tachtig veilingen per jaar gehouden. Managing director voor het westelijk halfrond is de Nederlander Maarten ten Holder, een kwieke dertiger die verantwoordelijk was voor een jaaromzet van 1,6 miljard dollar in 2006 en de omzetstijging tot 2,3 miljard in het jaar daarop. De eerste helft van 2008 heerste de verwachting dat de recordcijfers aan af te hameren kunst dat jaar zouden worden overtroffen, maar kort na het losbarsten van de beurscrisis werd duidelijk dat de zonnige prognoses drastisch naar beneden moesten worden bijgesteld. Begin november voorspelde Sotheby’s dat de verkoop van eigentijdse kunst die maand zeventien miljoen dollar minder zou opbrengen dan aanvankelijk was begroot. Het uiteindelijke resultaat lag nog ver onder de meest zwartgallige voorspelling: het concern hamerde voor ruim achtentwintig miljoen dollar minder af aan moderne kunstwerken dan rekenmeesters tevoren hadden becijferd. <\/p>\n

Het kubistische portret Arlequin dat Pablo Picasso in 1909 schilderde, was getaxeerd op zo’n dertig miljoen dollar. Te elfder ure besloot de aanbieder het doek uit de verkoop terug te trekken, beschroomd dat de opbrengst een fractie zou bedragen van de som die ten tijde van hoogconjunctuur redelijk wordt gevonden. Bij een andere impressionistische veiling bleef de landschapsschildering Korenvelden van Vincent van Gogh (getaxeerd op vijfentwintig miljoen dollar) onverkocht, evenals vier schilderijen van Picasso en het voor bijna vijftien miljoen in de catalogus opgevoerde doek L’Echo van Georges Braque. In totaal bleven twintig van de zesenzeventig lots onverkocht – een treurig dieptepunt en een miljoenenstrop voor Sotheby’s. Om aanbieders van kunstobjecten over de streep te trekken, garandeert Sotheby’s incidenteel minimumopbrengsten. Dat geld wordt ook betaald als een werk onverkocht blijft. Met het transport en de verzekeringpremies van vergeefs ter veiling ingebrachte kunstschatten zijn bedragen gemoeid waar je een paar leuke bolides van zou kunnen kopen.<\/p>\n

Geen echte Rembrandt<\/b>
Het moment waarop de grote veilinghuizen zich beginnen te bekreunen over tegenvallende resultaten mag als alarmfase \u00e9\u00e9n voor de economie worden beschouwd. De handel in topkunst hobbelt gewoonlijk achter de recessie aan. In 2007 vertoonde de internationale staatshuishouding symptomen van een dreigende terugval, maar toch boerde Sotheby’s nimmer in haar geschiedenis zo goed als juist in dat jaar. Er wordt beweerd dat er tussen de zes maanden en de twee jaar verstrijken eer het effect van economische ontwikkelingen op de kunstveilingbranche merkbaar is.<\/p>\n

Het bankiersgeslacht De Rothschild hanteerde als vuistregel dat een verstandig mens eenderde van zijn vermogen in aandelen belegt, eenderde in de aanschaf van vastgoed en minimaal eenderde in kunstwerken. ‘Toch adviseren wij onze klanten om kunst nooit als beleggingsobject te kopen,’ zegt Maarten ten Holder. ‘Aan de bovenkant van de markt blijven de prijzen over het algemeen stabiel of ze stijgen enigszins. De New York Times had laatst een verhaal over een schilderij van Mark Rothko, dat in de jaren zestig voor iets van zestigduizend dollar door de familie Rockefeller was aangeschaft en onlangs hier bij Sotheby’s voor vijfenzestig miljoen dollar werd geveild. Niet slecht, maar als die zestigduizend dollar destijds tegen een goede rente zou zijn weggezet, was daar waarschijnlijk hetzelfde resultaat uit gerold. We willen niets te maken hebben met beleggingsfondsen die kunstaankopen propageren vanwege het te verwachten rendement. Wij houden ons verre van dat soort business, het strookt niet met onze idee\u00ebn over kunst. Kunst moet je kopen om ervan te genieten, niet om het te laten verstoffen in een of ander depot.’<\/p>\n

Toch legde het Brick Wall Fund in samenwerking met Sotheby’s een imposante collectie oude meesters aan, voor zover bekend het enige voorbeeld van een pensioenfonds dat zijn centen in kunst ging beleggen. Ten Holder wil best toegeven dat aan het verwerven en conserveren van antieke pronkstukken weinig risico kleeft. ‘Hooguit verandert de toeschrijving. Een werk is volgens experts geen echte Rembrandt, maar twintig jaar later oordelen andere experts dat het w\u00e9l een echte Rembrandt is. Met moderne kunst valt meer geld uit de markt te halen, mits je geluk hebt. Het is een gok. Een kunstenaar die op dit moment hot is, kan binnen twintig jaar wegzakken in de vergetelheid.’<\/p>\n

Discrete skybox<\/b>
In zijn historische expos\u00e9 Sotheby’s, Bidding For Class (1998) beschrijft Robert Lacey hoe het in Nederland uitgevonden per opbod verkopen van boeken in de eerste helft van de achttiende eeuw overwaaide naar Engeland. Daar werd de basis gelegd onder de legendarische veilinghuizen Sotheby’s en Christie’s. Ook toen de twee marktleiders er kunst en antiek bij gingen doen, bleven het deftige instituten. ‘Art should yield cash as well as class’ (kunst moet zowel geld als klasse opleveren) was een gevleugeld gezegde van de Brit Peter Cecil Wilson, tussen 1936 en 1980 de grote man bij Sotheby’s. Toen de chique uitstraling van de firma in 1971 werd aangewend om een sigaret van het merk Sotheby’s op de markt te brengen, verbaasden vriend en vijand zich over deze nevenactiviteit: blijkbaar was er behoefte aan cash. Hoewel de Sotheby’s-sigaret niet aansloeg, was de toon gezet. In 1977 veranderde Sotheby’s in een Brits beursgenoteerd fonds. Elf jaar later volgden in de Verenigde Staten uitgegeven aandelen van Sotheby’s, maar op dat moment was het degelijke bedrijf van oerbritse snit al volop aan het veramerikaniseren.<\/p>\n

In het voorjaar van 1983 had de illustere vastgoedkoning A. Alfred Taubman uit Michigan het concern overgenomen. Het Europese karakter van de onderneming maakte plaats voor wat Taubman een ‘businesslike American corporation’ noemde. Op de ochtend van zijn aantreden sprak de kleurrijke nieuwe eigenaar de staf in Londen toe. Daarna vloog hij per Concorde naar New York waar hij net op tijd aankwam om dezelfde ochtend zijn peptalk voor de medewerkers aldaar te herhalen. Nooit eerder in de geschiedenis van Sotheby’s werden zulke riante salarissen betaald als onder Taubman. Er kwam ook een financieringssysteem dat het mogelijk maakte om de geveilde luxe op afbetaling te kopen. Personeel kreeg de opdracht actiever op zoek te gaan naar aanbieders, onder meer door het uitknippen van overlijdensadvertenties van rijke burgers waarvan de erfgenamen de boedel tegen het maximale bod zouden willen verkopen. De high society kon de veilingen voortaan onder het genot van een hapje en een drankje vanuit een discrete skybox gade slaan.<\/p>\n

Taubman schuwde het risico niet. Hij bombardeerde het drie\u00ebndertigjarige boekhoudkundige genie Diana ‘Dede’ Brooks tot chief executive. De statutaire zetel van Sotheby’s verhuisde van Londen naar New York.<\/p>\n

Geheime prijsafspraken<\/b>
In die jaren laaide de concurrentiestrijd tussen Christie’s en Sotheby’s op tot een niveau dat gerust ‘moordend’ mag worden genoemd. Door de gebruikelijke provisiepercentages voor verkopers op te schroeven en de commissie voor kopers te laten zakken, en door het anderszins op originele manieren paaien van relaties poogden de twee ondernemingen elkaar handel af te snoepen. Met de grootste moeite lukte het de winst op peil te houden, maar hoe lang ging dat goed? In deze alleszins overzichtelijke markt dreigden de twee grootste spelers te bezwijken aan de capriolen die ze moesten uithalen om overeind te blijven.<\/p>\n

De slag om de gunst van de cli\u00ebnt\u00e8le kreeg de trekken van een Grieks drama toen beide protagonisten zo onverstandig waren om geheime prijsafspraken te maken teneinde verdere escalatie te voorkomen. De Amerikaanse wetgeving staat dergelijke bilateraaltjes tussen concurrenten echter niet toe. De hel barstte los toen de, volgens Amerikaans recht, illegale alliantie wereldkundig werd. Op grond van haar Britse nationaliteit kon de directie van Christie’s niet in de VS worden vervolgd, maar onder het oog van de verzamelde media werd bestuursvoorzitter Traubman van Sotheby’s in de boeien geslagen en per politiebusje afgevoerd. Uiteindelijk werd hij veroordeeld tot een jaar cel, een droevig lot dat hij waardig onderging in de levensstijl die hij tot de zijne had gemaakt. Met zijn priv\u00e9jet vloog hij van Detroit naar Rochester, waar een limousine klaarstond om hem naar de gevangenis te brengen. Aan boord van het vliegtuigje serveerde zijn butler zijn lievelingsgerechten hotdog en kaviaar.<\/p>\n

Kort nadat Sotheby’s in de Verenigde Staten tot middelpunt van een schandaal was geworden, onthulde de Britse journalist Peter Watson dat Sotheby’s ook in Europa de kachel aanmaakte met de ethiek van het m\u00e9tier. Met een verborgen camera was geregistreerd hoe de Nederlandse kunstexpert Roeland Kollewijn namens Sotheby’s in Milaan aanbood om een schilderij het land uit te smokkelen om het in Londen voor een hogere prijs te kunnen verkopen. ‘Als ik de macht had bij Justitie, zou ik de hele zaak hier arresteren,’ liet Kollewijn zich ontvallen, niet beseffend dat de openbaarmaking van die woorden de reputatie van Sotheby’s ernstig zou beschadigen.<\/p>\n

Zeventien advocaten<\/b>
De medewerkers van Sotheby’s waren altijd apetrots op de firma geweest, maar als je de krant mocht geloven, stonden ze ineens op de loonlijst van een criminele organisatie. Het is inmiddels allemaal geschiedenis, maar in zijn met topkunst gestoffeerde appartement in Manhattan spreekt zelfstandig art dealer Larry Sirolli met een bevlogenheid alsof de gebeurtenissen gisteren plaatsvonden. Sirolli werkte drie\u00ebntwintig jaar bij Sotheby’s. Hij bekleedde er uiteenlopende managementfuncties en leerde alle hoofdrolspelers in het prijsafsprakendebacle van nabij kennen. Het imago van de twee vooraanstaande veilinghuizen liep in die tijd een forse deuk op, maar inmiddels is het oude prestige in volle glorie hersteld. Voornaamste kenmerk van het exclusieve segment van het veilingwezen is volgens Sirolli het pakket regels waar iedereen zich braaf aan houdt – totdat een belangrijke klant een bepaalde gunst verlangt die alleen valt te verwezenlijken als afspraken ontdoken worden. ‘Alles binnen de wettelijke marges. De chef zegt bijvoorbeeld tegen het personeel: voortaan bedingen we z\u00f3veel procent commissie, maar dat geldt niet voor mevrouw zus en zo, want zij is al vijfentwintig jaar een goede klant van ons.’<\/p>\n

Sotheby’s is tegenwoordig een vermogen kwijt aan overhead, terwijl de inkomsten allerminst navenant gestegen zijn, legt Larry Sirolli uit. Zeg dat vijftien jaar geleden, toen hij hoofd van de afdeling European Furniture was, een Franse fauteuil uit de achttiende eeuw ter veiling voor vijftigduizend dollar werd afgehamerd. ‘Grote kans dat die stoel nog steeds hetzelfde opbrengt, maar: destijds waren twee advocaten aan Sotheby’s verbonden, tegenwoordig zijn dat er zeventien. De kosten zijn gestegen. Ook als het economisch slechter gaat, blijven er altijd de Larry Ellisons, de Bill Gates of de David Rockefellers. Als zij een mooi schilderij zien, kopen ze het meteen – ongeacht de prijs en ongeacht de toestand van de economie. Door de crisis valt het hoogste bod lager uit dan we gewend waren. Er zijn minder bieders. De jonge wonderboys met hun bonussen van Wall Street vertonen zich niet meer bij Sotheby’s of Christie’s. Minder mensen in de zaal betekent dat een veiling minder oplevert.’<\/p>\n

Voor Larry Sirolli gaat er geen dag voorbij of hij denkt terug aan zijn gouden jaren bij Sotheby’s, de reizen die hij maakte, de party’s, de diners, de tijd waarin \u00e1lles kon. Hij produceerde meer dan tweehonderd veilingcatalogi, was nauw betrokken bij de spectaculaire verkoop van erfschatten uit de collectie van Jackie Kennedy en adviseerde Adam Getty over de aanschaf van kunstboeken. De goedbetaalde baan bij Sotheby’s bestond uit hard werken met een gedrevenheid die neigde naar een roeping. ‘Het was een way of life,’ zegt Sirolli. ‘Voor de doorstroming van personeel is dat een probleem: mensen blijven tientallen jaren in functie omdat er geen andere baas is te vinden bij wie het prettiger werken is.’<\/p>\n

Hij had er best nog een paar jaar aan vast willen knopen, maar nadat kanker bij hem was vastgesteld, dacht hij dat opkrabbelen er voorlopig niet in zat. De behandeling sloeg echter aan en hij genas. ‘Het enige dat ik Sotheby’s kwalijk neem, is dat ik niet bij het bedrijf kon terugkeren toen ik beter was,’ zegt Sirolli. ‘Er was geen vacature meer. In mijn plaats hadden ze Maarten ten Holder in dienst genomen. Hij lijkt me heel capabel, maar aan zijn benoeming hield ik een nare smaak over.’<\/p>\n

Tikkeltje theater<\/b>
Managing director Maarten ten Holder heeft absoluut een dynamische baan, maar just for fun mag hij daarnaast graag de veilinghamer hanteren. Dat is een vak apart. Mededertigers met wie hij op de werkvloer in zijn moerstaal communiceert, delen wat dat betreft zijn passie niet. Jan Willem van Haaren en Miety Heiden, de twee andere Nederlandse senior specialists bij Sotheby’s in New York, beleven veel lol aan hun werk, maar ze hebben niks met dat publiekelijk afhameren. De veilingmeester houdt scherp in de gaten waar en wanneer in de zaal een bieder een bordje omhoog steekt, terwijl hij de rij veeltalige telefonisten in het oog houdt die rechtstreeks contact houden met gegadigden tot in de verste uithoeken van de wereld. Het gaat allemaal razendsnel, ook omdat de spanning inzakt als niet alle ruim tweehonderd lots uit de catalogus binnen de twee uur aan bod komen. Het kan geen kwaad om dit prijzencircus op te leuken met beproefde kunstjes uit de showbusiness, zoals het geleidelijk opvoeren van tempo en volume waarmee de bedragen worden uitgesproken. Soms veinst de veilingmeester teleurstelling als een bod stagneert bij een lager bedrag dan hij in zijn hoofd had. Soms voelt hij de adrenaline door de zaal gieren; dan kan hij aan de strakke gezichten al aflezen wie zitten te popelen om mee te dingen. En soms gooit hij er een grapje tussendoor: ‘Kevin, are you bidding? You should!’ Niet dat het een one man show moet worden, maar net als het restaurantwezen is de veilingbranche niet afkerig van een tikkeltje theater.<\/p>\n

Na afloop van de veiling diept Ten Holder in zijn corner office op de negende verdieping een paar van zijn favoriete hamers op uit een la. Sommige veilingmeesters vinden het chic om de steel eraf te schroeven, anderen geven de voorkeur aan een bescheiden hamertje. ‘Zelf houd ik het meest van een wat forsere hamer waar ik een ferme slag mee kan uitdelen, zodat iedereen hoort dat er een besluit is gevallen.’<\/p>\n

Wat jammer trouwens dat Jan Willem van Haaren die ochtend niet even kon binnenlopen bij de veiling die Ten Holder leidde. Van Haaren was op pad voor de zaak. Als hoofd van de afdeling continental furniture inspecteerde hij de boedel in een landhuis in New Jersey. ‘Heel interessant,’ vindt hij. ‘Die bewoners hebben in Amerika geld verdiend en zodra ze het zich konden veroorloven, probeerden ze via de inrichting van hun huis een stukje terug te halen van het Europa dat ze achter zich hadden gelaten.’<\/p>\n

Van Haaren en Ten Holder begonnen ooit onafhankelijk van elkaar als werkstudent bij Sotheby’s in Amsterdam. Ze maakten promotie en na omzwervingen langs filialen in Europa belandden ze uiteindelijk in standplaats New York. Voordat meubelspecialist Van Haaren zich er zes maanden geleden vestigde, opereerde hij zes jaar vanuit M\u00fcnchen. Een van zijn specialismen behelsde het ter veiling bezorgen van adellijke collecties die meestal in kastelen waren ondergebracht. De spullen uit Duitse burchten worden meestal elders geveild, op een locatie waar de hoogste opbrengst gegarandeerd lijkt, soms New York. ‘In tegenstelling tot Europa zijn mensen hier erg afhankelijk van hun interior decorator,’ zegt Van Haaren. ‘Dat is zelfs zo sterk dat als ze in het buitenland zijn, ze hun decorator opbellen om te vragen of het verantwoord is om een bepaald voorwerp dat ze hebben gezien te kopen. Dat kennen wij helemaal niet.’<\/p>\n

Of neem de veiling, onlangs bij Sotheby’s New York, van het interieur van een door topontwerper Alberto Pinto ingericht appartement op Fifth Avenue. ‘Dateert uit 1983, maar in zijn stijl toen erg vooruitstrevend, een beetje in de lijn van H\u00f4tel Costes. Maar inmiddels is dat al weer over the top, want het gaat tegenwoordig meer over minimalisme in combinatie met modern. Wat niet wegneemt dat er nog steeds vraag is naar goede, serieuze meubels, onder andere uit Frankrijk.’<\/p>\n

Boven de culturen<\/b>
Nu Ten Holder en Van Haaren er zo over zitten praten, borrelt de gedachte naar boven dat het voordeel van afkomstig zijn uit een klein land misschien is dat je boven de culturen staat. Is handig voor de veilingbranche. Een Duitser laat zich niet graag de les lezen door een Engelsman, maar als Hollander ben je voor beide partijen aanvaardbaar. Dat zou een verklaring kunnen zijn voor de populariteit van Nederlanders binnen het Sotheby’s-concern. <\/p>\n

In Londen staat het veilinghuis sinds 2006 onder leiding van Patrick van Maris van Dijk, die eerder managing director bij Sotheby’s Amsterdam was. Isabelle Paagman is bij het Londense filiaal de specialiste op het gebied van de moderne kunst. Haar collega Miety Heiden (hedendaagse westerse en Aziatische kunst) begint aan haar vierde jaar in New York. ‘Om dit werk goed te doen, moet je sociaal zijn ingesteld,’ zegt ze. ”s Avonds en in het weekend ben ik vaak op pad met verzamelaars. Als het klikt, ga je met die mensen eten en kom je bij ze thuis. Van veel klanten weet ik van tevoren of ze wel of niet zullen gaan kopen. Ik bel ze op met tips, maar iets dat mij niet aanspreekt, zou ik nooit met overtuigingskracht kunnen aanprijzen. Klanten stellen een blind vertrouwen in mijn oordeel, maar dat kan alleen als ik trouw blijf aan wat ik zelf vind. Ik reis veel voor mijn werk, breng veel tijd door in hotels. Het contact met collega’s is intensief; zeker nu met die Blackberry’s bellen en mailen we elkaar de hele dag. Deze baan vergt totale toewijding. Het enige waar je voor moet oppassen, is dat je hele leven alleen uit Sotheby’s gaat bestaan.’<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na de beurscrisis moesten de zonnige prognoses van veilinghuis Sotheby\u2019s drastisch naar beneden worden bijgesteld. Maar de rijken blijven toch wel komen. \u2018Kunst moet je kopen om ervan te genieten.\u2019<\/p>\n","protected":false},"author":1023,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","footnotes":""},"categories":[269],"tags":[783],"acf":[],"author_name":"Rudie Kagie","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98949"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/comments?post=98949"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/posts\/98949\/revisions"}],"author":[{"embeddable":true,"name":"Rudie Kagie","href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/users\/1023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/media?parent=98949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/categories?post=98949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.vn.nl\/wpg-api\/wp\/v2\/tags?post=98949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}